Παιδική και εφηβική βιβλιοθήκη

paidi

ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΑΣΑΡΓΙΩΤΑΚΗ

Αποχαιρετισμοί, ανακεφαλαιώσεις, προσδοκίες…

Αποχαιρετούμε το 2015 με ένα αμφίθυμο διήγημα του Αλέξη Πανσέληνου, που έγραψε ειδικά για τους αναγνώστες του Ανοιχτού Βιβλίου. Μια χαμηλόφωνη, συγκινητική ιστορία, που μας μεταφέρει στην Αθήνα των αρχών της δεκαετίας του ’60, όπου μέσα στη γιορτινή φαντασμαγορία συντελείται η απότομη ενηλικίωση ενός παιδιού.

Παράλληλα, ξαναπιάνουμε το νήμα των σημαντικότερων τίτλων της απερχόμενης χρονιάς. Σ’ αυτό το τελευταίο «Ανοιχτό Βιβλίο» της χρονιάς θα περάσουμε τον σελιδοδείκτη μας στις κατηγορίες Ιδέες (από τον κριτικό λογοτεχνίας και αρθρογράφο Κώστα Καρακώτια), Ιστορία (από τους ιστορικούς Ιάκωβο Ανυφαντάκη και Αννα Μαρία Δρουμπούκη) και Παιδικό Βιβλίο (από τη συγγραφέα παιδικής λογοτεχνίας και δασκάλα δημιουργικής γραφής για εφήβους Ελένη Σβορώνου).

Σας ευχόμαστε Καλή Χρονιά, μέσα από 175 συνολικά τίτλους που διακρίναμε από το μεγαλύτερο εκδοτικό φάσμα της φετινής βιβλιοπαραγωγής. Ευχόμαστε η νέα χρονιά να μας φέρει περισσότερα σημαντικά βιβλία, περισσότερους απαιτητικούς αναγνώστες, αλλά και γεμάτα βιβλιοπωλεία και εύρωστους εκδοτικούς οίκους.

Επιμέλεια: Μισέλ Φάις

≈≈≈≈≈

Παιδικό Βιβλίο 

Αλλη μία χρονιά πλούσιας εκδοτικής παραγωγής στον χώρο του παιδικού και εφηβικού βιβλίου κλείνει με όλα τα είδη (picture books, βιβλία γνώσης και συμπεριφοράς, αστυνομικά, ιστορικά, κοινωνικά μυθιστορήματα, διασκευές κλασικών, graphic novels, κ.λπ.) να εκπροσωπούνται πλήρως στο εκδοτικό πρόγραμμα μεγάλων και μικρών εκδοτικών οίκων.

Τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας απόλαυσαν το διάσημο δίδυμο δημιουργών picture books Julia Donaldson - Axel Scheffler σε πολλά βιβλία (όλα σε μετάφραση Φ. Μανδηλαρά). Στο «Ο γάμος των δύο σκιάχτρων» (εκδ. Ικαρος) δυο σκιάχτρα-μελλόνυμφοι ανακαλύπτουν πώς η αγάπη μπορεί όλα να τα νικήσει. Στο «Μια σκούπα, μα τι σκούπα!» (εκδ. Πατάκη) μια μάγισσα και μια γάτα γυρίζουν τον κόσμο πάνω σε ένα σκουπόξυλο για να βρεθούν στο τέλος χωρίς καπέλο, ραβδί και σκουπόξυλο, αντιμέτωποι με τον δράκο, αλλά παρέα με πολύτιμους συντρόφους.

Στο «Η ιστορία του Ηλία που αγαπούσε τα βιβλία» (εκδ. Πατάκη) αποθεώνεται το ίδιο το παιδικό βιβλίο. Σαν μπάμπουσκα το αγαπημένο βιβλίο του Ηλία γεννά άλλα αγαπημένα, σε μια πανέξυπνη ιστορία που σκιαγραφεί πώς χαράσσονται αναγνωστικές διαδρομές.

Από τις ίδιες εκδόσεις κυκλοφόρησαν ξανά και τα βιβλία με τον κλασικό πλέον ήρωα «Γκρούφαλο»: το ποντίκι που κατάφερε να επιβιώσει δανειζόμενο τον τρόμο που προκαλεί το τερατόμορφο Γκρούφαλο! Μια ιστορία 700 λέξεων που πούλησε 13 εκατομμύρια αντίτυπα.

Ευφάνταστη πλοκή, απλή στη δομή της, ρίμα, ρυθμός, μοτίβα που επαναλαμβάνονται με μικρές παραλλαγές - η λειτουργική σχέση εικόνας και λόγου κάνει τα βιβλία των Donaldson-Scheffler κλασικά.

Αλλος ένας κλασικός και αγαπημένος στην κατηγορία picture books, ο Oliver Jeffers, μας χαρίζει ένα εγκώμιο στη φιλία με το «Πετάνε οι πιγκουίνοι;» (μτφρ. Φ. Μανδηλαρά, εκδ. Ικαρος). Οι δυο ήρωες της σειράς αυτής, το αγόρι και ο πιγκουίνος, μας μαθαίνουν τι σημαίνει να υπερβαίνεις τον εαυτό σου για χάρη του φίλου σου.

«Το νησί του παππού» του Benji Davies (μτφρ. Αν. Παπαθεοδούλου, εκδ. Ικαρος) είναι ένα βιβλίο για την απώλεια. Το θέμα απαντά όλο και συχνότερα στην παιδική λογοτεχνία (με την απώλεια των παππούδων να προσφέρεται ως πιο ήπια και φυσιολογική περίπτωση χειρισμού του θανάτου αγαπημένου προσώπου).

Το ταξίδι, που είναι η πιο πρόσφορη μεταφορά για τη δίχως επιστροφή αναχώρηση, εδώ είναι αντικείμενο παιχνιδιού ανάμεσα στον παππού και τον εγγονό. Μια ιδέα που κάνει τη διαφορά.

Μια πολύ επιτυχημένη στο εξωτερικό σειρά βιβλίων που βοηθούν το παιδί προσχολικής ηλικίας να χειριστεί τα «πρέπει» των μεγάλων (τακτοποίηση δωματίου, σωστή διατροφή, προσωπική υγιεινή) αλλά και τους φόβους του είναι η σειρά των Αλισον Φαλκονάκη – Κλαίρης Γεωργέλλη με ήρωα τον μικρό Αλέξη: «Αλέξη μάζεψε τη ζούγκλα!», «Αλέξη φάε κάτι!», «Αλέξη ώρα για μπάνιο!», «Αλέξη μη φοβάσαι!» (εκδ. Μεταίχμιο).

Η σειρά ξεχωρίζει για την πρωτότυπη εικονογράφηση που κατορθώνει να διεισδύσει στον κόσμο του μικρού παιδιού και να βοηθήσει, έτσι, τον γονιό, να μιλήσει με χιούμορ και φαντασία για τα καθημερινά και τα τετριμμένα.

Για τα πρώτα χρόνια της σχολικής ηλικίας, όταν το παιδί μαθαίνει να διαβάζει μόνο του, τι καλύτερο από τους «Μύθους του Αισώπου» και τις «Ιστορίες με Ζωάκια των Αδελφών Γκριμ» (μτφρ. Θ. Δαρβίρη, εκδ. Ψυχογιός). Μεγάλου σχήματος, σκληρόδετα, με εξαίρετη εικονογράφηση της Marisa Vestita. Σχηματοποιημένη απόδοση των ζώων, ασυνήθιστες συνθέσεις, μεγεθυσμένες λεπτομέρειες της ανατομίας των ζώων δημιουργούν ένα εικαστικό πανόραμα των κλασικών αυτών έργων της λογοτεχνίας.

Και μετά τους ηρωισμούς των ζώων, οι σύγχρονοι ήρωες, όπως η Μαλάλα (Νόμπελ Ειρήνης) και ο Ικμπάλ, το αγόρι που έδωσε τη ζωή του μαχόμενο κατά της παιδικής εργασίας και των άθλιων συνθηκών εκμετάλλευσης των παιδιών στη βιομηχανία ταπητουργίας στο Πακιστάν. Το διπλό εικονογραφημένο βιβλίο «Μαλάλα, ένα γενναίο κορίτσι – Ικμπάλ, ένα γενναίο αγόρι», της Jeanette Winter (μτφρ. Χ. Φραγκιαδάκη, εκδ. Παπαδόπουλος) ανοίγει ένα παράθυρο στο ζέον θέμα της καταπάτησης των δικαιωμάτων του παιδιού στον κόσμο. Δίνει όμως και ελπίδα, θάρρος και διάθεση για διεκδίκηση.

Για μεγαλύτερα παιδιά και ωριμότερους αναγνώστες πια, μια κλέφτρα γιαγιά ανατρέπει τη στερεοτυπική εικόνα που έχουμε για τους ηλικιωμένους, και όχι μόνο. «Η γιαγιά μου η κλέφτρα» του Ντέιβιντ Ουάλιαμς (μτφρ. Π. Γαβριηλίδου, εκδ. Ψυχογιός) είναι μια γιαγιά που ομολογεί στον εγγονό της ότι όνειρό της ήταν να κλέψει τα κοσμήματα του βρετανικού στέμματος. Γιαγιά και εγγονός αναλαμβάνουν την αποστολή και ταυτόχρονα μας βοηθούν να καταπολεμήσουμε βαθιά ριζωμένες προκαταλήψεις.

Τους κλασικούς αναλαμβάνει να γνωρίσει στους νέους η σειρά «Save the story» (εκδ. Πατάκη). Ντε Μολίνα, Μαντσόνι, Ροστάν, Γκόγκολ, Ντοστογιέφσκι, διασκευασμένοι για νέους αναγνώστες, σε μια εξαιρετικά καλαίσθητη σειρά, με προσεκτικά επιλεγμένους μεταφραστές (Α. Παπασταύρου, Λ. Ταχμαζίδου, Φ. Ζερβού και Σ. Μπουγκάεβα).

Η Αγγελική Δαρλάση με το «Οταν έφυγαν τ’ αγάλματα», εκδ. Μεταίχμιο, μας μεταφέρει στην κατοχική Αθήνα, την εποχή που οι αρχαιολόγοι προσπαθούσαν να σώσουν τους θησαυρούς τους Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Μια ανατομία της κοινωνίας της εποχής, με τον ηρωισμό, την αλληλεγγύη και την αυτοθυσία, αλλά και με τον δωσιλογισμό και την προδοσία. Μια τοιχογραφία της εποχής αλλά και της ανθρώπινης κατάστασης.

Θα μείνουμε λίγο στα μουσεία και την πολιτιστική μας κληρονομιά, άλλο θέμα αγαπητό στην ελληνική νεανική λογοτεχνία, με το «Νύχτες χωρίς την Κάρυ» της Αγγελικής Δόλη, εικ. Ελ. Θεοφανοπούλου (μτφρ. Ελ. Μάντη, εκδ. Καλειδοσκόπιο). Τα αγάλματα ζωντανεύουν στο Μουσείο της Ακρόπολης και οι Καρυάτιδες ξετυλίγουν την ιστορία τους, την ιστορία της αρπαγής της «Κάρυ», της μίας από τις Καρυάτιδες.

Τίθεται έτσι με τρόπο άμεσο και ζωντανό το ζήτημα της αρπαγής των αρχαιοτήτων της Ακρόπολης. Χωρίς εθνικιστικές κορόνες, μαθαίνουμε να εντάσσουμε το θέμα στο ιστορικό του πλαίσιο και να συγκινούμαστε χωρίς να χάνουμε το κριτικό μας πνεύμα. Θεωρητικά το βιβλίο απευθύνεται σε μικρά παιδιά, αλλά στην πραγματικότητα διαβάζεται με ενδιαφέρον από όλους μας.

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ