«Οι σιωπές του Χάρι Ντιν Στάντον ήταν πηγή έμπνευσης»

tzon_karol_lints.jpg

Τζον Κάρολ Λιντς Ο καρατερίστας ηθοποιός γύρισε την πρώτη του ταινία «Lucky», μια ολοζώντανη, συγκινητική, γεμάτη χαρά ιστορία για την επίγνωση της θνητότητας

Οταν ο Χάρι Ντιν Στάντον έφυγε από τη ζωή, τον Σεπτέμβριο, στα 91 του χρόνια, έμοιαζε εκπληκτική σύμπτωση που λίγο νωρίτερα είχε ολοκληρώσει το «Lucky», μια ταινία από τις ελάχιστες, όπως για παράδειγμα το «Παρίσι, Τέξας» του Βιμ Βέντερς, που έδωσαν στον εμβληματικό δευτεραγωνιστή του σινεμά τον πρωταγωνιστικό ρόλο που του άξιζε.

Βλέποντας, λίγους μήνες αργότερα, το «Lucky», που σκηνοθέτησε ο επίσης καρατερίστας ηθοποιός (υποδύθηκε τον δολοφόνο στο «Zodiac») Τζον Κάρολ Λιντς, η αίσθηση της «σύμπτωσης» αντικαταστάθηκε από τη βεβαιότητα ότι ο Στάντον χρειαζόταν μια μαγική ταινία για ν’ αποχαιρετήσει τον κόσμο του – και την απέκτησε.

Ο Χάουαρντ, ο «Lucky» της ταινίας, είναι ένας γεμάτος ενέργεια, υγιέστατος παρά τα τσιγάρα που καπνίζει αλλεπάλληλα, 90χρονος άντρας που ζει σε μια κωμόπολη του Τέξας. Αθεος και κυνικός, βλέπει την καθημερινότητά του ν’ αναταράσσεται από μια στιγμιαία αδυναμία, που τον υποψιάζει ότι το τέλος βρίσκεται κοντά. Κι αυτό το τέλος είναι που πρέπει να αντιμετωπίσει ο Lucky και, μαζί, να μας εμπνεύσει με μια ολοζώντανη, συγκινητική, γεμάτη χαρά ταινία, για τον θάνατο.

Ο Τζον Κάρολ Λιντς βρέθηκε στην Ελλάδα, προσκεκλημένος του 58ου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και της Filmtrade, και μίλησε για το «Lucky» και το συναισθηματικό του μεγαλείο. «Θέλησα να μιλήσω γι’ αυτή τη στιγμή που νομίζεις ότι είσαι μια χαρά και την επόμενη στιγμή συνειδητοποιείς ότι δεν είσαι μια χαρά», εξήγησε χαμογελώντας. «Αυτό μου είχε συμβεί στη ζωή μου, το είχα δει να συμβαίνει στις ζωές των άλλων και ξαφνικά έχεις επίγνωση της θνητότητάς σου μ’ έναν τρόπο που είναι διαφορετικός.

»Δεν ξέρω πότε ήταν ακριβώς στη ζωή μου που κοίταξα ένα κλαδί δέντρου και σκέφτηκα “μπορεί πραγματικά να χτυπήσεις αν πέσεις από εκεί”. Αντί να πεις “θέλω να σκαρφαλώσω σ’ αυτό το κλαδί”. Αλλά ισχύει, κάποια στιγμή σκέφτεσαι “μοιάζει λίγο ψηλό”. Και νομίζω είναι αυτή η στιγμή για τον ήρωα της ταινίας. Μου άρεσε ακόμη, το πόσο ακραίο ήταν το σενάριο. Οτι είναι ένας άνθρωπος που δεν έχει την πίστη που θα του προσφέρει ανάσταση ή αναγέννηση. Κι είναι απόλυτα υγιής στην ηλικία του. Οπότε δεν του συμβαίνει τίποτα κακό, εκτός από το γεγονός ότι βρίσκεται στην άκρη της ανθρώπινης ζωής. Οτι έχει περάσει το σημείο όπου φτάνουν οι πιο πολλοί άνθρωποι. Βρήκα πολύ συγκινητικό τον τρόπο με τον οποίο αυτό το ερώτημα, το “πώς ζω με τη θνητότητά μου;», πλαισιώθηκε στην ταινία”.

Ο Τζον Κάρολ Λιντς γελά με την ιδέα ότι έδωσε την ευκαιρία στον ηθοποιό του να μοιραστεί και τους δικούς του αποχαιρετισμούς. «Δεν το σκέφτηκα ποτέ ως μια ευκαιρία για εκείνον να πει αντίο, γιατί ο Χάρι δεν μου έδωσε την αίσθηση ότι περίμενε να πει αντίο σε κάποιον. Κι επίσης δεν νομίζω ότι τον ένοιαζε αυτό. Αλλά υπάρχει κάτι σ’ αυτή την ταινία, στο πώς χρησιμοποιήθηκε η ζωή του για να εκφράσει αυτή την αίσθηση του τίποτα, που πραγματικά ενστερνίστηκε από πολύ νεαρή ηλικία στη ζωή του, που τον έκανε να θέλει να πει αυτή την ιστορία. Και τον έκανε να θέλει να πει την ιστορία με τον τρόπο με τον οποίο οι ηθοποιοί λένε ιστορίες. Κι όχι μόνο ως Χάρι Ντιν, αλλά ως αυτό το άλλο πρόσωπο. Νομίζω αυτό έπαιξε ρόλο».

«Χαίρομαι να εξερευνώ ερμηνείες»

Ως προς την ευθύνη τού ότι έγινε μέρος του κληροδοτήματός του, ο Τζον Κάρολ Λιντς απαντά: «Το κληροδότημα του Χάρι καθορίστηκε πολύ πριν κάνει το “Lucky”. Είμαι πολύ ευγνώμων για την καλή υποδοχή της ταινίας, είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος που επαινείται η δουλειά του. Γιατί η δουλειά του ως ηθοποιού ήταν εξαιρετική για εξήντα χρόνια. Οπότε, είναι ωραίο που ο κόσμος αναγνωρίζει πόσο καλή είναι και που ήταν ένα όχημα για να συμβεί αυτό τώρα, είμαι ευγνώμων γι’ αυτό, αλλά δεν έχω καμία ευθύνη. Πέρα από το ότι έκανα την ταινία, γι’ αυτό έχω μπόλικη ευθύνη».

Ο Λιντς, καρατερίστας ηθοποιός κι ο ίδιος, μοιάζει να έχει ιδιαίτερη συναίσθηση των επιλογών του σε δευτεραγωνιστές σ’ ολόκληρο το καστ του και, φυσικά, στον Χάρι Ντιν Στάντον: «Το να γίνει μια ταινία με πρωταγωνιστή έναν καρατερίστα αποφασίστηκε τη στιγμή που είπα “ναι”. Και φέρνω την εμπειρία μου στη δημιουργία της ταινίας, οπότε εκείνοι που θα δουν την ταινία απ’ έξω θα την ερμηνεύσουν έτσι, είτε την προσέγγισα ως ηθοποιός είτε όχι.

»Και είμαι ευχαριστημένος μ’ αυτή την ερμηνεία, χαίρομαι να εξερευνώ ερμηνείες, σ’ αυτό αφοσίωσα τη ζωή μου, άρα δεν έχω πρόβλημα να κριθώ σ’ αυτό. Κι οι υπόλοιποι ηθοποιοί στην ταινία ήρθαν όλοι για τον Χάρι. Εάν αυτό συνέβη επειδή ήταν καρατερίστες ή όχι, δεν το ξέρω. Ολοι ήρθαν για τον Χάρι, για να δουλέψουν μαζί του. Ο Ρον Λίβινγκστον, όταν του πρότειναν τον ρόλο, είπε, “Δεν χρειάζεται καν να διαβάσω το σενάριο, λέω ναι”, γιατί ήθελε να δουλέψει με τον Χάρι. Αυτή ήταν η αίσθηση. Κι έκανε εκπληκτική δουλειά».

Το «Lucky» είναι γεμάτο μουσική, όχι μόνο με προσεγμένες επιλογές, βγαλμένες από την αμερικανική κουλτούρα, αλλά και με μια εκπληκτική σκηνή, μιας μεξικανικής οικογενειακής γιορτής, όπου ο προσκεκλημένος Χάουαρντ του Χάρι Ντιν Στάντον,τραγουδά με τη δική του, ευαίσθητη φωνή.

«Η μουσική ήταν πολύ συγκεκριμένη στο σενάριο», εξηγεί ο Τζον Κάρολ Λιντς «και με τους σεναριογράφους κουβεντιάσαμε τη μουσική και πώς λειτουργούσε στην ταινία. Το μουσικό θέμα του “Red River” που ακούγεται κατέληξε να είναι το θέμα του ίδιου του Χάρι. Δεν ακούγεται μόνο εδώ, το τραγούδησε και στο “Twin Peaks” κι ήταν τελείως ανεξάρτητες επιλογές, με συνδετικό κρίκο μόνο τον ίδιο. Κι η μουσική των μαριάτσι προήλθε από την αγάπη του Χάρι για τους μαριάτσι.

»Αν κάνεις μια ταινία όπου έχεις τον Χάρι Ντιν στην οθόνη για μιάμιση ώρα και δεν τον βάλεις να τραγουδήσει, κάνεις στραβά τη δουλειά σου. Είχε τόσο όμορφη φωνή και πραγματικά θεωρούσε τον εαυτό του περισσότερο μουσικό, παρά ηθοποιό. Ακόμα και στη δημιουργία της ταινίας, τον ένοιαζε περισσότερο πώς ακουγόταν απ’ οτιδήποτε άλλο στην ταινία. Επέμενε τόσο ν’ ακούγεται ωραία. Κι εγώ το ίδιο, με χαρά το υποστήριξα. Για τον ήρωα, αυτό το τραγούδι είναι μια υπέροχη, αμήχανη χειραψία με τον κόσμο».

Ανθρωποι που ζουν έξω από τους κανόνες

Η ταινία του Λιντς είναι γεμάτη ιδιοσυγκρασιακούς ανθρώπους που ζουν στα όρια, ακριβώς έξω από τους κανόνες, έξω από την πολιτική ορθότητα, σαν να σηκώνουν ήσυχα το ανάστημά τους στη νέα συντηρητικοποίηση της Αμερικής:

«Ξεκινήσαμε την ταινία πολύ πριν ο πρόεδρος των ΗΠΑ κατεβεί με τις κυλιόμενες σκάλες του από τον Πύργο Τραμπ κι ανακοινώσει την πρόθεσή του να διεκδικήσει το προεδρικό αξίωμα, οπότε κάθε πολιτική αντήχηση βασίζεται σε ό,τι σκέφτονταν όλοι», λέει ο Λιντς.

Ωστόσο, παρότι το «Lucky» είναι η πρώτη ταινία που σκηνοθετεί κι ο πρωταγωνιστής του κόντευε να πατήσει τη δέκατη δεκαετία της ζωής του, στα γυρίσματα, ο Λιντς δεν δυσκολεύτηκε να στήσει την παραγωγή του: «Οταν ο πρωταγωνιστής σου είναι ένας άντρας 89 χρόνων και προσπαθείς να στήσεις μια ανεξάρτητη μεγάλου μήκους ταινία, το πρώτο που κάνεις, όταν δίνεις σε κάποιον το σενάριο είναι να πεις, “ένα γρήγορο όχι θα είναι μια χαρά, απλώς μη μας κάνεις να χάσουμε χρόνο, γιατί δεν υπάρχει πολύς”.

»Σ’ αυτήν εδώ την περίπτωση, λάβαμε πολλά “ναι”. Και τα χρειαζόμασταν όλα. Γιατί σ’ αυτές τις παραγωγές, έτσι όπως λειτουργεί η κινηματογραφική βιομηχανία, πρέπει να βρεις έναν τρόπο να αναλάβεις το ρίσκο για μια μεγαλύτερη ομάδα ανθρώπων, γιατί το ρίσκο είναι μεγάλο. Οπότε, είμαι εδώ, στην Ελλάδα, για να υποστηρίξω την ταινία, γιατί η αγορά, σήμερα, είναι η παγκόσμια αγορά. Οφείλεις να βγεις έξω και να φροντίσεις να δει ο κόσμος την ταινία σου».

Και ο Ντέιβιντ Λιντς παρών

Ανάμεσα στους «θαμώνες» του μπαρ που συντροφεύουν τον Lucky στην καθημερινότητά του, βρίσκεται κι ο Ντέιβιντ Λιντς, ο αγαπημένος του σκηνοθέτης και φίλος, σε μια μικρή, αλλά ιδιαίτερη ερμηνεία. «Η χαρά τού να έχουμε τον Ντέιβιντ Λιντς στην ταινία», λέει ο συνονόματός του σκηνοθέτης, «ήταν η χαρά του να έχουμε αυτή τη σχέση στην ταινία. Η προσωπική τους σχέση, του Ντέιβιντ και του Χάρι Ντιν, υπερβαίνει το υλικό τόσο όμορφα και το εμπλουτίζει τόσο όμορφα. Είναι τόσο ζεστοί μαζί.

»Είναι σαν μια μικρή φωτιά στην άκρη του μπαρ. Και μπορείς να τη νιώσεις. Ηταν τόσο κατατοπιστικό για μένα, για τον χαρακτήρα του Χάουαρντ. Κι ο Ντέιβιντ μπήκε στην ταινία με τόσο δυνατή παρουσία ως ηθοποιός. Νομίζω συμπεριφέρθηκε όπως θα ήθελε να συμπεριφερόταν κάθε ηθοποιός σε δικό του γύρισμα. Ηρθε προετοιμασμένος, με δυνατές επιλογές, ήρθε να δουλέψει ως ηθοποιός. Και δεν ήρθε να δουλέψει ως σκηνοθέτης. Αυτό χρειάζεται μεγάλη πειθαρχία, ειδικά όταν δουλεύεις μ’ έναν πρωτοεμφανιζόμενο σκηνοθέτη. Αλλά ήταν πρόθυμος να το κάνει».

Αν το «Lucky» έχει την αμερικανική κουλτούρα στην ψυχή, άλλο τόσο έχει και το κλασικό αμερικανικό σινεμά μέσα στα πλάνα του. «Οταν κουβεντιάζαμε με τους σεναριογράφους και τους παραγωγούς, μιλούσαμε για το δικό μας πάνθεον σκηνοθετών, που ήταν ο Τζον Φορντ, ο Τζιμ Τζάρμους, ο Ντέιβιντ Λιντς κι ο Πίτερ Μπογκντάνοβιτς», εξηγεί ο Λιντς. «Κι όλοι αυτοί επηρέασαν το υλικό, επηρέασαν την εικαστική αίσθηση και τον ρυθμό της ταινίας. Επιπλέον, στην ταινία έπρεπε να βρίσκεσαι στο δωμάτιο με τον ήρωα. Δεν γινόταν να τον αποχωριστείς. Επρεπε να υπάρχει οικειότητα. Αλλά έπρεπε και να υπάρχει ακινησία.

» Αυτή η ταινία, παρότι είναι μια μικρή ιστορία, έχει πολύ μεγάλη παλέτα, είναι μια πολύ εικαστική ταινία. Και στον χρόνο που περνάς με τον ήρωα, καταφέρνεις να τον γνωρίσεις. Ο διάλογος βοηθά σ’ έναν βαθμό αλλά η παρουσία του ήρωα είναι πολύ σημαντική κι επιπλέον, αν δεν περάσεις χρόνο σε μια ταινία όπου έχεις τον Χάρι για μιάμιση ώρα, αν δεν περάσεις χρόνο στη σιωπή, χάνεις ένα από τα σπουδαία χαρίσματά του ως ηθοποιού. Ηταν πάντα τόσο εκφραστικός στη σιωπή και τόσο παρών, πάντα παρών μ’ έναν τρόπο που πολύ δύσκολα κατασκευάζεις ως ηθοποιός. Η επιδεξιότητά του σ’ αυτό είναι πηγή έμπνευσης. Ως συνάδελφος ηθοποιός ήταν για μένα πηγή έμπνευσης».

Μια ταινία γραμμένη, σκηνοθετημένη κι ερμηνευμένη με τόση ειλικρίνεια, δεν μπορεί παρά να γλυκάνει τη διάθεση και των θεατών και των συντελεστών, για το θέμα της: «Είναι πολύ πιο εύκολο να σκέφτεται κανείς τη θνητότητά του όταν θεωρεί ότι το τέλος απέχει πολύ», λέει ο Λιντς.

«Είναι δυσκολότερο όταν βρίσκεται κοντά. Και νομίζω πως όσο περισσότερο τη σκέφτομαι, τόσο πιο πολύτιμη γίνεται. Οπότε, αν μπορώ να βοηθήσω τον εαυτό μου, πόσω μάλλον άλλους ανθρώπους για λίγη ώρα κάθε μέρα να σκέφτονται τη θνητότητά τους, νομίζω ότι μπορεί, πιθανόν, να γίνουμε πολύ πιο ευγενικοί μεταξύ μας. Και μπορεί, πιθανόν, να κάνουμε πιο σοφές επιλογές στον τρόπο με τον οποίο περνάμε τον χρόνο μας. Κι ίσως οι άνθρωποι περνούν λιγότερο χρόνο παίζοντας Candy Crush και περισσότερο πίνοντας καφέ με τους φίλους τους. Σ’ αυτό ελπίζω».

Info: Το «Lucky» προβάλλεται στις αίθουσες από τη Filmtrade.

   

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ