Παρά τις διαφορές των δύο φύλων είμαστε εγκεφαλικά... αμφιφυλικοί!

egkefalos_1.jpg

Eγκέφαλος Ο εγκέφαλός μας δεν έχει φύλο· απ’ ό,τι φαίνεται είναι ένα μωσαϊκό θηλυκών και αρσενικών δομών

Οτι οι γυναίκες σκέφτονται διαφορετικά από τους άνδρες είναι γνωστό σε όλους και το διαπιστώνουμε καθημερινά, άλλοτε με ιδιαίτερα ευχάριστο και άλλοτε με επώδυνο τρόπο. Αραγε, αυτό σημαίνει ότι ο εγκέφαλος των γυναικών διαφέρει και ανατομικά από αυτόν των ανδρών;

Η πιο πρόσφατη και επιστημονικά τεκμηριωμένη απάντηση σε αυτό το θεμελιώδες υπαρξιακό ερώτημα είναι ότι, απ’ ό,τι φαίνεται, μεταξύ ανδρών και γυναικών δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές ούτε ως προς τη συνολική ανατομία ούτε ως προς τις βασικές λειτουργίες του εγκεφάλου τους.

Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζει μια έρευνα που μόλις δημοσιεύτηκε στο εγκυρότατο διεθνώς επιστημονικό περιοδικό PNAS (Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ).

Επικεφαλής της έρευνας είναι η επιφανής νευροψυχολόγος Ντάφνα Τζοέλ (Daphna Joel), καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, η οποία εδώ και πολλά χρόνια διερευνά σε ποιο βαθμό το ανθρώπινο φύλο σχετίζεται με τον εγκέφαλο.

Η στρατηγική αυτής της μελέτης, μια συνεργασία της Τζοέλ με μια διεθνή ερευνητική ομάδα, ήταν να διερευνηθούν μέσω των μη επεμβατικών τεχνικών της νευροεπιστήμης -όπως είναι η απεικόνιση μέσω μαγνητικής τομογραφίας ή MRI (Magnetic Resonance Imaging)- οι ανατομικές διαφορές μεταξύ θηλυκού και αρσενικού εγκεφάλου.

Και το εντυπωσιακό συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν οι ερευνητές είναι ότι μεταξύ του γυναικείου και του ανδρικού εγκεφάλου δεν φαίνεται να υπάρχουν σημαντικές, δηλαδή ορατές, εγκεφαλικές διαφορές.

Μελετώντας συγκριτικά και αντιπαραβάλλοντας τις εικόνες από επιμέρους εγκεφαλικές δομές 1.400 ατόμων και από τα δύο φύλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι σε έναν περιορισμένο αριθμό εγκεφαλικών περιοχών υπάρχουν όντως κάποιες μικρές διαφορές που σχετίζονται με τα δύο φύλα, ωστόσο δεν παρατήρησαν σαφή «φυλετικό διμορφισμό», δηλαδή τις ανατομικές και μορφολογικές διαφορές που θα τους επέτρεπαν να διακρίνουν ανατομικά τον θηλυκό από τον αρσενικό εγκέφαλο!

Από την αρχαιότητα οι άνθρωποι προσπάθησαν να εξηγήσουν τις διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα μέσω του εντοπισμού σωματικών διαφορών, εκτός βέβαια από τις ορατές σε όλους διαφοροποιήσεις των αναπαραγωγικών οργάνων. Πράγματι, κατάφεραν να εντοπίσουν αρκετές ανατομικές διαφορές, οι οποίες όμως δεν εξηγούσαν τα αίτια των ψυχολογικών-συμπεριφορικών διαφορών.

Και επειδή δεν ήθελαν να παραδεχτούν ότι αυτά τα αίτια ενδέχεται να είναι κυρίως περιβαλλοντικά, δηλαδή κοινωνικά και πολιτισμικά, στράφηκαν στη μελέτη του εγκεφάλου, σωματική έδρα ή μηχανή κάθε ψυχολογικής μας λειτουργίας και άρα κάθε φυλετικής διαφοράς.

Αναζητώντας λοιπόν οριστικές απαντήσεις ή, έστω, πιο επιστημονικοφανείς εξηγήσεις για τις φυλετικές διαφορές, οι σύγχρονοι ερευνητές εστίασαν τις έρευνές τους στις δήθεν σημαντικές ανατομικές διαφορές μεταξύ ανδρικού και θηλυκού εγκεφάλου. Και για πολλοστή φορά η επιστήμη δεν τους... απογοήτευσε.

Ενα μωσαϊκό από ανδρικά και θηλυκά χαρακτηριστικά

O ανδρικός και ο γυναικείος εγκέφαλος Ο ανδρικός εγκέφαλος (επάνω) και ο γυναικείος (κάτω) |

Από μεθοδολογική άποψη, ο στόχος αυτών των ερευνητών ήταν να διαπιστώσουν αν όντως παρατηρείται ένας σαφής φυλετικός διμορφισμός στις εγκεφαλικές δομές των ανθρώπων.

Με άλλα λόγια, αν διαπίστωναν με τις τεχνικές απεικόνισης του εγκεφάλου ότι υπάρχει μικρός αριθμός αλληλοεπικαλυπτόμενων δομών που αντιστοιχούν σε θηλυκά και αρσενικά χαρακτηριστικά, τότε θα επιβεβαιωνόταν ο φυλετικός εγκεφαλικός διμορφισμός και κάθε εγκέφαλος θα έπρεπε να εμφανίζει μόνο αρσενικά ή μόνο θηλυκά χαρακτηριστικά.

Μελετώντας αυτό το πρόβλημα εδώ και πολλά χρόνια, η Τζοέλ και οι συνάδελφοί της διαπίστωσαν ότι ανάμεσα στα δύο φύλα υπάρχει σημαντική αλληλοεπικάλυψη τόσο των συμπεριφορών όσο κυρίως των εγκεφαλικών δομών και προς επιβεβαίωση αυτών των ενδείξεων σχεδίασαν και υλοποίησαν το τελευταίο πείραμά τους.

Ομως, τι ακριβώς έκαναν; Ανέλυσαν τις εγκεφαλικές τομογραφίες από τον κάθε έναν από τους 1.400 εθελοντές που προέρχονταν από τέσσερις διαφορετικές βάσεις δεδομένων, φροντίζοντας να ταυτοποιήσουν τις πιο μεγάλες και εμφανείς διαφορές των εγκεφαλικών δομών ανάμεσα στα δύο φύλα.

Κατόπιν, για κάθε έναν από αυτούς τους εγκεφάλους καθόρισαν αν η μορφολογία και οι ανατομικές διαστάσεις των επιμέρους δομών ήταν περισσότερο θηλυκού ή αρσενικού τύπου.

Τέλος, υποβάλλοντας σε στατιστική ανάλυση όλα αυτά τα δεδομένα διαπίστωσαν ότι, ανάλογα με το ποια βάση δεδομένων χρησιμοποιούσαν, ένα ποσοστό από 23% έως 53% διέθετε τουλάχιστον μία περιοχή με θηλυκά χαρακτηριστικά και μία με ανδρικά.

Αντίθετα, το ποσοστό των εγκεφάλων που διέθεταν αποκλειστικά ανδρικά ή, εναλλακτικά θηλυκά χαρακτηριστικά κυμαινόταν από 0% έως 8%.

Γεγονός που επιβεβαιώνει σαφώς ότι ο εγκέφαλός μας είναι ένα μωσαϊκό από ετερογενή φυλετικά χαρακτηριστικά!

Οταν ερευνά κανείς με τις πιο σύγχρονες μεθόδους τις ανατομικές δομές του θηλυκού και του ανδρικού εγκεφάλου διαπιστώνει κάποιες διαφοροποιήσεις ως προς τις διαστάσεις και τη μορφολογία σε επιμέρους περιοχές.

Παρατηρούνται δηλαδή όντως μικρές φυλετικές διαφοροποιήσεις, στην πραγματικότητα όμως καθένας από εμάς παρουσιάζει ένα μείγμα ή ένα ευρύ φάσμα από αρσενικά και θηλυκά εγκεφαλικά χαρακτηριστικά.

Με άλλα λόγια, ο εγκέφαλος κάθε ανθρώπου, ανεξαρτήτως φύλου, είναι ένα μωσαϊκό ή ένα περίπλοκο ανατομικά ψηφιδωτό από θηλυκές και αρσενικές δομές.

Συνεπώς, η συγκεκριμένη έρευνα σε πάνω από 1.400 άτομα φαίνεται πως διαψεύδει τη διαδεδομένη αντίληψη ότι, εκ φύσεως, υπάρχουν είτε «ανδρικά» είτε «γυναικεία» μυαλά.

Πέρα από τις κοινωνικές προκαταλήψεις μας σχετικά με τις διαφορές των δύο φύλων, η ανατομική του εγκεφάλου υποδεικνύει ότι στον εγκέφαλό μας συνυπάρχουν ετεροφυλετικά ανατομικά χαρακτηριστικά.

Ποια ήταν η πρώτη αντίδραση της επιστημονικής κοινότητας απέναντι στα αποτελέσματα αυτής της έρευνας;

Οι περισσότεροι ειδικοί θεωρούν αυτά τα αποτελέσματα προβλέψιμα, δεδομένου ότι από καιρό γνωρίζαμε πως οι κοινές και κατ’ επανάληψη διαπιστωμένες στα δύο φύλα νοητικές συμπεριφορές απαιτούν την ύπαρξη κοινών εγκεφαλικών δομών.

Για να καταλήξουμε όμως σε κάποια ασφαλή συμπεράσματα απαιτούνται περαιτέρω έρευνες.

Μια επιπλέον χρησιμότητα τέτοιων ερευνών επισημάνθηκε από τον Βρετανό ψυχίατρο Μάικλ Μπλούμφιλντ (Michael Bloomfield), καθηγητή στο University College London, ο οποίος δήλωσε ότι χρειάζεται να κατανοήσουμε βαθύτερα τις εγκεφαλικές ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα, δεδομένου ότι υπάρχουν πολλές ασθένειες που αφορούν φυλετικά χαρακτηριστικά, αλλά δεν γνωρίζουμε γιατί συμβαίνει αυτό.

Μόνο η κατανόηση των εγκεφαλικών μηχανισμών που εμπλέκονται σε αυτές τις φυλετικές παθήσεις θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποτελεσματικότερες θεραπείες.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας