Οι υπηρέτριες δημιουργούν τα θεμέλια των λαϊκών στρωμάτων

tainia.jpg

Η Δέσποινα Στυλιανοπούλου, η πιο γνωστή υπηρέτρια της ελληνικής τηλεόρασης Η Δέσποινα Στυλιανοπούλου, η πιο γνωστή υπηρέτρια της ελληνικής τηλεόρασης

Από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα χιλιάδες κορίτσια από τα άγονα νησιά κι από τις ορεινές επαρχίες της χώρας μεταναστεύουν στην πρωτεύουσα και στις μεγάλες επαρχιακές πόλεις για να εργαστούν ως υπηρέτριες.

Οταν οι οικονομικοί πόροι της οικογένειας δεν επαρκούν για την επιβίωση, τότε αναγκάζεται να αναπροσαρμόσει το μέγεθός της αποστέλλοντας ένα ή και περισσότερα από τα γυναικεία μέλη της στην πόλη για να «μπούνε σε σπίτι», να ανακουφίσουν την οικογένεια από τα έξοδα διατροφής και να κάνουν και την προίκα τους.

Η προίκα και μόνο αυτή αποτελούσε την αναγκαία προϋπόθεση για τον γάμο και την κοινωνική αποκατάσταση του κάθε κοριτσιού.

Η δημιουργία της ήταν το μόνιμο βάσανο των φτωχών γονιών και ταυτόχρονα το μοναδικό όνειρο του κάθε κοριτσιού.

Για την απόκτησή της αψηφούν τους πολλαπλούς κινδύνους που ελλοχεύουν στην πόλη και πρόθυμα αποδέχονται να υποστούν θυσίες και στερήσεις.

Η προίκα προϋποθέτει την ύπαρξη οικονομικού πλεονάσματος. Είναι τα χρήματα που πρέπει να αποταμιευτούν για τον γάμο.

Από τα χωράφια στα σπίτια των αστών

Οι υπηρέτριες παρέχουν μισθωτή εργασία, γιατί απασχολούνται με βάση τον χρόνo. Λαμβάνουν μισθό και διάφορες παροχές σε είδος.

Η έννοια του μισθού, ο οποίος κατατίθεται σε τακτικά χρονικά διαστήματα στο Ταμιευτήριο της Εθνικής Τραπέζης, και αυτή της αποταμίευσης είναι πρωτόγνωρες για την πρώην αγρότισσα.

Η άσκηση του επαγγέλματος της υπηρέτριας προϋποθέτει την άμεση εξοικείωσή της με τον ρυθμό, το περιβάλλον και τις συνήθειες των αστικών στρωμάτων στην πόλη.

Η νεαρή κοπέλα εγκαταλείπει τη σκληρή ζωή του αγροτικού κόσμου. Στο σπίτι που εργάζεται υπάρχει θέρμανση, έπιπλα και σκεύη που διευκολύνουν την καθημερινότητα.

Μία από τις βασικές υποχρεώσεις του εργοδότη της είναι η «παροχή ένδυσης και υπόδησης». Ετσι το χονδροειδές μάλλινο ή βαμβακερό ρούχο της αγρότισσας από άμυνα κατά του κρύου υποκαθίσταται από το καλοβαλμένο ρούχο-είδος καταναλωτικής επίδειξης, αμέσως μόλις η υπηρέτρια βγάλει τη στολή και εξέλθει για την κυριακάτικη άδειά της εκτός των τειχών της οικογένειας.

Η υπηρέτρια ενστερνίζεται τους κανόνες υγιεινής και καθαριότητας. Αποκτά τις απαραίτητες δεξιότητες για την τήρηση του εθιμοτυπικού των γευμάτων, την περιποίηση των μελών της οικογένειας και των επισκεπτών της. Εξοπλίζεται με ειδικές γνώσεις για την ικανοποίηση διατροφικών συνηθειών που είναι συνυφασμένες με την οικιακή οικονομία, την ποικιλία της τροφής, την εκλέπτυνση της μαγειρικής, την εναλλαγή και τη διάκριση των γεύσεων.

Η είσοδος των γυναικών στον δημόσιο τομέα και στις τράπεζες από το πρώτο μισό του 20ού αιώνα στην Ελλάδα δεν θα μπορούσε να συντελεστεί χωρίς την πολύτιμη βοήθεια της υπηρέτριας, που υποκαθιστά τη νοικοκυρά και αναλαμβάνει ένα μεγάλο μέρος των οικιακών καθηκόντων της.

Οταν συγκεντρωθεί η προίκα, τότε η υπηρέτρια εγκαταλείπει τα εργασιακά της καθήκοντα για να μεταμορφωθεί σε νοικοκυρά.

Οι υπηρέτριες θεωρούνται πολύφερνες νύφες, γιατί διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία για την επιβίωση και την ευημερία της οικογένειας.

Δουλεύουν και... εκπαιδεύονται

Ο χρόνος που ασκούν το επάγγελμά τους εκλαμβάνεται και ως χρόνος εκπαίδευσης στα μελλοντικά τους καθήκοντα ως σύζυγοι και μητέρες.

Κι ο γαμπρός; Κάποιος συντοπίτης τους Ναξώτης, που ασχολείται με τις οικοδομές, Υδραίος, εργάτης στο εργοστάσιο Ρετσίνα, Συριανός ξυλοναυπηγός, Τηνιακός μαρμαράς.

Η οικογένεια συχνά παρεμβαίνει στην επιλογή γαμπρού, ο κόσμος στις πόλεις επικοινωνεί συνεχώς με τον αγροτικό κόσμο, τα συνοικέσια στήνονται εύκολα.

Αλλά ο σύζυγος μπορεί να είναι και ο γαλατάς, ο μανάβης, ο ψιλικατζής της γειτονιάς, ο πραματευτής που περνά και πουλά κλωστές, πετσέτες και ασπρόρουχα, γιατί οι υπηρέτριες βγαίνουν έξω από το σπίτι και συγχρωτίζονται με πολύ κόσμο.

Τις περισσότερες φορές το ζεύγος παραμένει στη μεγάλη πόλη. Ετσι κι αλλιώς ο κάθε τόπος διατηρεί και τη δική του γειτονιά στην πόλη.

Τα υδραίικα, τα μανιάτικα στον Πειραιά, τα Αναφιώτικα στην Πλάκα.

Και η πόλη μεγαλώνει, αναπτύσσεται στις παρυφές, εκεί όπου τα οικόπεδα είναι φτηνά, ή ακόμα και στο κέντρο στους εργατικούς θύλακες.

Η υπηρέτρια μεταμορφώνεται σε νοικοκυρά. Γίνεται ο δίαυλος διάχυσης των νοοτροπιών και των συμπεριφορών από τα αστικά στα λαϊκά στρώματα της ελληνικής πόλης.

*Δρ οικονομολόγος-ιστορικός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας