Ο εθνικισμός δεν είναι «αυθόρμητο λαϊκό ρεύμα»

vivlio.jpg

«Η κρίση στα Βαλκάνια, το Μακεδονικό και η εργατική τάξη» Συλλογικό Εκδόσεις: Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο, Πέμπτη έκδοση (συμπληρωμένη), σελ. 240

Ρ ι ζ ο σ π α σ τ ι κ έ ς   Α ν α γ ν ώ σ ε ι ς

Επιμέλεια: Γιώργος Σταματόπουλος

Οι εθνικιστικές εκστρατείες για το «όνομα της Μακεδονίας» έχουν παρελθόν. Το 1992, όσο η πρώην Γιουγκοσλαβία γλιστρούσε στον τρόμο του πολέμου, μεγάλες και μικρότερες δυνάμεις προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν μερίδια οικονομικής και πολιτικής επιρροής στην περιοχή. Η ελληνική άρχουσα τάξη δεν ήταν εξαίρεση. Αυτό ήταν το υπόβαθρο για την «εθνική πανστρατιά» ενάντια στους «Σκοπιανούς» που ξεκίνησε τότε η δεξιά κυβέρνηση του Μητσοτάκη.

Αυτό το παρελθόν έρχεται να μας θυμίσει το βιβλίο «Η κρίση στα Βαλκάνια, το Μακεδονικό και η εργατική τάξη» που κυκλοφορεί σε 5η έκδοση από τις εκδόσεις Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο (πρώτη έκδοση 1992). Τον Μάρτιο του 1992, λίγο μετά από το εθνικιστικό συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης, η Εισαγγελία άσκησε δίωξη που επέφερε ποινές μέχρι και δεκαπέντε χρόνια φυλάκισης σε πέντε μέλη της Οργάνωσης Σοσιαλιστική Επανάσταση (από την οποία προέρχεται το σημερινό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα).

Το «έγκλημά» τους ήταν η συγγραφή και διακίνηση αυτής της συλλογής άρθρων με επιχειρήματα ενάντια στην εθνικιστική εκστρατεία και τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, που υπερασπίζονταν την ιστορική αλήθεια για το Μακεδονικό και υποστήριζαν ότι ο γειτονικός λαός έχει το δικαίωμα να ονομάζεται όπως αυτός θέλει. Ως μάρτυρες κατηγορίας κλήθηκαν από την Εισαγγελία ο τότε φίρερ των νεοναζί Κ. Πλεύρης, ο πρώην υπουργός της Δεξιάς Ν. Μάρτης και ο γνωστός Π. Ψωμιάδης!

Απόκομμα εφημερίδας με φωτογραφία από τη δίκη για το βιβλίο το 1993 Απόκομμα εφημερίδας με φωτογραφία από τη δίκη για το βιβλίο το 1993 |

Επιφανειακά η δίκη έμοιαζε χαμένη υπόθεση για τους «5 της ΟΣΕ». Ομως εξελίχθηκε εντελώς διαφορετικά. Τους μήνες που ακολούθησαν χτίστηκε ένα τεράστιο κίνημα συμπαράστασης: μαζεύτηκαν δεκάδες χιλιάδες υπογραφές που ζητούσαν να σταματήσει η δίωξη. Πάνω από εκατό εργατικά σωματεία και φοιτητικοί σύλλογοι δήλωσαν την αλληλεγγύη τους. Σε μία από τις διαδηλώσεις συμπαράστασης που οργανώθηκαν, το μπροστινό πανό ήταν των ηρωικών απεργών των λεωφορείων που βρίσκονταν σε συνεχείς κινητοποιήσεις ενάντια στην ιδιωτικοποίηση.

Το κίνημα απλώθηκε και στο εξωτερικό με τα ελληνικά προξενεία να πολιορκούνται από διαδηλωτές. Το εύρος του κινήματος συμπαράστασης αναδείχτηκε και στην ίδια τη δίκη που ξεκίνησε στις 3 Μαΐου 1993 και κράτησε μία βδομάδα. Οι μάρτυρες υπεράσπισης προήλθαν κυριολεκτικά από όλο το φάσμα της Αριστεράς, συνδικαλιστές, πανεπιστημιακοί, μέλη της μακεδονικής μειονότητας, ιστορικοί, συγγραφείς. Το δικαστήριο αναγκάστηκε να αθωώσει τους «5 της ΟΣΕ». Η δίωξη κατέρρευσε και το βιβλίο «Η κρίση στα Βαλκάνια, το Μακεδονικό και η εργατική τάξη» έκανε πέντε εκδόσεις από τότε.

Η 5η έκδοση του «Μακεδονικού» είναι εμπλουτισμένη και με άλλα κείμενα εκτός από τα αρχικά κείμενα του βιβλίου, προκειμένου να καλύψει τις εξελίξεις που ακολούθησαν στα Βαλκάνια τα επόμενα χρόνια μετά τον πόλεμο και τη διάλυση της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας (επέμβαση του ΝΑΤΟ στο Κόσοβο, βομβαρδισμοί της Σερβίας κ.λπ.). Αποτελείται από μια συλλογή άρθρων τα οποία καλύπτουν όλα τα ερωτήματα που αναδύονται και σήμερα. Είναι χωρισμένο σε πέντε ενότητες: κρίση και πόλεμος στα Βαλκάνια, το Μακεδονικό, τα Ελληνοαλβανικά, η διεθνιστική απάντηση, ενώ το τελευταίο κεφάλαιο αναφέρεται στη δίωξη του βιβλίου και περιλαμβάνει τα πρακτικά της δίκης των «5 της ΟΣΕ».

Μια βασική αιχμή του βιβλίου είναι η αντίθεση στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις στην περιοχή. Ηδη από τον περασμένο αιώνα, οι επεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων σήμαναν την καθιέρωση του όρου «βαλκανοποίηση» σαν ισοδύναμο του κατακερματισμού σε μια διαδικασία διαμελισμού δίχως τέλος. Από το πρώτο κείμενο του βιβλίου, γραμμένο από τον Τρότσκι το 1910, μέχρι το τελευταίο, η διεθνιστική άποψη στέκεται ξεκάθαρα αντίθετη στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, έστω κι αν αυτές φορούν ειρηνευτικό μανδύα.

Η πιο σημαντική συνεισφορά όμως του βιβλίου είναι η ανάδειξη του ρόλου της ελληνικής άρχουσας τάξης. Υπάρχουν και σήμερα σχολιαστές που είναι πρόθυμοι να δουν τον κυνικό και εγκληματικό ρόλο του ιμπεριαλισμού, αλλά σκοντάφτουν όταν χρειάζεται να εντοπίσουν ότι με τον ίδιο τρόπο κινείται και η τάξη που ηγεμονεύει στην Ελλάδα. Η βασική θέση του βιβλίου είναι ότι οι εκστρατείες των ελληνικών κυβερνήσεων για «το όνομα της Μακεδονίας» ήταν και παραμένουν επιθετικές και πολεμοκάπηλες.

Ο ελληνικός καπιταλισμός, ένας υποϊμπεριαλισμός που είναι μέλος του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., διεκδικεί ρόλο «κεφαλοχωριού» στα Βαλκάνια. Οπως αναφέρεται στον πρόλογο του βιβλίου: «Γι’ αυτό απαιτεί να “βαφτίσει” τη γειτονική χώρα. Οχι γιατί ανησυχεί για την “εθνική κληρονομιά” που “σφετερίζονται” οι γείτονες, ούτε για τις “επεκτατικές βλέψεις” ενός κράτος με το μισό πληθυσμό της Αθήνας… Αυτό κρύβεται πίσω από τις ατέλειωτες διαπραγματεύσεις για το αν η ονομασία θα είναι “διπλή”, “σύνθετη” και με ποιους συνδυασμούς».

Το βιβλίο αξιοποιεί την ιστορική εμπειρία του εργατικού κινήματος και τη διεθνιστική παράδοση της Αριστεράς (περιέχει και το καταπληκτικό κείμενο του Παντελή Πουλιόπουλου «Για το εθνικό ζήτημα»), για να δείξει ότι ο εθνικισμός δεν είναι «αυθόρμητο λαϊκό ρεύμα», αλλά μεθοδευμένη αστική εκστρατεία που ρίχνει νερό στον μύλο της Ακροδεξιάς και των φασιστών. Εξηγεί γιατί η δύναμη του κινήματος ενάντια στον εθνικισμό βρίσκεται στην εργατική τάξη, πάνω στην οποία σκοντάφτουν τελικά οι σοβινιστικές εξορμήσεις των καπιταλιστών.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας