Ο Αριστόδημος της κρητικής ψυχής

Το κρητικό τοπίο σε κάθε εκδοχή, με τη φύση να αγκαλιάζει το ανθρώπινο είναι και να υπενθυμίζει τις αφετηρίες και το μέτρο στον άνθρωπο, είτε την κοινωνία κυρίως του χωριού να στοχάζεται τον εαυτό της και τη ζωή της, είναι μερικά από τα θεμελιώδη στοιχεία της ζωγραφικής του Αριστόδημου Παπαδάκη, ο οποίος έχει επιλέξει να μένει μόνιμα σε ένα από τα πιο όμορφα χωριά της Κρήτης, στους Βώρους της Μεσσαράς.

Το καφενείο ένας σημαντικός θεματικός άξονας του Αριστόδημου, με μορφές στοχαστικές, χαλαρώνοντας ταυτόχρονα από την καθημερινότητα της δουλειάς, αλλά κρατώντας τη γεύση μιας εσωτερικής γιορτής και μιας περίσκεψης, τόσο στο παιχνίδι όσο και στις συζητήσεις που μοιάζουν με τον απόηχο συνελεύσεων αλλοτινών εποχών. Οι γυναίκες, κεντρικό στοιχείο στη ζωγραφική του καλλιτέχνη, μοιάζουν να κρατάνε τη σταθερότητα και την απόφαση της κοινωνικής ζωής.

Στέκονται με μια ανείπωτη κοινωνική κατάφαση, ανάμεσα στην πραγματικότητα και την επερχόμενη ραγδαία μεταβολή. Συμπυκνώνουν τη διαχρονικότητα του ήθους και των αξιών, έναντι της φθοράς και της κοινωνικής αφασίας που μας κατακλύζει.

Οι απρόσωπες γυναίκες και οι απρόσωποι άντρες έχουν μια στάση βαθύτερου εσωτερικού βλέμματος, ενός είδους κοινωνικής κριτικής, μεταξύ πολιτισμικής παράδοσης και της άκριτα επελαύνουσας μεταβολής. Είναι σηματοδότες ενός καθολικότερου τρόπου ζωής, ειδικά οι αγρότισσες και οι μαυρομαντιλούσες Κρητικές - οι τελευταίες παραπέμπουν σε μοιρολόι, σε σκηνή αρχαίας τραγωδίας, στην οποία ο αναγνώστης διαβάζει βαθύτερα τον δικό του εσωτερικό κόσμο.

Αυτό το εσωτερικό αξιακό αναλόγιο που επινοεί ο Αριστόδημος, μέσα από την αυστηρά επιλεγμένη εκφραστική λιτότητα, είναι ένα υψηλό πρότυπο θέασης του εσωτερικού και του εξωτερικού κόσμου, της «φύσης των πραγμάτων». Τα δέντρα έχουν βλέμμα ή διαδηλώνουν, τα πέτρινα περιστέρια του συνομιλούν ως αυτόνομες αισθητικές και ποιητικές οντότητες με το συλλογικό πολιτισμικό απόθεμα της κοινωνίας που αυτοστοχάζεται για να υπάρξει και να ανυψωθεί.

Στον Αριστόδημο δεν υπάρχουν άτομα μεμονωμένα, οι ατομικές μορφές εκφράζουν το αξιακό περιεχόμενο του κοινωνικού πλήθους μιας άτυπης συνέλευσης των πολιτών, που έχει φαντασιακά συμβεί. Επαναδημιουργεί την παράδοση με έναν τρόπο χθόνιο φτάνοντας στο μεδούλι των πραγμάτων.

Γι’ αυτό η αρχιτεκτονική του κρητικού χωριού στη ζωγραφική του είναι δωρικός Λόγος σε μουσική λεπτών γραμμών, με μινωική ένταση, όπως περίπου είναι και η αρχιτεκτονική των Βώρων. Δημιουργεί απ’ το τοπικό το υπερτοπικό και το καθολικό.