Ολα ξεκίνησαν από τα άπαντα του Ιούλιου Βερν

mandilaras.jpg

Φίλιππος Μανδηλαράς Μάριος Βαλασόπουλος

Βιβλία στο προσκέφαλο: Πολυαγαπημένα, πολυδιαβασμένα, βιβλία που μας διαμόρφωσαν ή μας στήριξαν σε δύσκολες στιγμές. Πρόσωπα της γραφής ξεφυλλίζουν την «αυτοβιογραφική» βιβλιογραφία τους.

Ασχολήθηκε με την Κοινωνική Ανθρωπολογία και την Εθνογραφία, διδάσκει δημιουργική γραφή για παιδιά και εφήβους κι έχει διακριθεί με το Κρατικό Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας.

Στη μακρά βιβλιογραφία του για παιδιά και νέους, από διάφορους εκδοτικούς οίκους, διασταυρώνεται η κοινωνική ανησυχία με τη συλλογική μνήμη.

Εδώ ο Φίλιππος Μανδηλαράς, που μοιράζει μέρες και γραφές ανάμεσα σε Χίο και Αθήνα, επισημαίνει βιβλία και εποχές.

Μια αυτοβιβλιογραφία που αποκαλύπτει έναν πολυφωνικό και πολύτροπο αναγνώστη, αλλά και μουσικόφιλο.

Επιμέλεια Μισέλ Φάϊς

Βιβλία

Ολα ξεκίνησαν από εκείνα τα κόκκινα ξεθωριασμένα βιβλία του παππού με τις φθαρμένες, εύθραυστες σελίδες τους: άπαντα του Ιούλιου Βερν των εκδόσεων Αστήρ στην καθαρεύουσα.

20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα, Η μυστηριώδης νήσος, Μιχαήλ Στρογκόφ, Ροβήρος ο Κατακτητής, Το Αιγαίο φλέγεται και τα πρώτα ταξίδια σε κόσμους μυστηριώδεις, ενήλικους, με ακραία συναισθήματα, στιβαρούς χαρακτήρες, ισχυρές δόσεις ιδεαλισμού και τυχοδιωκτισμού, πολύ φόβο, αίμα και μια γλώσσα Σειρήνα που υπόσχεται, αλλά δυσκολεύεται να δώσει. Ημουν δεν ήμουν δέκα χρονώ.

Κι ενώ όλα τα αναγνώσματα βουτούσαν πίσω στον χρόνο και οδηγούσαν στην κατασκευή ηρώων και προτύπων από άλλες εποχές, εμφανίστηκε έξαφνα εκείνο το λευκό βιβλιαράκι με την παιδιάστικη εικονογράφηση και την καθημερινή, αληθινή του γλώσσα κι άλλαξε ο κόσμος.

Τα σιδερένια, βαριά σπαθιά γίναν ξύλινα, οι ήρωες φίλοι μου (μπορεί κι εγώ ο ίδιος), τα παιχνίδια δικά μας κι η ιστορία της διπλανής πόρτας, μπορεί και της δικιάς μας: Ξύλινα σπαθιά του Παντελή Καλιότσου κι ένα παράθυρο άνοιξε γεμάτο μυρωδιές αληθινής και σύγχρονης ζωής.

Από τότε θα κυλήσουν πολλά χρόνια ώσπου να πέσει στα χέρια μου το βιβλίο που θα σημάδευε με κάθε του λέξη, κάθε του φράση, τα τελευταία λυκειακά και πρώτα πανεπιστημιακά χρόνια, τους πρώτους έρωτες, τις πρώτες διακοπές: Στο Δρόμο του ανυπότακτου Τζακ Κέρουακ που, παρέα με το Ουρλιαχτό του μάγιστρου Αλεν Γκίνσμπεργκ (ακούστε τον να το απαγγέλλει μαζί με άλλα ποιήματά του στο Hydrogen Jukebox του Φίλιπ Γκλας) άνοιξαν τον δρόμο για την αναζήτηση του θαυμαστού στον κόσμο αυτόν. Οχι αλλού.

Καιρό μετά, το θαυμαστό θα επανέλθει μ’ ένα μακρύ και πολυδιάστατο ταξίδι στη θαυματουργή και ιαματική Αμοργό του Νίκου Γκάτσου, στην Υψικάμινο και στην Οκτάνα του Ανδρέα Εμπειρίκου.

Εδώ το ταξίδι θα έχει και παρέα, κι είναι αυτή των Γάλλων (και όχι μόνο) υπερρεαλιστών, που θα καταλήξει λίγο καιρό μετά στα εργαστήρια γλώσσας και επινόησης του OuLiPo και στα υπόγεια του απρόσμενα ελευθεριακού Collège de ‘Pataphysique.

Ετσι θα γνωριστώ με τον Ζορζ Περέκ (Ζωή, Οδηγίες Χρήσεως – τι μόχθος αυτός του Αχιλλέα Κυριακίδη να μεταφέρει το παιχνίδι, τον ίλιγγο στα ελληνικά!), τον Ιταλο Καλβίνο και τις Αόρατες πόλεις του (κι όχι μόνο) και τη Ζαζί (που δεν μπαίνει ποτέ) στο μετρό του μετρ Ρεϊμόν Κενό από τον οποίο έμαθα το λεωφορείο της γραμμής S στις «Ασκήσεις ύφους» του.

Κι έπειτα είναι κάτι καλοκαίρια με μόνη παρέα την Τροποποίηση του Μισέλ Μπιτόρ (πέντε σελίδες την ημέρα, ξανά και ξανά) ή την Πανούκλα του Καμί (παρομοίως) κι ακόμη δεν είχε πέσει ο κεραυνός που ακούει στο όνομα Χούλιο Κορτάσαρ, ακόμα δεν είχε τύχει να συγχρωτιστώ με το Αξολότλ, ούτε να μπλοκαριστώ στην αδιανόητη κίνηση του Αυτοκινητόδρομου για τον Νότο. Χούλιο Κορτάσαρ.

Αυτός κι ο Οκτάβιο Πας, ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ο Χουάν Ρούλφο, ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο Κάρλος Φουέντες, άλλαξαν για πάντα την αλήθεια, παράλλαξαν τη ματιά μας, μας έμαθαν ν’ αναζητάμε αλλού τα μυστικά, αλλού τις τροφές, τις ηδονές και τα μάγια. Ακόμα. Στους αιώνες των αιώνων μας.

Και μέσα σ’ όλα αυτά, πώς ν’ αφήσω απ’ έξω την επιρροή των στίχων (και της μουσικής) της Patti Smith («Land: horses / land of a thousand dances / la mer»), του Nick Cave με τους Bad Seeds («Mercy seat, I’ ll Love You Till the End of the World»), των Doors («The End») αλλά και του Πούλικα («Σκόνη, πέτρες, λάσπη»), των Διάφανων Κρίνων («Μπλε χειμώνας»), των Active Member («Καλώς ήλθες παράξενε στον τόπο μου») του Αγγελάκα με τις Τρύπες και χωρίς αυτές («Ηταν κάποιος που δεν ήξερε καμιά ιστορία κι όλο έλεγε: Ξέρω πολλές ιστορίες. Μια απ’ αυτές λέει πως ήταν κάποιος που δεν ήξερε καμιά ιστορία κι όλο έλεγε…») και σταματάω εδώ. Φτάνει, φτάνει!

 Ο Φ. Μανδηλαράς διακρίθηκε με το Βραβείο Αναγνώστη 2017 στην κατηγορία Λογοτεχνικό βραβείο για εφήβους για το βιβλίο του «Υπέροχος κόσμος» (Πατάκης). Τελευταίο του βιβλίο η «Δρακομανία» (Πατάκης, 2017).

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας