Σεγκόβια, ο δάσκαλός μας

segkovia.jpg

Η Λίζα Ζώη και ο Ευάγγελος Ασημακόπουλος με τον Αντρές Σεγκόβια Η Λίζα Ζώη και ο Ευάγγελος Ασημακόπουλος με τον Αντρές Σεγκόβια

Ο Ευάγγελος Ασημακόπουλος και η Λίζα Ζώη για τον μετρ της κιθάρας

Στις 2 Ιουνίου συμπληρώθηκαν τριάντα χρόνια από τότε που έφυγε από τη ζωή ο Αντρές Σεγκόβια (1893-1987), ο διεθνούς φήμης Ισπανός κιθαριστής που έδωσε υπόσταση στο μουσικό αυτό όργανο. Ενα όργανο ώς τότε «κανταδόρικο», «παρακατιανό», ακατάλληλο για σοβαρές μουσικές.

Μια αντιπροσωπευτική εικόνα για τον σπουδαίο μουσικό δίνει το κορυφαίο κιθαριστικό ντουέτο Λίζα Ζώη - Ευάγγελος Ασημακόπουλος, που υπήρξαν μαθητές του Σεγκόβια, με το ακόλουθο κείμενο που τους ζητήθηκε για την παρούσα σελίδα της «Εφ.Συν.» και είχαν την καλοσύνη να ανταποκριθούν:

Είχαμε την τύχη να μαθητεύσουμε κοντά στον Αντρές Σεγκόβια στην Ακαδημία του Σαντιάγο ντε Κομποστέλα της Ισπανίας για τρεις διαδοχικές περιόδους (1967-1969), και κυρίως να συνδεθούμε στα επόμενα χρόνια με μια στενή σχέση μαζί του που κράτησε μέχρι τον θάνατό του.

Ο Σεγκόβια ήταν άτομο σπάνιας ευφυΐας. Διέθετε εκπληκτική μνήμη, οξύτατη κρίση, αίσθηση του χιούμορ και υψηλή αισθητική. Μιλούσε τέσσερις γλώσσες και εργαζόταν καθημερινά ατελείωτες ώρες.

Ως χαρακτήρας υπήρξε βαθιά ανθρώπινος, προσιτός, γενναιόδωρος και παράλληλα εγωιστής, συντηρητικός και πεισματάρης.

Αυτός ο καλλιτέχνης πέρασε 2 παγκόσμιους πολέμους, έναν εμφύλιο, απαξιώθηκε επί χρόνια από την πατρίδα του, παντρεύτηκε 3 φορές, έχασε κάποια από τα παιδιά του και, όπως όλοι οι μεγάλοι δημιουργοί με έντονη παρουσία και προσφορά, απέκτησε στενούς φίλους και άσπονδους εχθρούς.

Στα δικά μας μάτια υπήρξε ο προσηνής, ο σοφός, ο αληθινός καλλιτέχνης, τις απόψεις του οποίου για τη ζωή, τη μουσική και την εξέλιξη τις συναντούμε μπροστά μας ακόμα και σήμερα.

Οι αγώνες του

Ο Σεγκόβια αγωνίστηκε μια ολόκληρη ζωή για να επιβάλει την κιθάρα ως όργανο συναυλιών, μέσα από αφάνταστες δυσκολίες, σαρκασμούς και ταπεινώσεις.

Στις ατέλειωτες συζητήσεις που είχαμε μαζί του όλα αυτά τα χρόνια, μας μιλούσε για τις άδειες αίθουσες στο ξεκίνημα της καριέρας του, για τις κυρίες των σαλονιών που κρυφογελούσαν με την ιδέα του Μπαχ στην κιθάρα, τις ειρωνείες που δεχόταν για τις μεταγραφές από ένα «μουσικό κατεστημένο», τη δυσχέρεια να πείσει γνωστούς συνθέτες να γράψουν νέα έργα, την άρνηση των Πανεπιστημίων να παραχωρήσουν έδρα στην κιθάρα, μέχρι τις προτάσεις που δέχτηκε από την αμερικανική TV να φορέσει σομπρέρο για διαφήμιση καφέ ή, τέλος, τον τοπικό ιμπρεσάριο στο Columbus Ohio που του είπε «…μου έκανε κατάπληξη πως όλος αυτός ο κόσμος σε άκουγε επί 2 ώρες χωρίς να δυσανασχετεί που δεν τραγούδησες, δεν απήγγειλες, δεν χόρεψες, δεν έκανες τίποτε άλλο από το να γρατζουνάς απλά μια κιθάρα!»

Ως δάσκαλος μέσα στην τάξη, ο Σεγκόβια υπήρξε απαιτητικός στην άμεση αφομοίωση της ερμηνείας που πρότεινε, ως στοιχείο μουσικής αντίληψης του μαθητή και προσαρμογής του στη δική του αισθητική.

Παράλληλα εκνευριζόταν αφάνταστα όταν διαπίστωνε διάθεση επίδειξης, έπαρσης ή αντίρρησης όσων έλεγε. Πίσω από τους χοντρούς φακούς των γυαλιών του και ξέχωρα από τα στενά όρια της μουσικής, ανίχνευε τον τρόπο συμπεριφοράς και τον χαρακτήρα του καθενός, κρατώντας απέναντί του μια στάση μειλίχια ή οργίλη.

Από τα αλλεπάλληλα ρεσιτάλ του, που συνέπεσε να παρακολουθήσουμε σε διάφορες εποχές και τόπους, θα ξεχωρίζαμε αυτό της Νέας Υόρκης το 1983, όταν πια ήταν 90 χρόνων, στην κατάμεστη -από 3.000 κόσμο- αίθουσα του Αϊβερι Φίσερ Χολ, όπου του έγινε μια ανεπανάληπτη υποδοχή από ένα ακροατήριο που τον επευφημούσε όρθιο για πολλή ώρα πριν ακόμα αρχίσει το πρόγραμμά του.

Ηταν ένα θέαμα συγκινητικό, θα λέγαμε συναρπαστικό· ένας φόρος τιμής που οι Αμερικανοί απέδιδαν την ώρα εκείνη σ’ έναν μοναδικό καλλιτέχνη που συνέδεσε το όνομά του με την κιθάρα· έναν μουσικό που μετέτρεψε ένα υποτιμημένο «λαϊκό» όργανο περιορισμένων δυνατοτήτων, σε όργανο μεγάλων μουσικών αξιώσεων, σε όργανο συναυλιακό.

Με τις ευχές του

Στην αφιέρωση που μας έγραψε ο Σεγκόβια μετά το τέλος των σπουδών μας και η οποία μας βοήθησε αφάνταστα στη μετέπειτα σταδιοδρομία μας, ένα σημείωμα στο οποίο μας θεωρεί κορυφαίο ντουέτο κιθάρας παγκοσμίως, στεκόμαστε στην τελευταία του φράση που αναφέρει: «Εύχομαι με την καρδιά μου ο Ευάγγελος και η Λίζα να κατακτήσουν την υψηλή εκτίμηση του κοινού όπως κατέκτησαν και τη δική μου».

Και είναι αυτή η πρόταση που μας σημάδεψε βαθιά. Χαράχτηκε μέσα μας σαν στόχος και όραμα της καλλιτεχνικής πορείας και της ζωής μας γενικότερα. Η «υψηλή εκτίμηση του κοινού» υπήρξε για μας η κύρια επιδίωξη και το πρωταρχικό μας μέλημα.

Στα χρόνια που ακολούθησαν ό,τι κάναμε -μικρό ή μεγάλο-, είτε ως σολίστες είτε ως μουσικοπαιδαγωγοί, αυτή την αξία αγωνιστήκαμε να υπηρετήσουμε, την ευχή του Σεγκόβια προσπαθήσαμε να τιμήσουμε, θεωρώντας πως πάνω από οποιαδήποτε δημοσιότητα, φήμη, αίγλη, δόξα ή χρήμα, «η υψηλή εκτίμηση του κοινού» παραμένει για τον καλλιτέχνη η μεγαλύτερη κατάκτηση, η σημαντικότερη επιτυχία στη σταδιοδρομία του.

Στο πλαίσιο

«Λοιπόν, έτσι και περάσεις στις εξετάσεις, θα γίνει ένα γλέντι με αρνί στη σούβλα, να το γιορτάσεις με τους φίλους σου», έταξε πατέρας στον γιο. Εγιναν οι εξετάσεις, βγήκαν τ’ αποτελέσματα, κι ο γιος στον πατέρα:

«Τυχερέ, το γλίτωσες το αρνί!» Πρόκειται βέβαια για ανέκδοτο, που δηλώνει όμως την αγωνία μαθητών, αλλά και γονέων, που δίνουν κι αυτοί εξετάσεις, όπως απαιτεί το εκπαιδευτικό σύστημα και το ταμπεραμέντο μας. Με τις ευχές, εν πάση περιπτώσει, για επιτυχία σε γονείς και παιδιά (μ’ ένα άλλο σύστημα) - κι ας θυσιαστεί το ζωντανό, που είχε την ατυχία να γεννηθεί αρνί!

Στο Ηρώδειο, για τη «Μαντάμα Μπατερφλάι» - από τις πιο πολυπαιγμένες και δημοφιλείς όπερες, από τη Λυρική, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ. Είναι η υπέροχη μουσική του Πουτσίνι αλλά και η υπόθεση με στοιχεία μελό, καθώς καταλήγει με την αυτοκτονία μιας ευαίσθητης γκέισας (σπάνιο χαρακίρι γυναίκας), που την προδίδει ένας Αμερικανός πλοίαρχος.

Παράσταση με πολύ χρώμα (ειδικότερα όταν πέφτει στα τείχη του ρωμαϊκού θεάτρου) και εξαιρετικές φωνές, υπό τη διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού. Αντε και στην επόμενη παράσταση της Λυρικής στο Ηρώδειο, με «Τροβατόρε» - από 21-27 Ιουλίου. Γιατί με τον χειμώνα παραμένει η προβληματική κάθοδος στο Φάληρο.

Την ώρα της ένδοξης εξοδίου ακολουθίας του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη από τη μητρόπολη Αθηνών, διάβασα, λίγο πιο πάνω, στον ναό του Αγίου Διονυσίου, γινόταν αφανώς η κηδεία του Αλέξανδρου Γουλανδρή, της μεγάλης οικογένειας των εφοπλιστών κι ευεργετών. Με όλα όμως τα ΜΜΕ στραμμένα στη μητρόπολη. Ή θα είσαι ή δεν σ’ αυτό τον τόπο.

ΚΑΙ… «Μακάριοι οι πεινώντες».

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ