«Ο Ερντογάν θα συνεχίσει την ίδια πολιτική και μετά τις εκλογές»

kasoulidis

Ιωάννης Κασουλίδης Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, Ιωάννης Κασουλίδης | EUROKINISSI

Ο Ιωάννης Κασουλίδης ανήκει στη σπάνια κατηγορία των πολιτικών οι οποίοι επιλέγουν οι ίδιοι να αποχωρήσουν από την εξουσία και τα αξιώματα, θεωρώντας ότι ολοκλήρωσαν τον κύκλο τους, και να αφήσουν χώρο στη νέα γενιά. Τον 69χρονο βετεράνο πλέον πολιτικό του Δημοκρατικού Συναγερμού τον διαδέχτηκε πριν από δύο μήνες ο 45χρονος πρώην διπλωμάτης και κυβερνητικός εκπρόσωπος Νίκος Χριστοδουλίδης.

Ο Ιωάννης Κασουλίδης υπήρξε βουλευτής του ΔΗΣΥ, ευρωβουλευτής ενταγμένος στην ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, κυβερνητικός εκπρόσωπος (1993-1997) και δύο φορές υπουργός Εξωτερικών (επί προέδρων Γλαύκου Κληρίδη και Νίκου Αναστασιάδη, με συνολική θητεία 11 ετών).

Αν και ανήκε σε συντηρητική πολιτική ομάδα, ο ίδιος ήταν πάντα ανοιχτό μυαλό, σεβαστός από τους αντιπάλους του και πολύ αγαπητός στους ομολόγους του στην Ε.Ε., καθώς συνδύαζε την εμπειρία και το χιούμορ, το όραμα και τον πραγματισμό. Τον συναντήσαμε στην Αθήνα όπου βρέθηκε προσκεκλημένος της Αρμενικής Εθνικής επιτροπής της Ελλάδας για να λάβει μέρος στις εκδηλώσεις μνήμης για την 103η επέτειο της Αρμενικής Γενοκτονίας.

• Από τα συνολικά 11 χρόνια και δύο θητείες ως υπουργός Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, υπηρετήσατε την πατρίδα σας σε δύο πολύ διαφορετικές ιστορικές περιόδους. Η μία ήταν η προετοιμασία της Κύπρου για την ένταξη στην Ε.Ε. και η άλλη μετά το μνημόνιο μέχρι πρόσφατα. Τι σας άφησε αυτή η εμπειρία;

Η ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. άλλαξε πολλά από τα μέχρι τότε δεδομένα. Ομως αυτό ήταν αναμενόμενο. Στη δεύτερη περίοδο, αυτό που άλλαξε ήταν η αντίληψή μας ότι η εξωτερική μας πολιτική δεν μπορεί να είναι μονοθεματική, με μόνο ζήτημα το Κυπριακό. Δεν πρέπει να έχουμε την απαίτηση οι εταίροι μας πρώτα, αλλά και οι γείτονές μας, να ασχολούνται μαζί μας χωρίς να ασχολούμαστε κι εμείς μαζί τους.

Πρέπει όσον αφορά την ιδιότητα του εταίρου να την ασκήσουμε με αξιοπιστία, να συμμετέχουμε στη διαμόρφωση όλων των θεμάτων που αφορούν την Ε.Ε., να έχουμε απόψεις.

Επειδή η γεωγραφία είναι χαρακτηριστικό εξωτερικής πολιτικής, την περιφερειακή πολιτική που αναπτύξαμε μαζί με την Ελλάδα, τις τριμερείς, τις τετραμερείς, τις προσπάθειες για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, το γεγονός ότι τα λιμάνια της Κύπρου είναι χώρος μεταφοράς προϊόντων και άρα υπάρχει κίνδυνος για μεταφορά ύποπτων εμπορευμάτων που ανήκουν στις κυρώσεις, είτε διάδοσης συστατικών όπλων μαζικής καταστροφής, εάν η Κύπρος επιδείξει σοβαρότητα σε αυτόν τον ρόλο, εάν αποδείξει ότι παίρνει στα σοβαρά το θέμα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, τότε δημιουργείται και γεννάται το ενδιαφέρον των άλλων έναντι της Κύπρου.

Το ότι αποκτήσαμε τις εμπειρίες με τους γείτονές μας, της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά πάμε μέχρι και τον Κόλπο, μας έδωσε το δικαίωμα μέσα στην Ε.Ε. να μιλούμε και να μας ακούν με προσοχή, παρότι η Κύπρος είναι μια μικρή χώρα, με όλα τα μειονεκτήματα που προκύπτουν από αυτό το μέγεθος.

Ταυτόχρονα καταλάβαμε ότι πρέπει να έχουμε θέσεις για όλα τα μεγάλα ζητήματα του κόσμου και για την Κορέα και για τη Βενεζουέλα κ.λπ. Νομίζω ότι αυτό το πετύχαμε σε έναν μεγάλο βαθμό. Από εδώ και πέρα πρέπει αυτό να χτιστεί περαιτέρω. Οι σχέσεις μας επίσης με τις μεγάλες δυνάμεις, με τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Επρεπε να καταφέρουμε για την κάθε μία από αυτές τις χώρες να έχουμε εκείνο το οποίο είναι χρήσιμο για τον ίδιο, το οποίο να αντανακλά προς όφελος της Κύπρου. Το μεγάλο θέμα της φιλίας μας με τη Ρωσία, για παράδειγμα, εμείς πάντοτε είχαμε σχέσεις φιλίας με τη Ρωσία, από την εποχή των τσάρων, επί Σοβιετικής Ενωσης αλλά και με τη Ρωσία του Πούτιν.

Αυτό δεν μας εμποδίζει από το να ακολουθούμε την επιλογή μας, την ίδια επιλογή που έκανε και η Ελλάδα. Εφόσον ανήκουμε στην Ε.Ε. ανήκουμε στη Δύση. Οποιος ανήκει στη Δύση, δεν σημαίνει ότι εχθρεύεται την Ανατολή. Υπάρχουν αυτές οι διαβαθμίσεις εντός της Ε.Ε. Τελευταίο παράδειγμα ήταν η απέλαση Ρώσων διπλωματών από τις ευρωπαϊκές χώρες και μετά η επιστροφή δυτικών διπλωματών ύστερα από απόφαση της Ρωσίας.

Εμείς δεν συμμετείχαμε σε αυτό, αλλά ούτε και η Ελλάδα ούτε και η Αυστρία. Και δύο χώρες ανακάλεσαν απλώς τον πρέσβη. Εγω είπα χαριτολογώντας στους Γάλλους φίλους μας ότι η Κύπρος έχει στη Μόσχα τρεις διπλωμάτες. Αν μας απελάσουν τους δύο, είναι σαν να κλείνουμε την πρεσβεία μας.

• Είμαστε σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από ένταση και στο Αιγαίο και στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο, ιδίως στην κυπριακή ΑΟΖ, με αρνητικό πρωταγωνιστή την Τουρκία, η οποία μάλιστα εισέβαλε και στη Συρία κατά παράβαση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου. Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί αυτή η τουρκική επιθετικότητα και η αμφισβήτηση των διεθνών συνθηκών; Πώς μπορεί η Κύπρος να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα απέναντι σε έναν τόσο ισχυρό γείτονα;

Πολύ φοβάμαι πως η απάντηση που θα σας δώσω δεν θα δίνει λύση σε αυτό το μεγάλο ζήτημα. Ούτε οι σχέσεις μας με τους άλλους γείτονές μας, οι τριμερείς κ.λπ. θα μας κάνουν να γίνουμε σύμμαχοι και άρα να προστρέξουν με στρατιωτική βοήθεια στο πλευρό μας. Εξάλλου έχουν και αυτοί τα δικά τους θέματα για να φορτωθούν και τα δικά μας προβλήματα.

Ούτε οι καλές μας σχέσεις, η ιδιότητα του αξιόπιστου εταίρου, οι σχέσεις μας με τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας είναι αρκετά για να παρέμβουν στο πλευρό μας. Βρισκόμαστε σε μία περίοδο μιας ισχυρής Τουρκίας με την οποία ερωτοτροπούν για να την κρατήσουν τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Ρωσία. Και η Τουρκία παίζει το παιχνίδι, πότε με τον έναν και πότε με τον άλλον. Τις ημέρες που είδαμε τον Ερντογάν να στέκει δίπλα στον Πούτιν και τον Ροχανί, μετά από δύο ημέρες, στο Συμβούλιο Ασφαλείας υποστήριξαν το ψήφισμα των Αμερικανών και της Γαλλίας που δεν πέρασε λόγω του ρωσικού βέτο.

Στην Τουρκία γίνεται διπλωματία του μπαλκονιού από τον Ερντογάν και πότε βρίζει τους ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών ή τους Γερμανούς και πότε τον Λαβρόφ. Ολα αυτά τα κάνει μέσα σε μία εβδομάδα. Και αυτές οι μεγάλες δυνάμεις το δηλώνουν πως έχουν προβλήματα με την Τουρκία και λένε μακάρι να τα λύσουμε, μην περιμένετε πολλά από εμάς. Επομένως, σε αυτή την περίοδο χρειάζεται αυτοσυγκράτηση και ψυχραιμία, διότι δεν ξέρουμε πού θα οδηγήσει αυτή η αυθάδης πολιτική του Ερντογάν, μπορεί να του βγει σε καλό, όπως του βγαίνει μέχρι τώρα, μπορεί όμως και να δημιουργηθεί «ατύχημα».

Οσον αφορά την Κύπρο, εγώ δεν βλέπω άλλον δρόμο από τη λύση του Κυπριακού. Επειδή φτάσαμε τόσο κοντά στο Κραν Μοντανά, επειδή υπάρχουν οι έξι παράμετροι του γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, πρέπει να επιμείνουμε να έρθουν και όσοι δήλωναν ότι συμφωνούν να συμφωνήσουν και να καθίσουμε ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να συζητήσουμε μέσα στα πλαίσια των παραμέτρων του γενικού γραμματέα.

• Ωστόσο, παραμένει μέχρι στιγμής ένα ανυπέρβλητο πρόβλημα, το θέμα της παραμονής των κατοχικών τουρκικών στρατευμάτων, τα οποία αρνούνται να αποσύρουν, όπως και το καθεστώς των εγγυήσεων. Προσωπικά δεν κατανοώ γιατί η Τουρκία χρειάζεται να έχει πάνω στο νησί στρατεύματα, ενώ μπορεί μέσα σε ελάχιστο χρόνο να τα μεταφέρει από την απέναντι ακτή. Για ποιον λόγο λοιπόν επιμένουν σ' αυτό;

Σίγουρα η μετατόπιση του κυπριακού προβλήματος από ατέρμονες συζητήσεις δομής ομοσπονδίας, εδαφικού κ.λπ., στο θέμα της ασφάλειας είναι μια σωστή απόφαση που λήφθηκε και εμείς θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να φέρουμε μέσα στη διεθνή υπόσταση του κυπριακού κράτους την Τουρκοκυπριακή κοινότητα, νοουμένου ότι θα πετύχουμε την αποχώρηση της Τουρκίας από την Κύπρο.

Δηλαδή, την κατάργηση των εγγυήσεων, την κατάργηση του δικαιώματος μονομερούς επέμβασης, την πολύ σημαντική αριθμητικά και γρήγορη μείωση των στρατευμάτων, όπως το ορίζει η δεύτερη παράμετρος Γκουτέρες, σε όχι πάνω από μερικές εκατοντάδες, όπως όριζαν οι συμφωνίες της Ζυρίχης, υπό τον όρον ότι θα υπάρχει μία διατύπωση η οποία δεν θα επιτρέπει αυτά τα στρατεύματα να παραμείνουν στο διηνεκές.

Θα πρέπει να είναι μια τέτοια διατύπωση που θα αφήνει ανοιχτή την πόρτα για μηδενικό αριθμό στρατευμάτων. Νομίζω ότι η διπλωματική γλώσσα είναι πολύ πλούσια για να δημιουργηθεί μια τέτοια κατάσταση και αν τα πετύχουμε αυτά τότε πιστεύω ότι τα υπόλοιπα είναι σχεδόν συμφωνημένα και τότε πρέπει να προχωρήσουμε τάχιστα προς τη λύση του Κυπριακού, με μια λύση ομοσπονδίας, ανεξάρτητα αν κάποιοι άλλοι θεωρούν ότι η ομοσπονδία είναι ξεπερασμένη.

Θα είναι πολύ χειρότερη η λύση δύο κρατών στην Κύπρο, καθότι τότε η Τουρκία θα έχει λόγους για να παραμείνει στο νησί, δεύτερον, η Τουρκοκυπριακή κοινότητα δεν είναι αυτάρκης οικονομικά, άρα θα συνεχίσει να εξαρτάται εξ ολοκλήρου από την Αγκυρα και στο τέλος θα χαραχτεί ένα σύνορο μεταξύ της ελεύθερης Κύπρου και της Τουρκίας μέσα στο νησί.

• Υπάρχει πάντως και πάλι μια κινητικότητα με στόχο την επανέναρξη των συνομιλιών

Η σκέψη ήταν να στείλει ο γ.γ. του ΟΗΕ έναν ad hoc απεσταλμένο να διερευνήσει με όλες τις πλευρές, τις δύο κοινότητες, Ελλάδα, Τουρκία, και Ηνωμένο Βασίλειο, για να συνθέσει μία έκθεση που θα λέει αν επιτρέπουν οι συνθήκες για να ξανακαθίσουν στο τραπέζι. Και φαίνεται ότι με αυτό δεν θα αποφασίσουν ούτε οι ηγέτες ούτε κανένας άλλος την επανέναρξη των συνομιλιών, αλλά θα τις καλέσει ο γενικός γραμματέας, και όποιος θέλει, ας αρνηθεί. Τώρα, όμως, με τις εκλογές στην Τουρκία, θα πρέπει να γίνει μετά. Για μένα, πάντως, το Κυπριακό επείγει.

• Λέτε ότι επείγει γιατί φοβάστε ένα θερμό καλοκαίρι στην κυπριακή ΑΟΖ;

Στην Ελλάδα, στο Αιγαίο, το ατύχημα μπορεί να συμβεί. Δεν το θεωρώ πιθανό, αλλά είναι δυνατόν να συμβεί. Και οι δύο πλευρές έχουν ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις. Στην Κύπρο, όχι. Με ποιον θα τα βάλει κάποιος για να συμβεί ατύχημα; Εμείς είμαστε τόσο αδύναμοι που αυτό δεν μπορεί να συμβεί.

• Ναι, αλλά θα μπορούσε η Τουρκία να κάνει μια γεώτρηση στην κυπριακή ΑΟΖ και το ενεργειακό είναι ένας παράγοντας που μπαίνει πλέον πολύ επιτακτικά.

Αυτή τη γεώτρηση μπορεί να την κάνει η Τουρκία, αλλά και εδώ τα μέτρα τα δικά μας θα είναι μέτρα προς τον διεθνή παράγοντα και ο διεθνής παράγοντας θα αποφασίσει πώς θα αντιδράσει.

Το νησί ανήκει και στις δύο κοινότητες, οι Τουρκοκύπριοι δικαιούνται μερίδιο από τους ενεργειακούς πόρους, αλλά μόνο με τη λύση του Κυπριακού θα μπορούσε να διευθετηθεί αυτό.

• Εκτιμάτε ότι μετά τις εκλογές θα δούμε μια άλλη συμπεριφορά από την Τουρκία;

Παρότι κάποιοι λένε ότι όλα αυτά τα κάνει ο Ερντογάν για τις εκλογές και ότι μετά θα ηρεμήσει, εγώ δεν το νομίζω. Δεν είμαι αισιόδοξος σ' αυτό. Ο Ερντογάν θα συνεχίσει με αυτή την πολιτική μέχρις ότου πειστεί ότι αυτή η πολιτική δεν τον συμφέρει πλέον, ότι δεν τον πάει πουθενά. Ο Ερντογάν δεν είναι μονολιθικός, ξέρει να ελίσσεται.

Τρέχει προς την Ευρώπη, παρότι γνωρίζει ότι η ευρωπαϊκή του πορεία είναι μια χίμαιρα. Ομως έχει ανάγκη την Ευρώπη, έχει ανάγκη τη χρηματοδότηση, έχει ανάγκη την εμπορική σχέση, θέλει την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, η οποία όμως, υπό τις παρούσες συνθήκες, δεν θα γίνει. Είναι ωστόσο απρόβλεπτος.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας