Ο πολύτροπος Πολ Τσαν στο Κυκλαδικής

les_baigneurs_2018.jpg

Les Baigneurs, 2018 Les Baigneurs, 2018

Γεννήθηκε στο Χονγκ Κονγκ πριν από 45 χρόνια, έχει ορμητήριό του τη Νέα Υόρκη, γύρισε όλο τον κόσμο με μεγάλες εκθέσεις (από την Documenta 13 του Κάσελ και την 53η Μπιενάλε Βενετίας μέχρι το Κέντρο Πομπιντού το 2012, τη 16η Μπιενάλε του Σίδνεϊ και την Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης το 2007) και τώρα ήρθε στην Αθήνα, με έμπνευση από τον Οδυσσέα... Ενας πολύτροπος καλλιτέχνης, ο Πολ Τσαν, παρουσιάζει, με πρόσκληση του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ, την έκθεση «Ο Οδυσσέας και οι λουόμενοι» στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, σε επιμέλεια του Σαμ Θορν, διευθυντή του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης του Νότιγχαμ.

Ο Πολ Τσαν έγραψε το 2017 το δοκίμιο «O Οδυσσέας ως καλλιτέχνης» που περιστρέφεται γύρω από τον όρο πολύτροπος. Δίνοντας στον όρο αυτό έννοιες όπως επινοητικότητα τρόπων, υπεκφυγή ή διαρκής κίνηση, η πολυδιάστατη έκθεσή του είναι μια έκθεση σε κίνηση. Περιλαμβάνει νέες παραγωγές αλλά και πρόσφατα έργα του, κυρίως κινούμενα σώματα που λυγίζουν, στριφογυρίζουν και χτυπιούνται.

Είναι οι «Λουόμενοι», υφασμάτινα «σώματα» που προσαρμόζονται σε τροποποιημένους ανεμιστήρες, ενώ για την υλοποίησή τους συνδυάστηκαν η κατασκευή καλουπιών με τη ραπτική, με στόχο να δημιουργηθούν διαφορετικά είδη και αποχρώσεις κίνησης. Οπως λέει ο Τσαν, πρόκειται για έργα τέχνης που αναπνέουν, γλυπτά σε κίνηση που λειτουργούν ως τρισδιάστατες κινούμενες εικόνες. Εκπληρώνουν, δε, τη δηλωμένη επιθυμία του να απομακρυνθεί από τις σύγχρονες «εικόνες της οθόνης», επινοώντας νέα έργα κινούμενης εικόνας που υπερβαίνουν τη λογική του «καρέ».

Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης αποτελεί ιδανικό περιβάλλον για τα συγκεκριμένα έργα, καθώς οφείλουν πολλά στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία. Δανείζονται στοιχεία από τις αναφορές αρχαίων φιλοσόφων, όπως ο Αριστοτέλης και ο Ηράκλειτος για τη σχέση ανάμεσα στη ζωή (βίο), την ψυχή (anima), το πνεύμα (πνοή) και την κίνηση. Παράλληλα, στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, καλλιτέχνες όπως ο Σεζάν και ο Ματίς υιοθέτησαν το μοτίβο του «λουόμενου-bather» για να εκφράσουν τις αντιλήψεις σχετικά με το σώμα, τη σεξουαλικότητα και το γυμνό, τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και πολλά άλλα.

Οπως σημειώνει ο επιμελητής της έκθεσης: «Για τον Τσαν, οι συνεκδοχές του όρου πολύτροπος –καλλιτεχνικές, ηθικές, προσωπικές ή πολιτικές– έχουν αποτελέσει έναυσμα για πολλές σκέψεις. Στο “Odysseus as Artist”, υποστηρίζει ότι η πανουργία, η διαρκής επινοητικότητα τρόπων, είναι σημαντικό προσόν για έναν καλλιτέχνη.

Η πανουργία, για τον Τσαν, συνδέεται στενά με τη δημιουργία στην τέχνη, καθώς συνιστά άσκηση της λογικής. Οπως διερωτάται στο δοκίμιό του, είναι δυνατόν να διευρύνουμε τους όρους που αφορούν τη σύγχρονη τέχνη χρησιμοποιώντας την αντίληψη της πανουργίας όπως εμφανίζεται στον Οδυσσέα; Και άραγε θα μπορούσε η πανουργία να αναδιατυπωθεί ως τρόπος του σκέπτεσθαι και του πράττειν που μας οδηγεί σε μια πληρέστερη απάντηση στο ερώτημα γιατί η τέχνη θα όφειλε να έχει σημασία στις μέρες μας; Πιστεύω ότι εν μέρει αυτό που προσφέρει ο όρος πολύτροπος στον Τσαν είναι η δυνατότητα μιας εξόδου κινδύνου, της υπεκφυγής, της διαρκούς κίνησης. Εναν τρόπο, όπως του αρέσει να λέει, να ξεγελάει την ίδια του τη μοίρα».

Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 14 Οκτωβρίου. Συνοδεύεται από κατάλογο σε έκδοση του ΝΕΟΝ και του εκδοτικού οίκου του καλλιτέχνη, Badlands Unlimited. Περιλαμβάνει μια εκτεταμένη εκδοχή του δοκίμιου του Τσαν «Odysseus as Artist», ένα νέο δοκίμιο του Σαμ Θορν και μια συζήτηση πάνω στην έννοια του «πολυτροπισμού» μεταξύ του καθηγητή Νικόλαου Σταμπολίδη, διευθυντή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, και της Ελίνας Κουντούρη, διευθύντριας του ΝΕΟΝ.

Περισσότερες πληροφορίες στο neon.org.gr

  

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας