Οψεις χρέους: «ανοιγόμαστε και υποκρινόμαστε»

lagarde-eu-imf.jpg

Κριστίν Λαγκάρντ- Eurogroup AP PHOTOS

Οταν τελείωσε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος, ο απολογισμός ήταν θλιβερός.

Ο φόρος αίματος στρατιωτών και αμάχων, συνδυασμένος με μια μείωση του ρυθμού γεννήσεων, άφησε την Ευρώπη με πληθυσμιακό έλλειμμα της τάξης των 22-24 εκατομμυρίων ψυχών, με 7 εκατομμύρια μόνιμα ανάπηρους.

Μεταξύ 1914 και 1921, με την πτώση του ρυθμού γεννήσεων και την επιδημία της ισπανικής γρίπης, η Ευρώπη έχασε 50-60 εκατομμύρια ανθρώπους.

Οι συνέπειες του Α' Παγκοσμίου και του συστήματος της πολεμικής οικονομίας υπήρξαν θερμοκήπιο των εθνικισμών, του ρεβανσισμού της Γερμανίας, του φασισμού και του Β' Παγκόσμιου Πολέμου.

Εξαιτίας του Μεγάλου Πολέμου χάθηκαν μόχθοι και επιτεύγματα μιας-δυο γενεών.

Τα εισοδηματικά επίπεδα της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ολλανδίας και της Βρετανίας μειώθηκαν σε αυτά της δεκαετίας του 1890 και χάθηκε το εργατικό δυναμικό μιας γενιάς.

Για να καταλάβει κάποιος τις οικονομικές συνέπειες του Μεγάλου Πολέμου, αρκεί να δει τη μείωση του ΑΕΠ στις εμπόλεμες χώρες για το διάστημα 1913-1919.

Η Αυστρία είχε χάσει το 38%, το Βέλγιο το 20%, η Γαλλία το 25%, η Γερμανία το 28% και η Αγγλία είχε μια ανταμοιβή της τάξης του 0,01% στον πλούτο της.

Τι γίνεται με την Ελλάδα, σε καιρό ειρήνης ή –παραφράζοντας τον Κλαούζεβιτς– σε καιρό συνέχισης του πολέμου με άλλα μέσα στον 21ο αιώνα;

Κατά τη διάρκεια της εξαετίας 2010-2016, το ΑΕΠ της Ελλάδας υπέστη πραγματική σωρευτική μείωση κατά 28-30%.

Εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις έκλεισαν και ο αριθμός των ανέργων εκτινάχθηκε στα 1,3 εκατ. άτομα, πλήττοντας κυρίως τον νεανικό πληθυσμό μέχρι 66% των αντίστοιχων ηλικιών.

Με συνεχιζόμενο το καθοδικό σπιράλ καθ’ όλη τη διάρκεια της εξαετίας 2010-2016, το μεγαλύτερο εξαγώγιμο προϊόν της Ελλάδας ήταν το επιστημονικό της προσωπικό - μια απώλεια αξίας γύρω στα 12 δισ. ευρώ ετησίως, σύμφωνα με έρευνα της Endeavor Greece.

Η διαχείριση αυτής της κρίσης από τις χώρες του ευρωπαϊκού πυρήνα και τους διεθνείς οργανισμούς έγινε υπό την ιδεολογικοποιημένη ατμόσφαιρα μιας σχεδόν δογματικής -πάντως φονταμενταλιστικού τύπου- πίστης σε ένα ενιαίο έγκυρο, ομοιόμορφο και καθολικό πρότυπο ενός εξιδανικευμένου συστήματος «ελεύθερης οικονομίας»: ελεύθερης μεν στην απορρύθμιση και στο ξεπούλημα, ανελεύθερης δε σε σχεδιασμούς ανασυγκρότησης.

Η αξίωση των μηδενικών ελλειμμάτων, της «εξυγίανσης» των δημοσιονομικών μεγεθών και των ταμείων, με εμμονική λιτότητα, με σταθερά πλεονάσματα –πρωτοφανή στην οικονομική ιστορία–, με περικοπές εισοδημάτων και δαπανών, αύξηση ασφαλιστικών εισφορών και υπερφορολόγηση όλων των συντελεστών, συν τη διεθνή λοιδορία για «χώρα που δεν θέλει να σωθεί», όχι μόνον δεν συμβάλλει στην άνοδο της παραγωγικότητας, αλλά μάλλον επιδεινώνει τα πραγματικά μεγέθη.

Η υπερχρέωση και, εξ αυτής, η φτωχοποίηση είναι αποτρεπτικές για επενδύσεις που θεωρούνται προϋπόθεση για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και την άνοδο των παραγωγικών ικανοτήτων της.

Από την πλευρά του το ΔΝΤ, μεταξύ άλλων, απλώς ανέστησε την παλιά τεχνική -εκείνη της δεκαετίας του 1980 της κρίσης χρέους χωρών της Λατινικής Αμερικής- προκειμένου να επιτρέψει στην Ελλάδα να αποφύγει την αθέτηση πληρωμών στους Ευρωπαίους πιστωτές.

Με την ουσία να παραμένει: το ΔΝΤ επέβαλε στην ευρωπαϊκή ατζέντα την αμφισβήτηση του κράτους πρόνοιας.

Επέβαλε τα οφέλη της απορρύθμισης των εθνικών οικονομιών, με αφορμή την «ελληνική ιδιαιτερότητα».

Ομως, δίνει πολιτικό χρόνο και κάλυψη στη Γερμανία, αλλά τίποτα στην Ελλάδα.

Σήμερα, η Ευρώπη και το ΔΝΤ αδυνατούν να συμβιβάσουν τις δύο αντίθετες όψεις της βιωσιμότητας του χρέους, με τις διαφορές των δύο πλευρών να γίνονται αφορμή για πρόσθετες πιέσεις στη χώρα.

Οι ευρωπαϊκές αρχές (διάβαζε Σόιμπλε), με βάση την ανάλυση των ταμειακών ροών, αισιοδοξούν (!) και υποστηρίζουν ότι τα χαμηλά επιτόκια και η μακρά διάρκεια αποπληρωμής κάνουν το χρέος βιώσιμο.

Το Ταμείο απαισιοδοξεί (!) και σημειώνει ότι το χρέος -ύψους περίπου 200% του ΑΕΠ- αποθαρρύνει τις επενδύσεις και τις εισροές κεφαλαίων.

Η καλοκαιρινή ανάπαυλα ΔΝΤ και Ευρωπαίων δίνει πολιτικό χρόνο σε όλες τις πλευρές για επίλυση των τεχνικών διαφορών μάλλον εις βάρος της χώρας, με το πρόβλημα άλυτο.

Είναι δύσκολο να αναιρεθούν οι εθνικές πολιτικές βάσει της οικονομικής λογικής και της αναγκαιότητας. Κυριαρχούν τα βραχυπρόθεσμα εθνικά συμφέροντα εντός μιας Ευρώπης διακηρύξεων.

Το θέμα είναι ότι το ΔΝΤ γίνεται ελκυστικό γιατί είναι η πλευρά που θέτει ζήτημα ελάφρυνσης του χρέους για να προχωρήσει η ελληνική οικονομία.

Ομως, η Ελλάδα έχει χίλιους λόγους να δει κατά πρόσωπο την πραγματικότητα, να μην τη σχετικοποιεί, να μην προσχωρεί μονίμως στη λογική του «στραβού γιαλού» ή των προσδοκώμενων ανταμοιβών.

Πρέπει να ανακτήσει τη φωνή της, να οργανώσει δικές της δράσεις κι αυτό είναι ευθύνη της πολιτικής τάξης.

Αν οι θεσμοί συμφωνούν διαφωνώντας με προσεγγίσεις τύπου «ανοιγόμαστε και μετά υποκρινόμαστε» («extend and pretend» approach), η Ελλάδα δεν έχει λόγους να ακολουθεί με διαρκείς συμμορφώσεις και ατελές σχέδιο.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας