Οι άντρες προσποιούνται ότι έχουν το πάνω χέρι, στην πραγματικότητα οι γυναίκες είναι οι καπετάνισσες»

mpeson

Λικ Μπεσόν Με την ταινία επιστημονικής φαντασίας «Ο Βαλέριαν και η πόλη με τους χίλιους πλανήτες» επιστρέφει ο διάσημος Γάλλος σκηνοθέτης Λικ Μπεσόν | AP INVISION CHRIS PIZZELLO

ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ  

Οταν ανέφερε τα ινδάλματά του, τον Στίβεν Σπίλμπεργκ και τον Μάρτιν Σκορσέζε, σε μια ακρόαση στην Εθνική Σχολή Κινηματογράφου της Γαλλίας La Fémis, οι εξεταστές του τον απέρριψαν αμέσως. Από τότε η χώρα του και ο 58χρονος Λικ Μπεσόν έχουν μια σχέση... αμφιθυμική.

Από τη μια τον θεώρησαν προδότη του γαλλικού σινεμά, από την άλλη θαύμασαν την πολυπραγμοσύνη του αλλά και την επιτυχία του σε Ευρώπη και Αμερική, με ταινίες αξιέπαινες για την τεχνική, τη φωτογραφία και γενικά για την κινηματογραφική τους οξυδέρκεια που σωστά οι Αμερικανοί θεώρησαν δική τους και αξιοποίησαν ώς το μεδούλι, στηρίζοντας παραγωγές του όπως «Λεόν» (1994), «Το πέμπτο στοιχείο» (1997), «Η αρπαγή» (2008), «Lucy» (2014).

Σκηνή από την ταινία «Ο Βαλέριαν και η πόλη με τους χίλιους πλανήτες» Εκτύπωση Σκηνή από την ταινία «Ο Βαλέριαν και η πόλη με τους χίλιους πλανήτες» |

Αλλά η επιτυχία του ως σκηνοθέτη, σεναριογράφου και παραγωγού άρχισε πριν από το Χόλιγουντ, όταν η ταινία «Απέραντο γαλάζιο» (1988) –που γυρίστηκε στην Αμοργό– έκανε θραύση στα ευρωπαϊκά ταμεία και γέμιζε τα νησιώτικα λεωφορεία της Ελλάδας με Γάλλους τουρίστες που έρχονταν λεφούσια για να απολαύσουν το Αιγαίο, ή το «Νικίτα» (1990) με τη φανταστική στον ρόλο Αν Παριγιό που έκανε το Χόλιγουντ πράσινο από τη ζήλια! Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχουν αλλάξει τα πράγματα.

Ο Μπεσόν εγκαθίδρυσε το πρώτο γαλλικό στούντιο το 2012, Cité du Cinéma, και τη σχολή École de la Cité, η οποία εκπαιδεύει νέους κινηματογραφιστές από τη Γαλλία και όλο τον κόσμο. Το συγκρότημα έχει εξελιχτεί όχι μόνο σε προσοδοφόρα επιχείρηση αλλά και σε τροφοδότη μιας γενιάς δημιουργικής, τεχνολογικά καινοτόμου, έτοιμης για δράση όπως ακριβώς ήταν κι αυτός πριν από τρεις δεκαετίες.

Τεύχος του «Βαλέριαν και Λορελίν». Από δέκα χρόνων ονειρευόταν ο Λικ Μπεσόν να κάνει μια ταινία βασισμένη στο συγκεκριμένο κόμικς. Και την έκανε Τεύχος του «Βαλέριαν και Λορελίν». Από δέκα χρόνων ονειρευόταν ο Λικ Μπεσόν να κάνει μια ταινία βασισμένη στο συγκεκριμένο κόμικς. Και την έκανε |
Η καινούργια του ταινία επιστημονικής φαντασίας «Ο Βαλέριαν και η πόλη με τους χίλιους πλανήτες» γυρίστηκε εξ ολοκλήρου στο Cité du Cinéma. Θα μπορούσε κανείς να βρει πολλούς λόγους για τους οποίους η ταινία δεν πιάνει «ψηλό βαθμό» - οι ηθοποιοί ακαλλιέργητοι, το σενάριο απλοϊκό κ.λπ.

Στο τέλος, όμως, όταν η ίδια η ταινία θα έχει πια ξεχαστεί και οι φαντασμαγορικές σκηνές της θα έχουν περιοριστεί σε σημεία αναφοράς για τα μαθήματα των φοιτητών της Cité, τότε θα παραμένει μια εικόνα ακόμα ζωντανή:

Ο δεκάχρονος Λικ, σε μια καταγάλανη παραλία της Μεσογείου, ακούγοντας πιο πέρα τις φωνές των παραθεριστών μες στην ηρεμιστική βοή της ζέστης, διαβάζει κόμικς, «Βαλέριαν και Λορελίν», ασταμάτητα, το ένα μετά το άλλο, και η φαντασία του καλπάζει σε άλλους κόσμους, άλλους πλανήτες και όντα, ευχόμενος αυτή η μέρα, τόσο καρποφόρα, να μην τελειώσει ποτέ...

• Η πραγματοποίηση μιας ταινίας βασισμένης στο κόμικς «Βαλέριαν και Λορελίν» ήταν όνειρό σας από μικρό παιδί. Πώς διαλέξατε όμως τα θέματα ανάμεσα από τόσες ιστορίες που είχατε στη διάθεσή σας;

Ναι, είναι 29 άλμπουμ, γραμμένα σε 50 χρόνια, δηλαδή πολλές περιπέτειες. Τα θέματα έρχονται από μόνα τους, διαλέγεις ανάλογα με το τι σε τραβάει. Και από τη μια θέλω να μείνω πιστός στην ψυχή των κόμικς –εικόνες από τη δεκαετία του 1970 με διαστημόπλοια όπου πατάς κουμπιά– και από την άλλη να τα κάνω δικά μου, όμως όχι όπως θα ήθελα να τα δω όταν ήμουν 10 χρόνων, αλλά όπως θέλω να τα δω σαν θεατής τού σήμερα.

• Ο πρωτότυπος τίτλος είναι «Βαλέριαν και Λορελίν». Γιατί αφαιρέσατε το όνομα της ηρωίδας από τον τίτλο της ταινίας;

Γιατί θέλω να παίξω μ’ αυτό. Η ηρωίδα παραπονιέται που ο Βαλέριαν είναι ταγματάρχης ενώ αυτή μόνο λοχίας, μια κατάσταση που βλέπουμε στα ζευγάρια σήμερα.

Οι άντρες προσποιούνται ότι έχουν το πάνω χέρι, ενώ στην πραγματικότητα οι γυναίκες είναι οι καπετάνισσες. Αν το φιλμ έχει βαπτιστεί «Βαλέριαν», είναι για να δώσω στην ηρωίδα την ευκαιρία να ρωτά συνέχεια «κι εγώ τι;». Θέλω να κάνω κι άλλη ταινία βασισμένη στο ίδιο κόμικς, σκοπεύω να συνεχίσω να παίζω με αυτό το θέμα.

• Μια και μιλάμε για τον ρόλο των γυναικών, η σύζυγός σας Βιρζινί Μπεσόν-Σιλά ήταν παραγωγός της ταινίας σας. Πείτε μας για τη συνεργασία σας.

Ειλικρινά, η Βιρζινί ήταν καταπληκτική. Δεν νομίζω ότι θα μπορούσα να κάνω την ταινία χωρίς αυτήν. Ηταν τόσο σταθερή, για πέντε χρόνια, σαν μια ευθεία γραμμή, με τον ίδιο ρυθμό, την ίδια συγκρότηση όλη την ώρα. Είναι σαν το μυρμήγκι, χτίζει σιγά σιγά.

Ανθρωπος χαμηλών τόνων αλλά και πολύ αυστηρή, αυτή κρατάει όλη την παραγωγή. Είναι σίγουρα η καλύτερη παραγωγός που έχω συνεργαστεί. Κάποιοι είχαν ενδοιασμούς αν θα κατάφερνε να διευθύνει μια τόσο μεγάλη παραγωγή επειδή ειναι γυναίκα, ωστόσο όχι μόνο τα κατάφερε αλλά και μείναμε στα όρια του προΰπολογισμού, μάλιστα εξοικονομώντας λίγα χρήματα, ενώ τελειώσαμε τρεις μέρες νωρίτερα. Καλή ομάδα!

• Είναι εύκολο να δει κανείς την αγάπη σας για τις γυναίκες στις ίδιες τις ταινίες σας - πάντα έχουν πολύ καλή παρουσία. Ηταν σημαντικός ο ρόλος των γυναικών στην καριέρα σας γενικά;

Εχετε μια εβδομάδα καιρό; (γέλια). Οι γυναίκες με εντυπωσιάζουν πάρα πολύ. Κατ’ αρχάς γιατί είναι μυστηριώδεις –δεν τις καταλαβαίνω, είναι πανούργες– αλλά αυτό που αγαπώ στις γυναίκες πιο πολύ απ’ όλα είναι η δύναμή τους από τη μια και η ικανότητα για συναίσθημα από την άλλη. Μπορεί να είναι τρυφερές και ευαίσθητες, ενώ κρατούν μια ολόκληρη οικογένεια με πέντε παιδιά!

Είναι σούπερ δυνατές και τις περισσότερες φορές μ’ ένα μικρό σωματάκι, λεπτεπίλεπτο... Μένω πάντα κατάπληκτος με τη δύναμη που κρύβεται σ’ αυτό το μικρό πλάσμα. Με εντυπωσιάζει πολύ λιγότερο ένας δυνατός άνδρας. Ναι, εντάξει, μπορεί να με σκοτώσει με μια γροθιά, αλλά αυτό είναι όλο.

• Η ταινία είναι αφιερωμένη στον πατέρα σας. Γιατί;

Αυτός μου έδωσε το «Βαλέριαν» όταν ήμουν 10 χρόνων. Δεν μου έδωσε ποτέ βιβλίο να διαβάσω, αλλά ο Θεός ξέρει πόσα κόμικς μού χάρισε. Θυμάμαι το «Pilote», ένα περιοδικό που έβγαινε κάθε Τετάρτη και είχε ένθετο δύο σελίδες του «Βαλέριαν» – εκεί το πρωτοείδα.

Ο πατέρας μου πέθανε λίγο πριν αρχίσουν τα γυρίσματα, θα ήθελα πολύ να μπορούσε να δει την ταινία... Ισως γίνει καμιά προβολή εκεί πάνω, ελπίζω σε 3D… (γέλια).

• Πείτε μας δυο λόγια για το εικαστικό μέρος της ταινίας.

Η προσέγγισή μου αυτή τη φορά ήταν λίγο διαφορετική, γιατί προσπάθησα να βρω τους καλλιτέχνες πρώτα. Εστειλα ένα γράμμα σε πάρα πολλές σχολές σχεδίου σε όλο τον κόσμο, λέγοντάς τους ότι πρόκειται να κάνουμε μια ταινία επιστημονικής φαντασίας. Δεν τους είπα ποια, όμως. Απλώ τους ζητούσα να σχεδιάσουν ένα διαστημόπλοιο. Παραλάβαμε 2.000 σχέδια και από αυτά επέλεξα 15 καλλιτέχνες.

Στο τέλος προσέλαβα πέντε, με τους οποίους συνεργάστηκα για έναν χρόνο χωρίς να γνωρίζουν ο ένας τον άλλον. Δεν ήθελα να γνωριστούν, ούτε να διαβάσουν το σενάριο, με τον μόνο που είχαν επαφή ήμουν εγώ στο Skype μία φορά την εβδομάδα. Hθελα να έχουν απόλυτη ελευθερία να δημιουργήσουν οποιαδήποτε τρέλα τούς ερχόταν για έναν ολόκληρο χρόνο.

Μόνο στο τέλος θα διάλεγα τι θα εφαρμοζόταν στην ταινία. Με αυτή τη διαδικασία, ύστερα από έναν χρόνο είχα 6.000 σχέδια, οπότε άρχισα να φτιάχνω τα διάφορα «παζλ». Τον επόμενο χρόνο επέλεξα άλλους έξι καλλιτέχνες να κάνουν το ίδιο και τον τρίτο χρόνο μόνο τους κάλεσα όλους να γνωριστούν από κοντά και να δουλέψουν μαζί για έξι μήνες. Ξαφνικά ανακάλυψαν πως είχαν φίλους!

Εν τω μεταξύ, εγώ είχα αξιοποιήσει την ενέργειά τους όσο δεν ήξεραν ο ένας τον άλλο, και μετά τη συλλογικότητά τους... Ημουν καλά προετοιμασμένος, ώστε η δημιουργική διαδικασία να είναι σαν του μυρμηγκιού, χτίζοντάς τη κομμάτι κομμάτι.

«Αν μπορούσα να μείνω στον πλανήτη Μουλ, θα ήμουν ευτυχισμένος»

• Ποια είναι η εικόνα που έχετε για τον παράδεισο;

Ο πλανήτης Μουλ που βλέπετε στην ταινία. Αν μπορούσα να μείνω εκεί, θα ήμουν ευτυχισμένος. Τα πλάσματα αυτού του πλανήτη μού φαίνονται υπερ-φιλειρηνικά, δεν γνωρίζουν την επιθετικότητα, είναι ευτυχισμένα.

Στην πραγματικότητα, αυτό είναι το όνειρό μου για την ανθρωπότητα. Τι γυναίκα, τι άνδρας, δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά. Δεν είναι ποτέ βίαιοι. Πάντα καταλαβαίνουν, δεν φοβούνται. Αυτή είναι η ομορφιά της ανθρωπότητας που εμείς χάνουμε κάθε μέρα λίγο παραπάνω.

• Αν μπορούσατε, θα ταξιδεύατε στο Διάστημα;

Ω, ναι! Σίγουρα! Θα μοιάζει φαντάζομαι με αυτό που βλέπεις σε μια κατάδυση. Φοράς διαστημική στολή και πας να δεις τους παράξενους εξωγήινους. Μερικοί έχουν οχτώ χέρια... τους βλέπεις, τους χαιρετάς και σε κοιτούν κι αυτοί εσένα...

Αγαπώ τη θάλασσα πολύ γι’ αυτό, ότι μπορείς να κάνεις φίλους που δεν γνωρίζουν τη γλώσσα σου, παρ’ όλα αυτά όμως φίλους με τους οποίους μπορείς να έχεις επαφή. Θα σας πω μια αστεία ιστορία.

Μια μέρα, σε μια κατάδυση, περίμενα να φύγουν τα σύννεφα για να φωτογραφίσω ένα κοράλλι με την κάμερά μου πάνω στο τρίποδο. Κι ενώ περίμενα, περίπου 50 μέτρα κάτω από την επιφάνεια, έρχεται μια σφυρίδα πορτοκαλί με μπλε βούλες, μεγάλη. Στέκεται και με κοιτάζει, μια την κάμερα, μια εμένα.

Τις ξέρω τις σφυρίδες, θέλουν να μπαίνουν σε τρύπες, έτσι έκανα τα χέρια μου χούφτα και ήρθε και «κούρνιασε». Εν τω μεταξύ έχουν φύγει τα σύννεφα και πρέπει να αρχίσω τη φωτογράφιση. Πολύ αργά και προσεχτικά λοιπόν μετακινώ τη σφυρίδα κοντά στη μασχάλη μου και, σας ορκίζομαι, έμεινε εκεί για κανένα πεντάλεπτο! Φαντάζομαι ότι στο Διάστημα θα είχα πολλές τέτοιες συναντήσεις!

• Οταν φαντάζεστε το Διάστημα, πιστεύετε ότι θα μπορούμε να αντιληφθούμε τα εξωγήινα όντα με τις αισθήσεις μας ή ότι θα μοιάζουν με αυτά που βλέπουμε σε ταινίες επιστημονικής φαντασίας;

Πολύ διαφορετικά από μας, αυτό είναι σίγουρο. Οι δυνατότητες είναι άπειρες. Αλλά για την ταινία πρέπει να τις εξισορροπήσω κάπως. Για παράδειγμα, στην αρχή της ταινίας βλέπεις έναν εξωγήινο προτοκαλή με μεγάλα χείλη.

Τον βρίσκω αξιαγάπητο και πανέμορφο. Ενας άλλος έχει έναν γυάλινο σωλήνα για σώμα και μηχανικά πόδια. Μέσα του δεν φαίνεται να έχει σχεδόν τίποτα, σαν ένα χταπόδι που θα μπορούσε να πάρει οποιαδήποτε μορφή.

Αν παρατηρήσεις τα πλάσματα της θάλασσας, από τη φάλαινα μέχρι το χταπόδι και τον αχινό, μένεις κατάπληκτος με την πολυμορφία της ζωής. Εχετε ακούσει ότι σε ένα εργαστήριο στο Διάστημα, σε ένα σκουλήκι, λόγω έλλειψης βαρύτητας, έπειτα από πέντε μήνες φύτρωσε κεφάλι και από την άλλη μεριά; Αυτό δεν θα μπορούσε κανείς επιστήμονας να το φανταστεί. Να πόσο δυνατή είναι όμως η ζωή!

• Σχεδιάζετε να πραγματοποιήσετε την εκδοχή Virtual Reality του «Βαλέριαν»;

Οχι. Το VR είναι σπουδαίο αλλά θα πρέπει να βρεθεί άλλος τρόπος αφήγησης. Δεν θα είναι το ίδιο να «βρίσκεσαι» σε έναν χώρο 100 μέτρων με έναν χώρο 10 χιλιομέτρων.

Η ταπεινή μου γνώμη είναι ότι δεν έχουμε ακόμα βρει τον ειδικό τρόπο αφήγησης του VR. Εχουμε την τεχνική, αλλά τώρα πρέπει να μάθουμε πώς να δουλεύουμε μ’ αυτήν. Με εξαίρεση τον Αλεχάντρο Ινιάριτου, που πρώτη φορά έκανε μια ταινία για τη μετανάστευση σε VR.

• Πώς σας βοήθησε ο Τζέιμς Κάμερον στην απόφασή σας να αρχίσετε την ταινία;

Μίλησα με τον Τζιμ για το πρότζεκτ, γιατί τον θεωρώ δάσκαλο στο θέμα και τον νιώθω σαν αδελφό. Ηταν πολύ γενναιόδωρος μαζί μου, μου έδωσε συμβουλές και με κάλεσε στο γύρισμα του «Avatar». Εκεί παρακολούθησα την τεχνική διαδικασία και αισθάνθηκα τη σιγουριά ότι ήξερα πώς να προχωρήσω.

• Χαίρομαι που επιστρέψατε από τη «σύνταξη». Είχατε πει ότι δεν σκοπεύατε να σκηνοθετήσετε ξανά.

Α, δεν πρέπει ποτέ να πιστεύετε έναν σκηνοθέτη! (γέλια)

H ταινία θα βγει στις ελληνικές αιθουσες στις 31 Αυγούστου από την Odeon. Πρωταγωνιστούν: Ντέιν Ντε Χάαν, Κάρα Ντελεβέν, Κλάιβ Οουεν, Ιθαν Χοκ, Τζον Γκούντμαν, Κρις Γου, Ριάνα.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας