«Πού πας Ευρώπη των 27;»

junker.jpg

Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ Με αυτό το «παλιό ερώτημα, όση και η ηλικία της Ε.Ε.» ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ παρουσίασε χθες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη «Λευκή Βίβλο» της Επιτροπής για το μέλλον της Ευρώπης μετά το Brexit | AP PHOTO / VANDEN WIJNGAERT

Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ παρουσίασε χθες ενώπιον της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τη «Λευκή Βίβλο» για το μέλλον της Ε.Ε. των «27».

Μια πρωτοβουλία που θεωρήθηκε αναγκαία λόγω των τελευταίων εξελίξεων: έντονη δυσαρέσκεια των Ευρωπαίων πολιτών από την πολιτική των Βρυξελλών, Brexit, οικονομική κρίση που συνεχίζει να πλήττει ορισμένα κράτη-μέλη, άνοδος του λαϊκισμού και των ακροδεξιών κομμάτων, μεταναστευτική κρίση, εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ...

Η σημερινή Ευρώπη λοιπόν, υπό γερμανική κυριαρχία, βρίσκεται ενώπιον πολλών σοβαρών προκλήσεων που απειλούν την ίδια την ύπαρξή της και χρειάζεται αυτοκριτική αλλά και «νέες ιδέες» που θα χαράξουν το μέλλον της.

Η αυτοκριτική είναι επικίνδυνο εγχείρημα για ορισμένους και δεν πρόκειται να γίνει, αλλά το «να ξεκαθαριστεί τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει η Ε.Ε.» στο μέλλον είναι εφικτό, όπως είπε χθες ο Γιούνκερ.

Ετσι, με αφορμή την 60ή επέτειο από την υπογραφή των Συνθηκών που θα εορταστεί στις 25 Μαρτίου στη Ρώμη με τη σύγκληση έκτακτης Συνόδου Κορυφής, ο πρόεδρος της Κομισιόν προτείνει μια «Λευκή Βίβλο» για το μέλλον της Ευρώπης που θα αποτελέσει αντικείμενο προβληματισμού μέχρι τα τέλη του έτους, με στόχο να ληφθούν συγκεκριμένες αποφάσεις στη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου.

Κατ’ αρχάς η Επιτροπή προτείνει τα ακόλουθα 5 σενάρια που απεικονίζουν την πιθανή κατάσταση της Ε.Ε. μέχρι το 2025. Τα σενάρια αυτά «καλύπτουν ένα φάσμα πιθανοτήτων και είναι ενδεικτικού χαρακτήρα». Πρόκειται για τα εξής:

(α) Η Ευρώπη τής μετα-Brexit εποχής «συνεχίζει κανονικά» και παραμένει στον ίδιο δρόμο. Με άλλα λόγια, διατηρείται το status quo...

(β) Τίποτα περισσότερο από την ενιαία αγορά.

(γ) Τα κράτη-μέλη που θέλουν περισσότερα θα μπορούν να κάνουν περισσότερα και να προχωρήσουν σε ορισμένες πολιτικές (κοινή άμυνα, εσωτερική ασφάλεια, κοινωνικά θέματα ), χωρίς να επιβραδύνονται από τα λιγότερo πρόθυμα κράτη- μέλη, διαμορφώνοντας μία ή περισσότερες «συμμαχίες».

(δ) Τα κράτη-μέλη κάνουν λιγότερα με πιο αποδοτικό τρόπο.

(ε) Τα κράτη-μέλη κάνουν όλα μαζί πολύ περισσότερα.

Πολλές ταχύτητες;

Είναι φανερό ότι το πρώτο και δεύτερο σενάριο δεν πρόκειται να βρουν εύκολα υποστηρικτές. Το τρίτο, της Ευρώπης των δύο ή περισσοτέρων ταχυτήτων, μπορεί να μην ανταποκρίνεται στις προσδοκίες ορισμένων και να ακούγεται παράξενα, αλλά μήπως δεν υπάρχει σήμερα μiα Ευρώπη πολλών ταχυτήτων;

Παράδειγμα η ευρωζώνη, οι διάφορες εξαιρέσεις κρατών-μελών (Opt outs) σε τομείς και πολιτικές ή τα μνημόνια.

Επιπλέον, το σενάριο αυτό περιλαμβάνει ευαίσθητους τομείς, όπως της άμυνας, που αποτέλεσαν αντικείμενο συζήτησης και στο παρελθόν αλλά προσέκρουσαν σε δυσκολίες (οικονομικές, ΝΑΤΟ) και μπήκαν στο ράφι.

Το τέταρτο σενάριο είναι αόριστο και μη ελκυστικό για πολλούς, ενώ το πέμπτο θεωρείται πολύ φιλόδοξο.

Η Επιτροπή θα συμβάλει στον διάλογο κατά τους προσεχείς μήνες, υποβάλλοντας μέχρι τα τέλη Ιουνίου μια σειρά «εγγράφων προβληματισμού» πάνω στα εξής θέματα:

■ Ανάπτυξη της κοινωνικής διάστασης της Ευρώπης (Απρίλιος).

■ Εμβάθυνση της Οικονομικής και Νομισματικής Ενωσης με βάση την έκθεση των 5 προέδρων του Ιουνίου 2015.

■ Τιθάσευση της παγκοσμιοποίησης (τέλη Μαΐου).

■ Το μέλλον της Ευρωπαϊκής Αμυνας (Ιούνιος).

■ Το μέλλον των οικονομικών της Ε.Ε. (προϋπολογισμός, συνεισφορά των κρατών-μελών μετά το Brexit).

Τα εν λόγω έγγραφα θα προσφέρουν διάφορες ιδέες, προτάσεις, εναλλακτικές επιλογές ή σενάρια για την Ευρώπη του 2025.

Μέλος της
ΕΝΕΔ