Οι αμέσως επόμενοι χειρότεροι

Οχι ότι η Συνθήκη των Βερσαλλιών για το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν τέλεια. Οι διευθετήσεις της στάθηκαν αιτία του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Ομως, ένας από τους βασικούς αρχιτέκτονές της, ο Γάλλος πρωθυπουργός Ζορζ Κλεμανσό είχε πει κάτι: «Στην πολιτική, διαδέχεται κανείς ηλίθιους και αντικαθίσταται από ανίκανους».

Χωρίς πρόθεση γενίκευσης για τον ευρωπαϊκό 20ό αιώνα, τo ίδιο νόημα είχε περίπου σήμερα το άρθρο του Philippe Legrain ‒πρώην οικονομικού συμβούλου του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής‒ με τίτλο «Auf Wiedersehen και καλή καταστροφή» στο οποίο συμπεραίνει ότι η αποχωρούσα καγκελάριος Μέρκελ «με στιβαρό χέρι στο τιμόνι οδήγησε το γερμανικό κράτος και το ευρωπαϊκό πλοίο κατευθείαν στους λαϊκιστές».

Η ακροδεξιά στροφή χωρών του ευρωπαϊκού πυρήνα, το Brexit, η ορμπανοποίηση στην Ανατολική Ευρώπη, οι μεταβολές στην Ιταλία, τα διαρθρωτικά προβλήματα του Ευρωπαϊκού Νότου και η κακή μεταχείριση της Ελλάδας, η αναζωπύρωση των εθνικισμών κ.ά. δείχνουν ότι οι ευρωεκλογές θα εξελιχθούν σε μάχη μεταξύ των φιλοευρωπαϊκών δημοκρατικών κομμάτων (δεξιών, κεντρώων και αριστερών) και των ακροδεξιών σχηματισμών που τάσσονται κατά της Ενωσης, κατά της μετανάστευσης και της παγκοσμιοποίησης.

Τίποτα δεν συνέβη εν κενώ. Η μία αλήθεια είναι ότι στη θεμελίωση του ευρωπαϊκού σχεδίου ‒60 χρόνια τώρα και πάντως πριν η Ενωση οδηγηθεί στην ενιαία ακαμψία και την υπεράσπιση κάποιας πολιτικής ορθότητας με ηθικά μειονεκτήματα‒, δεν υπήρξε ένας εξίσου ενιαίος χάρτης ιδεών ως προς το τι θέλουμε: άλλοι μιλούσαν για αδελφοσύνη, άλλοι για ομοσπονδιοποίηση και Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης και άλλοι για ένωση των εθνικών αγορών σε μία ενιαία αγορά∙ άλλοι μιλούσαν για εμβάθυνση της ολοκλήρωσης, ενώ άλλοι για διεύρυνση της αγοράς.

Πιθανότατα όλα αυτά να εντάσσονταν σ’ ένα σχήμα πλουραλισμού. Όμως η υπόθεση της ακατανοησίας δεν σταμάτησε εδώ. Η άλλη αλήθεια είναι ότι μετά την παγκόσμια οικονομική ύφεση του 2008 που έπληξε την Ευρώπη ως κρίση χρέους και κρίση του ευρώ, εκτός από μισόλογα, σούξου-μούξου και αλληλοκατηγορίες, δεν προέκυψε ένας ευανάγνωστος ενιαίος απολογισμός σε σχέση με το τι πήγε στραβά, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να οδηγείται προς τη μεγαλύτερη αποτυχία πολιτικής που έπληξε ποτέ το ευρωπαϊκό σχέδιο από την ίδρυσή του. Η άνοδος της Ακροδεξιάς στην Ευρώπη φέρνει στο τραπέζι ένα εύλογο ερώτημα: μήπως ξεφυλλίζουμε την ίδια ιστορία;

Επίπονο, εφόσον στο τέλος του βρίσκεται η επανεμφάνιση του μέσου ευρωπαίου νεοναζί. Σίγουρα, ο τρόπος εξέλιξης των πραγμάτων, στον βαθμό που οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα δείξουν ποιοι θα ηγηθούν της Ευρωπαϊκής Ενωσης, των θεσμικών οργάνων της και της Κομισιόν, θα είναι προπορευόμενος δείκτης της αντίληψης των 500 εκατομμυρίων πολιτών της Ε.Ε.

Ωστόσο, η έλευση των αμέσως επόμενων χειρότερων δεν αποτελεί πρωτοτυπία. Αντίθετα αποτελεί διεθνικό ιστορικό κανόνα της παρακμής συστημάτων και λαών που επιτάχυναν τη φθορά τους αμφισβητώντας τη δημοκρατία τους ή με την ανοχή, ή τη σιωπή ή και με την ένθερμη συνδρομή σ’ όσους εμφανίστηκαν ως «σωτήρες» ή «προστάτες».

Θέλω να πω ότι ο Α΄ και, κυρίως, ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν είναι και τόσο απόμακρες υποθέσεις ή σχολικές συμπεριλήψεις πανάρχαιων μαύρων σελίδων της ανθρωπότητας. Είναι η τρέχουσα ιστορία, όσο τρέχουσα για την Ευρώπη είναι η «άνοιξη» αλλά και ο «χειμώνας» της, αλλά όσο τρέχουσα είναι για το «γλυκό τέρας των Βρυξελλών» η πίκρα του Ντοστογιέφσκι: «οι πανεπιστημιακές τους σπουδές μπόρεσαν να μας πείσουν επιστημονικότατα, με πολλά νέα επιχειρήματα χρόνο με το χρόνο, πως επρόκειτο για ανόητους».

Ωστόσο αυτό που ευτέλισε και παρέλυσε πάνω από όλα τις αντοχές των φιλοδημοκρατικών ‒φιλελεύθερων, σοσιαλδημοκρατών κι αριστερών‒ ήταν οι ίδιες οι ιδέες τους για «κεκτημένες δημοκρατίες» και το περιεχόμενο των αλληλέγγυων δυνάμεων του Καλού που, υποτίθεται, στάθηκαν ευθαρσώς ‒αλλά με απόλυτη αποτυχία‒ απέναντι στο πολιτικοϊστορικό Κακό, δηλαδή, της αντιδημοκρατίας, του μίσους και του αυταρχισμού∙ της Ακροδεξιάς, του νεοφασισμού και του πολέμου.

Σκεφτείτε ότι ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος άρχισε όταν οι προλετάριοι των χωρών εκτός από αλυσίδες θυμήθηκαν ότι έχουν και πατρίδες. Και με τη γλώσσα των ημερών, ο πόλεμος θα συνεχίζεται ακήρυχτος όσο υπάρχουν εκατομμύρια περιφερόμενοι καλόγεροι σ’ έναν κόσμο που δεν έχει κανένα μοναστήρι για δαύτους.

Και επειδή, τέλος, στην Ελλάδα, ως έναν βαθμό, η εικόνα δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας της εναλλαγής ενός προβληματικού «καλού» από κάτι «πολύ χειρότερο», θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι πίσω από τα ακατανόητα σε πολλές περιπτώσεις χαμόγελα του Τσίπρα κρύβονται τα ακόμα πιο ακατανόητα του Μητσοτάκη και των δικών του Ακροδεξιών.

Αλλά μιας και τα ελληνικά πράγματα είναι δική μας υπόθεση, ο αφορισμός του Κλεμανσό άνετα θα έδινε τη θέση του στη σοφία του Πλάτωνα περί πώλησης συλλογικής προστασίας με χοντροκομμένη υποκρισία: «Αυτή και μόνο είναι η ρίζα από όπου ξεπετιέται ένας τύραννος: όταν εμφανίζεται για πρώτη φορά, είναι ο προστάτης». 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας