Το πρώτο βήμα... Εννέα πρωτοεμφανιζόμενοι πεζογράφοι

thea.jpg

ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Από σήμερα, και για τα τρία ακόμη επόμενα Σάββατα, διακρίναμε και θα σας παρουσιάσουμε, από τη φθινοπωρινή εκδοτική σοδειά, κάποιους τίτλους ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας. Συγκεκριμένα, συγγραφείς αλλά και μεταφραστές θα μας συστήσουν υπό έκδοση βιβλία που έγραψαν ή μετέφρασαν, πριν αυτά φτάσουν στις προθήκες των βιβλιοπωλείων.

Εναρκτήριο λάκτισμα με πρωτοεμφανιζόμενες πεζογραφικές φωνές. Επιλέξαμε και φιλοξενούμε εννέα πρωτοεμφανιζόμενους πεζογράφους που, πολύ σύντομα, θα κρατούν στα χέρια τους το πρώτο τους πεζογραφικό βιβλίο.

Είναι κοινός τόπος πως στη ζωή ενός συγγραφέα το πρώτο βιβλίο έχει πολύσημο βάρος. Εγκαινιάζει τη λογοτεχνική του ζωή, μέσω αυτού εντάσσεται σε μια ευρύτερη οικογένεια γραφής (ζώντων και τεθνεώτων) και, συνήθως, καθορίζει τη μετέπειτα διαδρομή του.

Τα τελευταία χρόνια, είναι αλήθεια, ο κόσμος του βιβλίου αναζητεί πιεστικά νέες φωνές, φρέσκα πρόσωπα. Κάποιες φορές αυτός ο ζήλος γίνεται αυτοσκοπός, εκφυλίζεται σε λογοτεχνική νεολατρία.

Ενα από τα αναπάντεχα, παράπλευρα οφέλη της παρατεταμένης κρίσης είναι ότι, καθώς έκλεισαν οι στρόφιγγες στη βιβλιαγορά, οι εκδότες έγιναν πιο αυστηροί, αναβάθμισαν τα κριτήριά τους σ’ όλο το φάσμα: από τους τίτλους που απευθύνονται σ’ ένα απαιτητικότερο κοινό έως τους τίτλους που απευθύνονται σε ευρύτερο κοινό.

Ζητήσαμε από τους ίδιους τους συγγραφείς να μας παρουσιάσουν τα μυθιστορήματά τους, τις νουβέλες τους και τις συλλογές διηγημάτων τους.

Να αυτοσυστηθούν, δηλαδή, σε πρώτο πρόσωπο, μέσα από το πρώτο τους βιβλίο, πριν αυτό φτάσει στον αναγνώστη, στους κριτικούς ή στο σινάφι. Να απαντήσουν σ’ ένα νοερό πλέγμα ερωτημάτων που φωτίζει το βιβλίο τους ως εσωτερική διαδρομή, εκφραστικό ίχνος αλλά και εκδοτικό αποτύπωμα.

Γραφές κλασικότροπες ή νεωτερικότερες, ρέουσες, στιβαρές, πληθωρικές, μινιμαλιστικές ή θρυμματισμένες· πρόζες που μετέρχονται τρόπους της πλάγιας αυτοβιογραφίας, της κοινωνικής ανησυχίας, της παιγνιώδους ενδοσκόπησης, της αισθητικής μνήμης ή της αστικής περιπλάνησης, του αλλόκοτου και μαγικού ή της δυστοπίας, κείμενα τοπικού ή κοσμοπολίτικου αυτοπροσδιορισμού―βιβλία πρωτοεμφανιζόμενων συγγραφέων που διεκδικούν με αξιώσεις μια θέση στη βιβλιοθήκη μας.

Είμαι αυτοδίδακτος, αυτοσχέδιος και αυτάρεσκος...

Του ΚΩΣΤΑ ΒΡΑΧΝΟΥ

Το βιβλίο προέκυψε από τις εσωτερικές αντανακλάσεις και διεργασίες των εξωτερικών περιστάσεων ενός δύσκολου πεντάμηνου. Αν υποθέσουμε ότι υπάρχει σ’ αυτό μία ενότητα, το στοιχείο που τη δίδει σχετίζεται μάλλον με μια αίσθηση πραγμάτων παρά με κάποια συγκεκριμένη θεματική. Πρόκειται για τη συντριπτική αίσθηση μη πραγματικότητας, που με συνοδεύει παιδιόθεν. Το δε ύφος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως αυθόρμητο, φιλελεύθερο και φιλοπαίγμον.

Τα ερεθίσματα είναι αμέτρητα και ο θαυμασμός πελώριος και προς πάρα πολλούς συγγραφείς. Δεν ξέρω, όμως, τι αφομοιώνει ο καθένας από τις αναγνώσεις του. Το μόνο σίγουρο είναι ότι καταπιάστηκα μανιωδώς με το διήγημα και το κατευχαριστήθηκα.

Δεν έχω παρακολουθήσει μαθήματα δημιουργικής γραφής, συνεπώς, είμαι αυτοδίδακτος, αυτοσχέδιος και αυτάρεσκος. Τα κείμενα που προέκυψαν τα έδειξα αρχικά στη γυναίκα μου, Ολίβια Τφαρντόφσκα, και κατόπιν στον φίλο μου, Γιάννη Παλαβό, οι οποίοι -μαζί και η Γιούλικα και η Εύα- με ενθάρρυναν και με συμβούλεψαν. Χωρίς τη συνδρομή τους το βιβλιαράκι ουδέποτε θα γραφόταν ούτε θα διανοούνταν έκδοση.

Σημειωτέον, ήμουν από τους τυχερούς: ύστερα από μία ευγενέστατη -και πάντοτε αναμενόμενη- χυλόπιτα, ο Περικλής Δουβίτσας με δέχτηκε στην εξαίσια Νεφέλη.

Με το Πρώτα ο Θεός προσδοκώ, σε πρώτη φάση, να δώσω λίγη χαρά στον αναγνώστη και, σε δεύτερη, στους δικούς μου και κατά προέκταση σε μένα.

Σπονδυλωτές ιστορίες επιβατών

Του ΓΙΑΝΝΗ ΓΟΡΑΝΙΤΗ

Το «24» είναι μια σπονδυλωτή συλλογή διηγημάτων. Αποτελείται από είκοσι τέσσερις αυτοτελείς, ημιτελείς, μετέωρες ή συνεχιζόμενες ιστορίες που εκτυλίσσονται μέσα και έξω από τα βαγόνια και τους 24 σταθμούς του Ηλεκτρικού Σιδηροδρόμου. Εγραψα το «24» εν μέσω κρίσης –διαδραματίζεται άλλωστε κατά τη διάρκεια μιας μέρας που η Αθήνα παραλύει από απεργίες–, αλλά δεν γράφω για την κρίση. Την αξιοποιώ ως αφορμή για να αφηγηθώ τις ιστορίες των επιβατών –άλλες κινούνται παράλληλα όπως οι συρμοί, άλλες τέμνονται όπως οι ράγες.

Είχα την τύχη να δεχτώ ενθαρρυντικά σχόλια και συμβουλές από όσους συγγραφείς διάβασαν τη δουλειά μου. Η μοναδική συμβουλή που προσπέρασα ήταν το: «Μη λες ότι έχεις κάνει δημιουργική γραφή». Νιώθω τυχερός που παρακολούθησα σεμινάρια, μεταξύ άλλων, στη «Σχόλη» των Εκδόσεων Πατάκη –μετανιώνω μόνο που άργησα να ξεκινήσω παρασυρμένος από τον αφορισμό «το γράψιμο δεν διδάσκεται».

Οι συγγραφείς που με καθόρισαν, ακόμη και αν η επιρροή τους δεν είναι απολύτως εμφανής, είναι οι: Οστερ, Βόνεγκατ, Σάλιντζερ, Βαλτινός, Χέμινγουεϊ. Από αυτό το πρώτο μου πεζογραφικό βήμα προσδοκώ να είναι αρκετά γερό ώστε να με οδηγήσει ομαλά και σταθερά στο δεύτερο.

Η εκπλήρωση ενός ανεπαίσθητου νοήματος

Της EΛΕΝΑΣ ΓΚΙΒΙΣΗ

Η γραφή αναδύθηκε ως ανάγκη και επιθυμία μέσα από την ανάγνωση. Τα τελευταία χρόνια αποζητώ περισσότερο σαν ερέθισμα τη σύγχρονη πεζογραφία, αμερικανική, αγγλική, αγγλόφωνη, γαλλόφωνη. Δεν μπορώ και δεν θα ήθελα ωστόσο να ξεχωρίσω με ακρίβεια είναι επιρροές διαμορφώνουν το ύφος που, σε ένα πρώτο βιβλίο, είναι άλλωστε πάντοτε πρώιμο.

Τα Ρήγματα είναι μια νουβέλα που περιστρέφεται συνεχώς γύρω από ένα επινοημένο για τον κάθε ήρωα νόημα που, όσο αν προσπαθεί να το προσεγγίσει με σιγουριά και αποφασιστικότητα, τόσο αυτό απομακρύνεται, ξεθωριάζει. Αναφέρεται στα «σπασίματα» και τις ρωγμές που καταφέρουν στην ανθρώπινη ιδιοσυγκρασία οι οικογενειακές αλληλεπιδράσεις, τα έσωθεν ή έξωθεν στερεότυπα και οι ματαιωμένοι ή και εκπληρωμένοι στόχοι.

Στην πορεία μου προς την εξωτερίκευση αυτού του πρώτου λογοτεχνικού βήματος συνέβαλαν η θετική παρότρυνση που εισέπραξα από τον ποιητή Κώστα Παπαγεωργίου και η υποδοχή των εκδόσεων Κέδρος που ανταποκρίθηκαν με αμεσότητα και θέρμη στη γνωριμία μας.

Η έκδοση των Ρηγμάτων θα είναι κι αυτή μια πρόσκαιρη εκπλήρωση ενός μικρού και ανεπαίσθητου νοήματος.

Κάφκα, Κάρβερ, Οστερ ακολούθησαν τους ήρωες στη σπηλιά…

Του ΝΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΥ

Πριν τρία χρόνια ξεκίνησε να γράφεται η ιστορία των δυο ζευγαριών, που μια κουβέντα σε ένα μπαλκόνι της παραλιακής Αθήνας τους οδήγησε, μαζί με τον οδηγό τους, στη σκοτεινή κοιλιά μιας σπηλιάς. Εκεί διασταυρώθηκαν και αναμετρήθηκαν με τις αντοχές, τις ενοχές και τις απώλειές τους. Μια κατολίσθηση τους εγκλώβισε στο σκοτάδι και στον φόβο του θανάτου. Οταν ξαναβγήκαν στο φως ήταν διαφορετικά όμοιοι.

Ο Κάφκα, ο Κάρβερ, ο Οστερ, τους ακολούθησαν στις σκοτεινές διαδρομές της σπηλιάς και της αφήγησης, ανακατεύτηκαν μαζί τους και τους βοήθησαν να βρουν τον δρόμο προς την έξοδο. Σε κάθε βήμα οι τρεις άντρες και οι δύο γυναίκες είχαν πάνω τους τα μάτια των «συμμαθητών» από τη «Σχόλη» των Εκδόσεων Πατάκη. Οταν η ιστορία ολοκληρώθηκε, ήθελε όπως και οι πρωταγωνιστές της να βγει στο φως, να μη μείνει στο συρτάρι.

Το ίδιο πίστευε κι ο Μισέλ Φάις όταν τη διάβασε. Κίτρινοι ταχυδρομικοί φάκελοι με διευθύνσεις εκδοτικών οίκων φιλοξένησαν προσωρινά τη νουβέλα της σπηλιάς μέχρι οι εκδόσεις Ιωλκός να δώσουν στη Σκόνη στο πρόσωπο στέγη. Το συρτάρι που την φιλοξενούσε έμεινε άδειο και τώρα έμοιαζε μεγαλύτερο. Ο αφηγητής έψαχνε μια καινούργια ιστορία να το γεμίσει ξανά.

Εγραψα με το στομάχι για κάτι που ξέρω

Της ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ Κ.

Το βιβλίο ξεκίνησε στις αρχές του ’16 ως ένα προσωπικό πείραμα: τι θα προέκυπτε αν κατέγραφα τη ζοφερή καθημερινότητά μου των ημερών εκείνων με γελοιωδώς όμορφες λέξεις και ακραίο στιλιζάρισμα. Στην 60ή σελίδα το πείραμα τελείωσε και το αρχείο διεγράφη. Ομως μέσα απ’ αυτό άρχισε δειλά η μυθοπλασία. Και η συνειδητοποίηση πως γράφω πια ένα βιβλίο με θέμα -όπως προέκυπτε- τη ματαίωση της γενιάς μου. Πράγμα επικίνδυνο. Προσπάθησα να επινοήσω μια γλώσσα που να μην ευτελίζει τις ζωές των ηρώων μου. Ενα σχήμα μέσα στο οποίο να δομήσω τη χαώδη τους πραγματικότητα. Ενα χιούμορ πιο επώδυνο απ’ τα ίδια τα συμβάντα κι έναν ρυθμό που να κάνει την επιβεβλημένη τους στασιμότητα να μοιάζει με ταινία καταδίωξης.

Ισως όλα αυτά να είναι εκ των υστέρων ψεύδη. Ισως έγραψα απλώς με το στομάχι για κάτι που ξέρω. Ή για κάτι που στην πραγματικότητα κατάλαβα στην προσπάθειά μου να το καταγράψω. Αν βρεθούν δυο-τρεις άνθρωποι που θα νιώσουν λιγότερο μόνοι διαβάζοντάς το θα είμαι ευτυχής. Αυτή είναι και η μόνη μου προσδοκία από την έκδοσή του.

Παρεκκλίνουσα πορεία στο βασίλειο των ήχων

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΥΒΑ

Το Καρμπόν είναι ένας αστικός μύθος που εξιστορείται από το βήμα μιας αθηναϊκής ταράτσας. Μιλά με τρόπο αλληγορικό για την αναζήτηση της προσωπικής ταυτότητας.

Ο Αρης Κοντός προικίζεται ξαφνικά με ένα σπάνιο χάρισμα: την οξύτατη ακοή. Μια ακοή που διαπερνά τσιμέντο, διασχίζει δρόμους και πλατείες κι επιστρέφει στο γκρίζο διαμέρισμα μεταφέροντας ήχους άλλων ανθρώπων και θορύβους της πόλης. Μια παρεκκλίνουσα πορεία στο βασίλειο των ήχων αρχίζει. Τα περιστατικά κλιμακώνονται κι ενώ αρχικά ο ήρωας ενοχλείται από τη βαβούρα, τελικά αποφασίζει να τη χρησιμοποιήσει προς όφελός του. Οδηγείται σε εξύψωση ή μήπως στην ελεύθερη πτώση;

Για τη σύλληψη του Καρμπόν έπαιξε ρόλο η αγάπη μου για τη μουσική. Εμπνεύστηκα το εύρημα των διαπεραστικών ήχων από τις συνθέσεις ατμοσφαιρικής μουσικής. Στην ανάπτυξη της πλοκής με βοήθησε η μαθητεία μου στο σενάριο. Για τη συγγραφή στηρίχτηκα επάνω στη στέρεη βάση της παλαιότερης λογοτεχνίας. Ωστόσο το μυθιστόρημα άρχισε να βρίσκει τον ρυθμό του καθώς διαμόρφωνα τον αφηγηματικό μου τρόπο με την ανάμειξη του δραματικού και του κωμικού στοιχείου.

Η συγγραφή ξεκίνησε στην Ελλάδα όμως το μυθιστόρημα ολοκληρώθηκε στο εξωτερικό. Η απόσταση ευνόησε αντικειμενικούς συγγραφικούς διαλόγους και μια κριτική ματιά. Υστερα από μια δημιουργική περίοδο επιμέλειας και τυπογραφικής φροντίδας, το μυθιστόρημα οδεύει τώρα προς τους αναγνώστες κι ελπίζω να τους αφήσει μ’ ένα χαμόγελο που «ξεκουφαίνει».

 

Επιστρέφω στις σελίδες των Τσέχοφ, Εξιπερί και Λόντον

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΕΣΟΡΡΑΧΗ

Εδώ και αρκετά χρόνια ασχολούμαι σχεδόν αποκλειστικά με επιστημονικά και τεχνικά κείμενα. Εκεί βασικό μέλημα είναι να μεταδοθεί η πληροφορία και να αποτεθεί στη συνείδηση του αναγνώστη αθόρυβα και εύρυθμα. Το αποτέλεσμα πρέπει να είναι λιτό και δεμένο. Αυτή η επιδίωξη έχει κληρονομηθεί και στις λογοτεχνικές μου προσπάθειες.

Σε εποχές με πολύ ελεύθερο χρόνο επιστρέφω στις σελίδες του Τσέχοφ, του Εξιπερί και του Λόντον. Ενίοτε επιχειρώ να γράψω και κάτι. Στον στρατό, για παράδειγμα, είχα γράψει μερικά διηγήματα και είχα την τύχη να τα διαβάσει ένας καταξιωμένος Ελληνας συγγραφέας, ο οποίος με παρότρυνε να δοκιμάσω τις δυνάμεις μου στη μεγαλύτερη φόρμα. Μεσολάβησε μακρύ χρονικό διάστημα μέχρι να αποπειραθώ κάτι τέτοιο. Τελικά η αρχή έγινε και  το αποτέλεσμα, δώδεκα μήνες μετά, ήταν ένα σύντομο μυθιστόρημα για τη σύγχρονη εποχή, τη διαμόρφωσή της και τα μυστικά της. Ο μέντοράς μου με έφερε σε επαφή με τον εκδοτικό οίκο της Εστίας με τον οποίον τελικά συμφώνησα για την έκδοση.

Ελπίζω ο αναγνώστης της Ανάβασης να βρει κάτι αναζωογονητικό, είτε στο στιλ της αφήγησης είτε στην πλοκή ή ακόμα και στις εγκυκλοπαιδικές καταβολές του κειμένου.

Εξυμνεί την απώλεια

Της ΣΟΦΙΑΣ ΜΠΡΑΪΜΑΚΟΥ

To Ματάμπρε [Ιστορίες που σκοτώνουν την πείνα] αποτελείται από 16 σπονδυλωτές ιστορίες με το φαγητό να λειτουργεί ως μέσο που ενεργοποιεί την εξέλιξη, αλλά και ως εύρημα που καθορίζει υπαρξιακά τους χαρακτήρες, οι οποίοι προσπαθούν να δαμάσουν τους ανελέητους βορβορυγμούς και τα διαφορετικά πρόσωπα της πείνας που τους καίει τα σωθικά. Τα γνώριμα, μικροαστικά ενίοτε πιάτα λειτουργούν σαν πρώτες ύλες δόμησης της αφήγησης, ώς την τελική αποδόμηση αυτής μέσω της ανατροπής.

Το βιβλίο αυτό, το οποίο τελείωσα σε δυο χρόνια, δεν γράφτηκε μέσα σε ένα δικό μου δωμάτιο, αλλά μέσα σε λευκά, δανεικά δωμάτια αποχωρισμών. Είναι ένα βιβλίο που εξυμνεί την απώλεια με την αφηγηματική μου αισθητική να επενδύει στην ετερόκλητη παρέα του Τσιφόρου, του Τένεσι Ουίλιαμς και του Ντέιβιντ Σεντάρις.

Ως κειμενογράφος σε πλήθος εντύπων, ξεδίπλωνα τις συγγραφικές μου εμμονές, ακόμα κι όταν έγραφα εφήμερα κείμενα στα οποία έπρεπε να θεοποιήσω ένα πουκάμισο διά χειρός Αγγλων ραφτών της Bond Street ή ένα ζευγάρι καλαπόδια! Κατά κάποιο τρόπο ήταν τα δικά μου σεμινάρια δημιουργικής γραφής.

Εστειλα το βιβλίο μου στις εκδόσεις Νεφέλη θεωρώντας πως ταιριάζει στο υπόβαθρό τους. Ο Περικλής Δουβίτσας μου έδειξε εμπιστοσύνη και γι’ αυτό, τον ευγνωμονώ.

Το Ματάμπρε [Ιστορίες που σκοτώνουν την πείνα] είναι το πρώτο μου βιβλίο. Προσδοκώ να είναι η αρχή μου.

Η καθημερινότητα γυαλίζει λεπτομερής

Της ΒΙΒΙΑΝ ΣΤΕΡΓΙΟΥ

Αρχισα να γράφω το Μπλε υγρό έτσι: Τελειώνουν οι διακοπές, γυρίζω Αθήνα. Στο πλοίο αγχώνομαι και κόβω βόλτες στο κατάστρωμα, πιάνω κουβέντα με αγνώστους, παρατηρώ προσεκτικά τις εικόνες που γλιστράνε μπροστά μου. Φτιάχνω μια ιστορία - ηρεμιστικό. Την κρατάω. Από τον Αύγουστο του 2016 μέχρι αρχές του 2017 βυθίζομαι σε ιστορίες των ανθρώπων γύρω μου.

Τις γράφω. Οι ρεαλιστικές ιστορίες κάπως αποφορτίζουν την πραγματικότητα, της μοιάζουν και άρα την αλλάζουν πειστικά. Η καθημερινότητα γυαλίζει λεπτομερής, άσχημη κι όμορφη, έχει νόημα. Διαβάζω Ροθ, Μίλερ και ο Μπουτζάτι, βλέπω πολύ σινεμά. Για να μάθω το γράψιμο, γράφω κακές σελίδες και διαβάζω με πειθαρχία κάθε μέρα.

Τα διηγήματά μου ενόχλησαν κυρίως τα ίνμποξ φίλων. Από συγγραφείς τα είδαν οι Αθανασιάδης, Κουναλάκη και Γκέζος, επειδή είναι ειλικρινείς και άμεσοι στις γνώμες τους.

Μία Παρασκευή πήγα στη δουλειά νωρίτερα, τύπωσα στον εκτυπωτή τα διηγήματα, τα έβαλα σ’ έναν φάκελο και μετά δούλεψα κανονικά. Τελειώνοντας πήγα στις εκδόσεις Πόλις. Επειδή σε όλο τον δρόμο σκεφτόμουν «τζάμπα περπάτημα ώς την Αιόλου» αγόρασα βιβλία κι ένα φαλάφελ. Τελικά με πήρανε τηλέφωνο ότι τους άρεσαν. Το σήκωσα τη δεύτερη, την πρώτη φαντάστηκα ότι ήταν τα κοινόχρηστα. Ελπίζω οι αναγνώστες να ευχαριστηθούν το Μπλε υγρό, να βρούνε σ’ αυτό κάτι δικό τους.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ