Σφυρηλατώντας μαζί τέχνη, ζωή και αγάπη

9-lorka-dali.jpg

Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα και Σαλβαδόρ Νταλί στο Καδακές της Καταλονίας, 1927 Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα και Σαλβαδόρ Νταλί στο Καδακές της Καταλονίας, 1927 | Courtesy Fundacion Federico Garcia Lorca

Σφοδρή επιθυμία, σεξουαλικές εμμονές, αισθησιακός ερωτισμός και πραγματική αγάπη. Συναισθήματα που φουσκώνουν το στήθος, σκιρτήματα που κόβουν την ανάσα καθώς η καρδιά χτυπά δυνατά. Ταχυπαλμία και αδρεναλίνη που απογειώνουν την ψυχή και τη φαντασία καθώς βλέπεις το αντικείμενο του πόθου σου και τον κόσμο όλο διαφορετικά. Οχι ψύχραιμα πάντως!

Πλημμυρίζεις λαχτάρα και πόνο, θέλοντας μόνο να βρεθείς κοντά με τον άλλον, να αγγίξεις το άπαν του ονείρου σου, να ενωθούν ψυχές και σώματα, να γίνετε «ένα». Λοιπόν, είναι απλό ή περίπλοκο πράγμα η αγάπη;

Κι αν στη σύγχρονη ψηφιακή μας εποχή, τη χωρίς χρόνο, αυτήν που περνάμε τη μοναχική ζωή μας κρυμμένοι πίσω από μια οθόνη, με προτεταμένο τον δείκτη προσπαθώντας να περάσουμε τη συναισθηματική μας διάθεση με emoticons, αμφιταλαντευόμαστε ανάμεσα σ’ αυτό που πρέπει να νιώθουμε και σ’ αυτό που πραγματικά επιθυμούμε, έρχονται σκέψεις και εικόνες σαν φαντάσματα που χτυπούν το θυμικό για να ζήσεις στη συναισθηματική πραγματικότητα, ώστε να αποκαλυφθείς και να αποκαλύψεις το άλλο σου μισό που περιμένει. Να εκτοξευθεί η προσμονή για έρωτα και αγάπη σε ενεστώτα χρόνο...

Η καλύτερη ευκαιρία για να επανέλθουμε σε συναισθηματικό παρόν μάς δίνεται με μια φιλόδοξη έρευνα των σύγχρονων ζευγαριών καλλιτεχνών που αποκαλύπτει ένας από τους κορυφαίους χώρους τέχνης στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Barbican Art Gallery που βρίσκεται στο καταπληκτικό Barbican Centre (Κέντρο Μπάρμπικαν) στο City του Λονδίνου, ακριβώς στην καρδιά του επιχειρηματικού και οικονομικού κέντρου.

Εκεί ακριβώς που ο σύγχρονος κόσμος αιωρείται ανάμεσα σε οικονομικά μεγέθη, νομίσματα, άυλους τίτλους, παράγωγα και Brexit που αλλάζουν στα μάτριξ της παγκόσμιας αγοράς με ιλιγγιώδεις ταχύτητες, εκεί που οι ουρανοξύστες τυλίγονται στη χειμωνιάτικη ομίχλη γεμάτοι από χιλιάδες όνειρα, προσδοκίες καθημερινών ανθρώπων σε καθημερινές εργασίες, η μεγάλη Πινακοθήκη παρουσιάζει ό,τι καλύτερο και πρωτοποριακό γεννιέται στη διεθνή εικαστική τέχνη.

Πρωτοπορεί και μας εκπλήσσει πάντα κι αυτή τη φορά προσπαθεί να ξεκλειδώσει τον περίπλοκο κόσμο των σχέσεων και των αισθημάτων.

Η πρωτοποριακή έκθεση «Modern Couples: Art, Intimacy and the Avant-garde» (Σύγχρονα Ζευγάρια: Τέχνη, Οικειότητα και Πρωτοπορία) παρουσιάζει μέχρι τις 27 Ιανουαρίου 2019 την εκπληκτική δημιουργική παραγωγή περίπου 50 ζευγαριών καλλιτεχνών που δραστηριοποιήθηκαν στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Ταμάρα ντε Λέμπιτσκα, «Les deux amies», 1923 Ταμάρα ντε Λέμπιτσκα, «Les deux amies», 1923 | © John Phillips / Getty Images

Γέμισε τις μεγάλες αίθουσες με δάνεια από ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές από όλο τον κόσμο, με σκοπό να γίνει μια μεγάλη διεπιστημονική παρουσίαση με δημιουργίες από σύγχρονους ζωγράφους, γλύπτες, φωτογράφους, αρχιτέκτονες, σχεδιαστές, συγγραφείς, μουσικούς και καλλιτέχνες, που εμφανίζονται δίπλα σε προσωπικές φωτογραφίες, ερωτικές επιστολές, δώρα και σπάνια προσωπικά αντικείμενα αρχειακού υλικού.

Μοντέρνοι άνθρωποι με σύγχρονη σκέψη. Εκρηκτικές προσωπικότητες σε περίπλοκες σχέσεις. Συναρπαστικές μορφές μιας πρωτοποριακής περιόδου.

Ο επισκέπτης αισθάνεται ερευνητής καθώς ταξιδεύει σε χώρο και χρόνο, ανακαλύπτοντας την ιστορία της σύγχρονης τέχνης, εστιάζοντας στη συνεργασία αλλά και την αμοιβαία επιρροή από τις προσωπικές ιστορίες των ζευγαριών καθώς προβάλλεται η πιο βαθιά, η πιο αποκαλυπτική εικόνα για τον μετασχηματιστικό δημιουργικό αντίκτυπο των καλλιτεχνών.

Ρόλαντ Πένρος, «Η Λι Μίλερ με ένα εκμαγείο του κορμιού της, Downshire Hill, London, England, 1940» Ρόλαντ Πένρος, «Η Λι Μίλερ με ένα εκμαγείο του κορμιού της, Downshire Hill, London, England, 1940» | © Roland Penrose Estate, England 2018. The Penrose Collection

Με επίκεντρο τις σχέσεις σε όλες τις μορφές τους -ιδεοληπτικές, συμβατικές, μυθικές, πλατωνικές, φευγαλέες, διά βίου- η έκθεση αποκαλύπτει επίσης τον τρόπο με τον οποίο συναντήθηκαν αυτά τα ταλαντούχα δημιουργικά άτομα, παραβιάζοντας τους περιορισμούς του χρόνου τους, ανασχηματίζοντας την τέχνη τους, επαναπροσδιορίζοντας τα κρατούντα στερεότυπα φύλου και σφυρηλατώντας νέους, μοναδικούς τρόπους διαβίωσης και εξωτερίκευσης της αγάπης.

Αμφισβητεί επίσης την έννοια της «σόλο καλλιτεχνικής ιδιοφυΐας» -ειδικά της ανδρικής- και εξερευνά τις αντισυμβατικές εικόνες της αγάπης και τον τρόπο με τον οποίο ο ρομαντισμός αγκαλιάζει και αγκαλιάζεται από την τέχνη. Το συναίσθημα απογειώνει τη δημιουργία!

«Toboggan Frau» και «Toboggan Mann» κοστούμια, της χορεύτριας Λαβίνια Σουλτς, 1924 «Toboggan Frau» και «Toboggan Mann» κοστούμια, της χορεύτριας Λαβίνια Σουλτς, 1924 | © John Phillips / Getty Images

Η έκθεση περιλαμβάνει κάθε είδους ζευγάρια καλλιτεχνών: του ιδίου φύλου, πολυερωτικά -εκεί που χωράει ακόμα ένας δηλαδή-, με ρευστό σεξουαλικό προσδιορισμό, διαφυλετικά, πιστά, μοιχοί, ζευγάρια μιας ζωής, εφήμερα με πάθος, φευγαλέες σχέσεις, συνεργάτες σε ολική σύμπνοια, ανταγωνιστικοί χαρακτήρες, ανοιχτά ζευγάρια σε άλλους και σε εμπειρίες, ζηλότυπα, αγαπημένα και κάποια σίγουρα με υπερβολικά έντονες διακυμάνσεις από το ναδίρ του μίσους στο ζενίθ της αποθέωσης ή άλλα απλά σε σχέση εμμονής.

Για παράδειγμα, ένα ποίημα που απευθύνεται στον Γάλλο καλλιτέχνη Μαρσέλ Ντισάν από τη -για οκτώ χρόνια ερωμένη του- γλύπτρια Μαρία Μαρτέν αναφέρει και δείχνει το ανεξέλεγκτο πάθος της: «Πολύ μετά τον θάνατό μου / πολύ μετά τον θάνατό σας / θέλω να σας βασανίσω».

Σύγχρονα ζευγάρια λοιπόν, στη σύγχρονη τέχνη με προσωπικές αλληλεξαρτήσεις που σφυρηλάτησαν σχέσεις και τις τυλίγουν με ερωτικό πάθος, δημιουργία και κοινή πορεία ζωής.

Αριστερά: Ο Ογκιστ Ροντέν δια χειρός Καμίλ Κλοντέλ, (1888-1889) Δεξιά: Μάσκα της Καμίλ Κλοντέλ από τον Ογκίστ Ροντέν, (1889) Αριστερά: Ο Ογκιστ Ροντέν δια χειρός Καμίλ Κλοντέλ, (1888-1889) Δεξιά: Μάσκα της Καμίλ Κλοντέλ από τον Ογκίστ Ροντέν, (1889) | © John Phillips / Getty Images | Courtesy of Musée Rodin, Paris

Ανάμεσά τους θρύλοι όπως: ο γλύπτης Ζαν Αρπ και η καλλιτέχνις Σοφί Τόιμπνερ Αρπ, οι γλύπτες Καμίλ Κλοντέλ και Ογκίστ Ροντέν, η ζωγράφος και γλύπτρια Μπάρμπαρα Χέπγουορθ και ο μοντερνιστής Μπεν Νίκολσον, το ερωτικό τρίγωνο του ζεύγους Λίλι και Οσιπ Μπρικ και ο επαναστάτης ποιητής Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι.

Ακόμη η θυελλώδης Φρίντα Κάλο και ο ριζοσπάστης Ντιέγκο Ριβέρα, η φωτογράφος Ντόρα Μάαρ και ο πολυτάλαντος Πάμπλο Πικάσο, η ζωγράφος Τζόρτζια Ο'Κιφ και ο φωτογράφος Αλφρεντ Στίγκλιτζ σε μακροχρόνιο γάμο, το μοντέλο και φωτογράφος Λι Μίλερ και η σχέση της με τον υπερρεαλιστή φωτογράφο Μαν Ρέι και ο γάμος της με τον καλλιτέχνη και συλλέκτη Ρόλαντ Πένρος.

Αλεξάντερ Ροντσένκο και Βαρβάρα Στεπάνοβα κατεβαίνουν από το αεροπλάνο (για την ταινία «Η Γενική Γραμμή» του Σεργκέι Αϊζενστάιν), 1926 Αλεξάντερ Ροντσένκο και Βαρβάρα Στεπάνοβα κατεβαίνουν από το αεροπλάνο (για την ταινία «Η Γενική Γραμμή» του Σεργκέι Αϊζενστάιν), 1926 | Courtesy Rodchenko and Stepanova Archives, Moscow

Επίσης, η Ρωσίδα πρωτοπόρος Βαρβάρα Στεπάνοβα και ο εκ των ιδρυτών του κινήματος του κονστρουκτιβισμού και του ρωσικού σχεδιασμού Αλεξάντερ Ροντσένκο, η συγγραφέας Βιρτζίνια Γουλφ και η ποιήτρια Βίτα Σάκβιλ-Ουέστ, καθώς και λιγότερο γνωστά ζεύγη όπως: η σχεδιάστρια μόδας Εμίλιε Φλέγκε και ο Γκούσταβ Κλιμτ, ο Σαλβαδόρ Νταλί και ο ποιητής-δραματουργός Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα.

Η ζωγράφος Ρομέν Μπρουκς και η θεατρική συγγραφέας Ναταλί Κλίφορντ Μπάρνι ή ακόμα και η Γερμανίδα χορεύτρια Λαβίνια Σουλτς και ο χορευτής Βάλτερ Χολντ με τα πρωτοποριακά τους κοστούμια, η ζωγράφος Ντοροθέα Τάνινγκ και ο σημαντικός ζωγράφος και γλύπτης Μαξ Ερνστ σε τέταρτο γάμο - τον οποίο συναντάμε και στη σχέση του με τη Μεξικανή ζωγράφο Λεονόρα Κάρινγκτον.

Αριστερά: Ντοροθέα Τάνινγκ, Μαξ Ερνστ με το γλυπτό του «Capricorn», 1947 | Δεξιά: Ντόρα Μάαρ, «Ο Πικάσο κι ο Μινώταυρος», Μουζέν, 1937 Αριστερά: Ντοροθέα Τάνινγκ, Μαξ Ερνστ με το γλυπτό του «Capricorn», 1947 | Δεξιά: Ντόρα Μάαρ, «Ο Πικάσο κι ο Μινώταυρος», Μουζέν, 1937 | © John Kasnetsis | © Centre Pompidou, MNAM-CCI, Dist. RMN - Grand Palais / Philippe Migeat

Η ατίθαση Αλμα Μάλερ και ο Γκούσταβ Μάλερ αλλά και ο παθιασμένος δεσμός της με τον Οσκαρ Κοκόσκα, η νεαρή ζωγράφος Γκαμπριέλε Μίντερ και ο υπέροχος Βασίλι Καντίνσκι, η Πολωνή ζωγράφος Ταμάρα ντε Λέμπιτσκα, εκκεντρική και πανσεξουαλική -εδώ χωρίς μοναδικό σύντροφο- πάντα να μαγνητίζει με τις φίλες της οι οποίες αγγίζονται αισθαντικά. Και πόσοι ακόμη!

Η έκθεση είναι μέρος του μεγάλου πρότζεκτ του Κέντρου «The Art of Change» που εξερευνά τη σχέση μεταξύ τέχνης, κοινωνίας και πολιτικής. Επίσης συνοδεύεται από έναν τεράστιο κατάλογο που περιλαμβάνει όλες τις βιογραφίες αλλά και φωτογραφίες από όλα τα εκθέματα και έργα, πραγματικό θησαυρό.

Με τόσο πολλά ζευγάρια να αποκαλύπτονται καταιγιστικά μέσα στους χώρους της έκθεσης μέσα από βιβλία, επιστολές και τέχνη, δεν υπάρχει περιθώριο χαλάρωσης αλλά και καμιά παύση στις σκέψεις που σε ταξιδεύουν στην άβυσσο της ανθρώπινης ψυχής.

Οι ορίζοντες ανοίγουν και αφήνεσαι μέσα σ’ ένα μεγάλο γήπεδο να γευτείς τη δημιουργικότητα αυτών των σύγχρονων καλλιτεχνών.

Πρωτοπόροι γεμάτοι με πάθος που τους οδήγησε στο μέλλον τους που το μοιράστηκαν με το αντικείμενο του πόθου τους το οποίο υπήρξε έμπνευση για δημιουργία.

 Info

«Modern Couples: Art, Intimacy and the Avant-garde», στο Κέντρου Μπάρμπικαν, Λονδίνο. Μέχρι 27 Ιανουαρίου 2019 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας