Πρώτο βήμα για τον «εξωδικαστικό συμβιβασμό»

Η πρώτη συντονισμένη παρέμβαση της πολιτείας για τη διάσωση ή τον «ξαφνικό θάνατο» εκατοντάδων χιλιάδων επιχειρήσεων που έχουν συσσωρεύσει ληξιπρόθεσμα χρέη στις τράπεζες, την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία απέχει πλέον μερικές εβδομάδες για να ψηφιστεί από τη Βουλή και να τεθεί σε εφαρμογή.

Το νομοσχέδιο για τον περιβόητο «εξωδικαστικό συμβιβασμό» που σχεδιάστηκε ώστε να αντιμετωπίσει για πρώτη φορά από κοινού τα «κόκκινα» δάνεια των επιχειρήσεων και τις ληξιπρόθεσμες οφειλές τους στο Δημόσιο, τέθηκε χθες σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης και στόχος είναι να ψηφιστεί στο πλαίσιο της δεύτερης αξιολόγησης και να εφαρμοστεί πριν από το καλοκαίρι.

Βασική πρόβλεψη του νόμου είναι ότι μια επιχείρηση με χρέη μπορεί να ρυθμίσει συνολικά τις οφειλές της ή και να επιτύχει μερική διαγραφή τους, ύστερα από συμφωνία με τους πιστωτές της στην οποία θα συναινέσει τουλάχιστον το 60% εξ αυτών.

Παρά τη δημοσίευση του νομοσχεδίου δεν είναι βέβαιο αν η κυβέρνηση ενήργησε αυτοβούλως ξεκινώντας τη διαβούλευση πριν έλθει σε τελική συμφωνία με την τρόικα, ενώ ήδη από χθες διατυπώνονται «ενστάσεις» από τράπεζες που διαφωνούν με σημεία της ρύθμισης.

Το νομοσχέδιο έχει δύο πρόσωπα: από τη μια μπορεί να αποτελέσει σανίδα σωτηρίας για επιχειρήσεις που θα κριθούν «βιώσιμες» από τους πιστωτές τους με βάση κριτήρια κερδοφορίας, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να γίνει και η ταφόπλακα για χιλιάδες άλλες, τις οποίες οι τράπεζες και το Δημόσιο θα αποφασίσουν να αποσωληνώσουν και να οδηγήσουν σε εκκαθάριση.

Ο εξωδικαστικός συμβιβασμός δεν είναι μια λύση για όλους όσοι έχουν χρέη. Χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι τελικά αποκλείονται από τη ρύθμιση εφόσον έχουν τη δυνατότητα να προσφύγουν στον νόμο Κατσέλη.

Ο νόμος θα απευθύνεται αποκλειστικά σε μικρές ή μεγάλες επιχειρήσεις αλλά και σε ατομικές εταιρείες (φυσικά πρόσωπα με πτωχευτική ικανότητα), υπό την προϋπόθεση ότι τα προς ρύθμιση χρέη τους υπερβαίνουν τα 20.000 ευρώ.

Το ποσό αυτό είναι πάντως αρκετά χαμηλό ώστε να ανοίξει τη βεντάλια και στις πολυπληθείς μικρές επιχειρήσεις εφόσον πληρούν κριτήρια «βιωσιμότητας».

Προϋποθέσεις υπαγωγής

Για να αξιοποιήσει μια επιχείρηση τη ρύθμιση πρέπει να πληροί δύο βασικές προϋποθέσεις: να έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές, αλλά να είναι παράλληλα και «βιώσιμη» υπό την έννοια ότι έχει παρουσιάσει κέρδη έστω και μία φορά τα τελευταία τρία χρόνια.

Η ρύθμιση θα παραμείνει ανοιχτή μέχρι τις 31/12/2018, οπότε και θα σταματήσει η υποβολή αιτήσεων για αναδιάρθρωση χρεών.

Αναλυτικά μπορούν να ενταχθούν εταιρείες οι οποίες:

● έχουν οφειλές από δάνειο ή άλλη αιτία σε τράπεζα με καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, κατά την 31η/12/2016 ή οφειλή που ρυθμίστηκε μετά την 1η Ιουλίου 2016

● έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τις εφορίες ή τα ασφαλιστικά ταμεία

● έχουν εκδώσει επιταγές που σφραγίστηκαν

● έχουν εκδοθεί διαταγές πληρωμής ή δικαστικές αποφάσεις εις βάρος τους, λόγω ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων από τρίτους (π.χ. προμηθευτές κ.λπ.)

● εφόσον τηρούν απλογραφικό λογιστικό σύστημα, εμφάνισαν καθαρά κέρδη προ φόρων τουλάχιστον μία από τις τρεις τελευταίες χρήσεις πριν από την υποβολή της αίτησης

● εφόσον τηρούν διπλογραφικό λογιστικό σύστημα, είχαν σε τουλάχιστον μία από τις τρεις τελευταίες χρήσεις θετικά λειτουργικά κέρδη (προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων) ή εναλλακτικά είχαν θετική καθαρή θέση (όχι αρνητικά ίδια κεφάλαια).

Αιτήσεις υπαγωγής υποβάλλονται από τους ίδιους τους οφειλέτες εφόσον πληρούν τους όρους, ωστόσο δυνατότητα εκκίνησης της διαδικασίας έχουν και οι πιστωτές με κοινοποίηση προς τον οφειλέτη.

Αρχικά οι αιτήσεις θα υποβάλλονται σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή στις διευθύνσεις Ανάπτυξης των Περιφερειακών Ενοτήτων.

Σε δεύτερο χρόνο οι αιτήσεις θα υποβάλλονται αποκλειστικά μέσω ηλεκτρονικού συστήματος. Υποχρεωμένοι να υποβάλουν αίτηση είναι και οι συνοφειλέτες, διαφορετικά δεν μπορεί να ξεκινήσει η διαδικασία, εκτός αν συμφωνήσουν οι πιστωτές.

Σε περίπτωση διαφωνίας κάποιων ή ακόμη και της πλειοψηφίας των πιστωτών, οι υπόλοιποι μπορούν να διαπραγματευτούν συμφωνία, αλλά όσοι δεν συναίνεσαν δεν ρυθμίζονται από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης οφειλών.

Οι αιτήσεις συνοδεύονται από πλήρες «ξεγύμνωμα» της εταιρείας προς τους πιστωτές της για όλα τα στοιχεία που την αφορούν συμπεριλαμβανομένων της περιουσιακής της κατάστασης και της αποτίμησης των ακινήτων της, ενώ η διαδικασία προϋποθέτει άρση του τραπεζικού απορρήτου.

Στην αίτηση περιλαμβάνεται και πρόταση του οφειλέτη για τις δυνατότητες αποπληρωμής των χρεών του με προβολή των εσόδων της επόμενης τριετίας.

Η εκπόνηση αξιολόγησης βιωσιμότητας της εταιρείας και η υποβολή σχεδίου αναδιάρθρωσης μπορεί να ανατίθενται σε εμπειρογνώμονα (σ.σ. αφορά κυρίως περιπτώσεις μεγάλων επιχειρήσεων).

Η Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους θα ορίζει άμεσα συντονιστή της διαδικασίας από το μητρώο των 320 διαπιστευμένων διαμεσολαβητών ανά την Ελλάδα, ο οποίος και θα μεσολαβεί μεταξύ πιστωτή και οφειλέτη για το σχέδιο αναδιάρθρωσης, τις αντιπροτάσεις κ.λπ.

Για την έγκριση της πρότασης αναδιάρθρωσης οφειλών απαιτείται συμφωνία του οφειλέτη και πλειοψηφία 3/5 των συμμετεχόντων πιστωτών στους οποίους συμπεριλαμβάνονται τα 2/5 των πιστωτών με ειδικά προνόμια.

Δικαστική επικύρωση

Παρότι μιλάμε για εξωδικαστικό συμβιβασμό, οφειλέτες και πιστωτές δύνανται σύμφωνα με τον νόμο να υποβάλλουν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο αίτηση επικύρωσης της σύμβασης αναδιάρθρωσης οφειλών.

Από την κατάθεση της αίτησης επικύρωσης μέχρι και την έκδοση δικαστικής απόφασης, αναστέλλονται αυτοδικαίως τα μέτρα ατομικής ή συλλογικής αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του οφειλέτη καθώς και η λήψη ασφαλιστικών μέτρων.

Ρύθμιση για χρέη έως 20.000 ευρώ

Για επιχειρήσεις που χρωστούν μέχρι και 20.000 ευρώ βασικής οφειλής προβλέπεται ειδική ρύθμιση.

α) για βασικές οφειλές έως 3.000 ευρώ, η αποπληρωμή τους και των προσαυξήσεων γίνεται τμηματικά σε έως 36 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστη μηνιαία δόση 50 ευρώ χωρίς δυνατότητα διαγραφής κανενός ποσού,

β) για βασικές οφειλές άνω του ποσού των 3.001 ευρώ, η αποπληρωμή γίνεται σε μέχρι 120 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστη μηνιαία δόση 50 ευρώ, χωρίς δυνατότητα διαγραφής βασικής οφειλής.

Στις περιπτώσεις τόσο μικρών οφειλών, το Δημόσιο δεν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις με τους υπόλοιπους πιστωτές, ούτε υποβάλλει πρόταση αναδιάρθρωσης οφειλών.

Ποια χρέη του Δημοσίου θα διαγράφονται

Ο νόμος για την εξωδικαστική ρύθμιση χρεών δίνει για πρώτη φορά το δικαίωμα στο Δημόσιο (εφορίες και ασφαλιστικά ταμεία) να ρυθμίζουν ή και να διαγράφουν οφειλές επιχειρήσεων συμμετέχοντας στις συμφωνίες αναδιάρθρωσης οφειλών μαζί με τις τράπεζες.

Ο νόμος απαγορεύει τη διαγραφή «βασικής οφειλής», δηλαδή του αρχικού κεφαλαίου που χρωστά η επιχείρηση εφόσον αυτό προέρχεται από Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, παρακρατούμενους φόρους και ποσά από καταπτώσεις εγγυήσεων σε δάνεια που χορηγήθηκαν με την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου.

Με τον εξωδικαστικό συμβιβασμό μάλιστα επιστρέφει από την πίσω πόρτα και με τόκο η ρύθμιση για τις 100 δόσεις. Η αποπληρωμή των οφειλών προς το Δημόσιο μετά τη ρύθμιση-διαγραφή μπορεί να γίνεται μέχρι και σε 120 μηνιαίες δόσεις ή σε χρονικό ορίζοντα 10ετίας.

Κατ’ εξαίρεση, όμως, όταν οι οφειλές προς το Δημόσιο ξεπερνούν τα 2 εκατ. ευρώ η αποπληρωμή μπορεί να γίνεται σε περισσότερες δόσεις εφόσον συναινεί το Δημόσιο.

Ο αριθμός και το ύψος των δόσεων προς το Δημόσιο καθορίζονται με κριτήριο τη δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη, τη μέγιστη διάρκεια της ρύθμισης και τον υπολογισμό της καθαρής παρούσας αξίας του χρέους.

Το Δημόσιο δεν μπορεί να παρέχει περίοδο χάριτος στους οφειλέτες του, ούτε να λαμβάνει άλλα ανταλλάγματα αντί χρηματικού ποσού, ενώ η ελάχιστη δόση που πρέπει να παίρνει καθορίζεται στα 50 ευρώ.

Η διαγραφή οφειλών προς το Δημόσιο γίνεται με σειρά παλαιότητας, από την παλαιότερη οφειλή προς τη νεότερη με κριτήριο τον χρόνο καταχώρισης στα βιβλία και όχι τον χρόνο λήξης της.

Εφόσον εγκριθεί σύμβαση αναδιάρθρωσης, παγώνουν οι τόκοι και οι προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής, αλλά αναβιώνουν μαζί με το σύνολο της οφειλής σε περίπτωση ακύρωσης της σύμβασης.

Επιχειρήσεις που έχουν ήδη προβεί σε ρύθμιση οφειλών με το Δημόσιο στη βάση παλαιότερων νόμων, εντάσσονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης οφειλών από το στάδιο όπου βρίσκονται.

Και σε αυτή την περίπτωση, όμως, ανοίγει παράθυρο ώστε να τροποποιηθούν οι ρυθμίσεις που έχουν γίνει.

Οι εγγυήσεις του ελληνικού Δημοσίου υπέρ των τραπεζών και του ΕΤΕΑΝ ακολουθούν τις απαιτήσεις υπέρ των οποίων χορηγήθηκαν, όπως ρυθμίζονται στην εκάστοτε συμφωνία.

Εξαιρέσεις

Δεν μπορούν να υποβάλουν αίτηση εξωδικαστικής ρύθμισης επιχειρήσεις στις οποίες ένας και μόνο πιστωτής έχει πάνω από το 85% των απαιτήσεων, εταιρείες των οποίων οι διαχειριστές ή εταίροι έχουν καταδικαστεί για φοροδιαφυγή, απάτη, εκβίαση, καταδολίευση δανειστών κ.λπ.

Επίσης δεν μπορούν να υπαχθούν τράπεζες, εταιρείες παροχής επενδυτικών υπηρεσιών, ασφαλιστικές εταιρείες, Οργανισμοί Συλλογικών Επενδύσεων, φυσικά πρόσωπα που έχουν υποβάλει αίτηση υπαγωγής στον νόμο Κατσέλη κ.λπ.

Πιστωτές των οποίων οι ατομικές απαιτήσεις από μια εταιρεία είναι μικρότερες από 2 εκατ. ευρώ και αντιστοιχούν στο 1,5% του συνολικού χρέους του οφειλέτη ή που αθροιστικά είναι μικρότερες από τα ποσό των 20 εκατ. ευρώ και το 15% του συνολικού χρέους δεν δεσμεύονται από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης.

Νομοθετική ασπίδα περιμένουν οι τράπεζες για «κούρεμα» χρεών

Η νομική προστασία των τραπεζικών παραγόντων που προτείνουν και αποφασίζουν «κούρεμα» χρεών δεν περιλαμβάνεται στο σχέδιο νόμου για τον εξωδικαστικό συμβιβασμό, αλλά θα περιληφθεί σε ένα ευρύτερο νομοσχέδιο που θα αφορά θέματα Δικαιοσύνης και αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το προσεχές διάστημα.

Χωρίς τη συγκεκριμένη διάταξη, όπως σημειώνουν τραπεζικά στελέχη, δεν είναι δυνατόν να προχωρήσει ο εξωδικαστικός συμβιβασμός, η νομοθέτηση του οποίου κινείται στη σωστή κατεύθυνση ώστε να αντιμετωπιστούν τα οικονομικά προβλήματα των επιχειρήσεων και θα συμβάλει καθοριστικά στην αποσυμφόρηση των δικαστηρίων.

Ωστόσο οι τράπεζες ζητούν να αυξηθεί το όριο των χρεών που θα υπαχθούν στον εξωδικαστικό συμβιβασμό από τις 20.000 ευρώ, που προβλέπει το νομοσχέδιο, στις 50.000 ευρώ.

Σε διαφορετική περίπτωση εκτιμούν ότι θα «μπλοκάρει» το σύστημα καθώς θα συγκεντρωθεί μεγάλος όγκος αιτήσεων, κάτι που θα έχει μεγάλο λειτουργικό κόστος και θα δημιουργηθούν μεγάλες καθυστερήσεις.

Ενστάσεις εξάλλου διατυπώνονται σε ό,τι αφορά την εξαίρεση του ΦΠΑ από τις οφειλές του Δημοσίου που «κουρεύονται», καθώς με τον τρόπο αυτό εξαιρούνται πολλές επιχειρήσεις.

Η πρόταση που υπήρχε στο «τραπέζι» αλλά δεν προχώρησε ήταν να υπάρξει διαχωρισμός μεταξύ «παρακρατούμενου» και «μη εισπράξιμου» ΦΠΑ.

Ενα ακόμα ζήτημα που τίθεται από στελέχη των τραπεζών και της αγοράς είναι η χρονική στιγμή που επιλέγει η κυβέρνηση για να καταθέσει το νομοσχέδιο, καθώς υπάρχουν ανοιχτά θέματα της διαπραγμάτευσης και ελλοχεύει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν νέα σημεία τριβής με τους θεσμούς.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας