Περιηγήσεις και Δημόσια Ιστορία

panigiri.jpg

Στιγμιότυπο από γλέντι στο Λιόπρασο Τρικάλων | ΕUROKINISSI/ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΑΡΑΣ

Το καλοκαίρι είναι η εποχή που σαρκώνεται η Δημόσια Ιστορία της υπαίθρου και των πόλεων. Με τα πανηγύρια που κάποιες φορές φορούν τη λεοντή της «αυθεντικότητας» ή της ανάγκης για «εξέλιξη». Και ξαναγράφουν την πολιτισμική ιστορία του τόπου.

Προκαλώντας σύγχυση και ταραχή στις αισθήσεις και τον νου. Με τα μουσικά φεστιβάλ και τις θεατρικές παραστάσεις που ανανεώνουν τον μουσικό και θεατρικό λόγο. Είναι η εποχή που η τέχνη γίνεται πιο λαϊκή. Που οι παραστάσεις αποτελούν αγαπημένο θέμα στις παρέες και συχνά αποτελούν σημείο αναφοράς για έναν ολόκληρο χρόνο.

Η απόφαση λοιπόν από το Ελεύθερο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο να αποδεχτεί ένα νέο μεταπτυχιακό πρόγραμμα για τη Δημόσια Ιστορία ανταποκρίνεται στην αυξανόμενη ανάγκη πολλών πολιτών να συμμετέχουν, σχολιαστικά, σε ό,τι απασχολεί τον μικροτόπο τους, την κοινωνία σε εθνικό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο. Δεν είναι καινούργια ανακάλυψη η Δημόσια Ιστορία. Σε πολλές χώρες, προπάντων στις ΗΠΑ, διδάσκεται, χρόνια πολλά, ακόμη και με τη μορφή της Δημόσιας Λαογραφίας.

Δεν είναι πρωτόφαντη, ασφαλώς, η Δημόσια Ιστορία. Στην Ελλάδα καλλιεργήθηκε ανεπίσημα στα πάσης φύσεως καφενεία που αποτελούσαν το βαρόμετρο για πολλά δημόσια πρόσωπα. Η τεχνολογία, όμως, διεύρυνε τα όριά της. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διευκόλυναν την ισότιμη συμμετοχή και των δύο φύλων στον κοινωνικό χώρο με αναρτήσεις και σχόλια που πυροδοτούν συζητήσεις και αντεγκλήσεις ενδιαφέρουσες.

Ενα πεδίο, πέρα απ’ αυτά, για την κυκλοφορία της Δημόσιας Ιστορίας είναι η ξενάγηση στις εκδρομές. Οι ξεναγοί λειτουργούν ως φορείς μετάδοσης πληροφοριών και διαμόρφωσης αντιλήψεων. Αρκετά συχνά οι ξεναγοί συνδράμουν τη συγκρότηση μιας δημόσιας γεωγραφίας, της οποίας η απουσία από τα σχολικά προγράμματα είναι αισθητή.

Η ξενάγηση, ωστόσο, είναι δίκοπο μαχαίρι, αν επικρατήσουν οι εμμονές, η άγνοια και τα στερεότυπα όσων αναλαμβάνουν να μυήσουν τους εκδρομείς στη γεωγραφία, τον πολιτισμό και την Ιστορία άλλων χωρών. Από την άλλη, η ξενάγηση μπορεί να εξελιχθεί σε διαδικασία οικειοποίησης ενός υπερεθνικού χώρου. Να κατανοήσουν οι συμμετέχοντες την αλληλεξάρτηση των χωρών. Τη συμβατικότητα των συνόρων σε σχέση με υδάτινους και φυσικούς πόρους.

Μπορεί, όμως, η ξενάγηση να φέρει στην επιφάνεια τα στερεότυπα και την ξενοφοβία. Ενα τέτοιο ενδεχόμενο είναι ο αντισημιτισμός, ειδικά στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης που πλήρωσε βαρύ το τίμημα του αντισημιτισμού. Η υιοθέτηση αστικών μύθων και συνωμοσιολογικών σεναρίων για τους Εβραίους οδηγεί σε «διασκεδαστικές» αφηγήσεις, που απελευθερώνουν ωστόσο τα εν υπνώσει τελούντα ξενοφοβικά σύνδρομα.

Ο Ξένιος Ζευς εκδράμει το καλοκαίρι. Είναι μέρος μιας Δημόσιας Ιστορίας. Θα ήταν πιο ουσιαστική η περιήγηση αν συνέβαλλε στη συγκρότηση ενός υπερεθνικού λόγου.

* καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας