Περί παιδείας και εκπαίδευσης

Βρισκόμαστε μπροστά σε μία ακόμη μεταρρύθμιση της παιδείας, την πολλοστή μετά τη μνημειώδη των Παπανούτσου και Ακρίτα το 1964, την οποία κατήργησε η κυβέρνηση των αποστατών και παρέδωσε στην πυρά η χούντα.

Το βασικό χαρακτηριστικό όλων των μεταρρυθμίσεων που ακολούθησαν ήταν η αύξηση του αριθμού των εισαγομένων στα Πανεπιστήμια και το αδιάβλητο των εξετάσεων. 

Παρ’ όλες τις μικρές αλλαγές που έγιναν, δεν καταφέραμε να αντιμετωπίσουμε ένα βασικό πρόβλημα της παιδείας, το οποίο συνίσταται στο γεγονός ότι είμαστε η μοναδική ίσως χώρα στον κόσμο όπου υπάρχουν τρία παραλλήλως λειτουργούντα εκπαιδευτικά συστήματα με το ίδιο περιεχόμενο: η δημόσια παιδεία που χρηματοδοτείται από τους φόρους που καταβάλλουν οι πολίτες, τα ιδιωτικά σχολεία που πληρώνονται από τις οικογένειες των παιδιών, όπως επίσης το σύστημα των φροντιστηρίων, τα οποία στοχεύουν στη βελτίωση των επιδόσεων των μαθητών αλλά και στην επιτυχία των εισαγωγικών εξετάσεων στο Πανεπιστήμιο.

Αυτό το σύστημα συνεπικουρείται από τις χιλιάδες γονέων και συγγενών των μαθητών που κάθε βράδυ, κυρίως, «διαβάζουν» τα παιδιά τους.

Υπάρχει βεβαίως και το σύστημα των φροντιστηρίων ξένων γλωσσών, των ωδείων και των αθλητικών δραστηριοτήτων που θα έπρεπε να καλύπτονται από το σχολείο, δεδομένου ότι έχουν ήδη πληρωθεί από τους φόρους των γονέων.

Το παράδοξο αυτού του μοναδικού φαινομένου είναι ότι δεν έχει υπάρξει ποτέ η έντονη διαμαρτυρία των γονέων των παιδιών γι’ αυτήν την ελλιπή τήρηση των υποχρεώσεων του κράτους.

Βεβαίως το φαινόμενο της πολλαπλής χρηματοδότησης πολλαπλών συστημάτων για τις ίδιες υπηρεσίες δεν περιορίζεται στην παροχή εκπαίδευσης αλλά και στην υγεία, όπου λειτουργούν τα κρατικά νοσοκομεία, οι ιδιωτικές κλινικές και οι ιδιωτικοί γιατροί. 

Ενα δεύτερο παράδοξο είναι ότι δεν υιοθετείται μια κλασική τεχνική χιλιάδων ετών που εφάρμοζαν οι χτιστάδες και τη διδάσκονται σήμερα οι μηχανικοί που δημιουργούσαν από μικρά έως και μεγάλα αριστουργήματα, από τα σπίτια των ανθρώπων μέχρι τους μεγαλοπρεπείς και αξιοθαύμαστους καθεδρικούς ναούς.

Οι δημιουργοί αυτών των μνημείων έχτιζαν πρώτα τα θεμέλια και πολύ μετά έβαζαν τα βιτρό στα παράθυρα. Εμείς αγνοούμε αυτή την πρακτική και ασχολούμαστε στα περί των πανεπιστημιακών σπουδών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων, παραγνωρίζοντας τη θεμελιώδη σημασία του Νηπιαγωγείου και του Δημοτικού καθώς και του Γυμνασίου και του Λυκείου. 

Ωστόσο, τα δύο πρώτα στάδια της εκπαίδευσης εξαρτώνται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τους ανθρώπους οι οποίοι την παρέχουν, εξαιτίας του γεγονότος ότι χρειάζονται όχι μόνο προσιτή από τα παιδιά γνώση αλλά και έναν ιδιαίτερο τρόπο που θα τους παρασχεθεί αυτή δεδομένου του ευαίσθητου ψυχισμού τους και του εξελισσόμενου γνωσιακού τους επιπέδου.

Η δυσκολία των ιδιαιτεροτήτων της βασικής και μέσης εκπαίδευσης απαιτεί συστηματικές σπουδές και βελτιωμένες απολαβές των διδασκόντων.

Από την άλλη πλευρά, το Γυμνάσιο συμπληρώνει τις γνώσεις που απαιτεί το κοινωνικό σύνολο να έχουν τα μέλη του.

Το Λύκειο αυξάνει αυτές τις γνώσεις αλλά και εξοπλίζει μαθησιακά τους μαθητές που θέλουν να φοιτήσουν σε Πανεπιστήμιο. Αντίστοιχο ρόλο έχουν οι μεταπτυχιακές σπουδές που εξοπλίζουν τους φοιτητές για διδακτορικές σπουδές, όπου ο στόχος είναι είτε η διεύρυνση των γνώσεων που συγκροτούν ένα πεδίο ή η δημιουργία νέας γνώσης, δεδομένου ότι τα θέματα των διδακτορικών διατριβών συνήθως απαιτείται να είναι πρωτότυπα. 

Σημαντικό ζήτημα στη συζήτηση περί εκπαίδευσης είναι ότι πρέπει να είναι διακριτή από την παιδεία, δεδομένου ότι η δεύτερη δεν περιλαμβάνει μόνο τη μόρφωση που παρέχει η εκπαίδευση, αλλά ευρύτερες γνώσεις, περί πολιτισμού, τις αντιλήψεις περί κοινωνίας και του ρόλου του προσώπου σε αυτήν, το ήθος καθώς και τη διαμόρφωση μιας στάσης ζωής.

Η εκπαίδευση του Πανεπιστημίου συμπληρώνει τις απαραίτητες γνώσεις, ώστε το συγκεκριμένο άτομο να μπορεί να ασκήσει μια συγκεκριμένη λειτουργία ή δραστηριότητα που καθορίζεται από τις ανάγκες και τις επιθυμίες της κοινωνίας.

Συνεπώς, η εκπαίδευση αυτή πρέπει να σχεδιάζεται βάσει των αναγκών και των επιθυμιών του κοινωνικού συνόλου, ώστε να μη ματαιώνονται οι κόποι και οι προσδοκίες όσων έχουν επιτυχώς κερδίσει τη σχετική πιστοποίηση, πράγμα το οποίο δυστυχώς δεν αντιμετωπίζεται με την προσήκουσα σοβαρότητα στην πατρίδα μας.

Ως εκ τούτου, η πανεπιστημιακή εκπαίδευση πρέπει να παρέχει τις γνώσεις και τις τεχνικές που θα επιτρέπουν μια ελαστικότητα του νου των πτυχιούχων για να μπορούν να αντεπεξέλθουν σε νέα δεδομένα που θα έχουν προκύψει από εύλογες αλλαγές στις ανάγκες και τις λελογισμένες επιθυμίες της κοινωνίας. 

Εν κατακλείδι, θεωρώ ότι οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις δεν πρέπει να εστιάζουν στις εισαγωγικές εξετάσεις για το Πανεπιστήμιο, αλλά να αρχίζουν από το Νηπιαγωγείο, να τελειώνουν στο Πανεπιστήμιο και να θεραπεύουν τα προβλήματα και τις δυσλειτουργίες που έχουν διαπιστωθεί.

Μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δεν πρέπει να γίνεται μόνο με αυτό τον στόχο ή για να αφήσει το ίχνος του ο εκάστοτε υπουργός Παιδείας αλλά και για να προτάξει τη δημιουργική μάθηση και την κριτική σκέψη που θα διευκολύνει την κατανόηση του κόσμου από τους μαθητές και φοιτητές. Με το ζητούμενο της άρδην αναμόρφωσης και βελτίωσης της εκπαίδευσης να παραμένει ακόμη. 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ