«Να κάνεις σήμερα θέατρο είναι σαν αποστολή αυτοκτονίας»

roympini_moshohoriti.jpeg

 Ρουμπίνη  Μοσχοχωρίτη Η Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη σκηνοθετεί με σύγχρονη ματιά τον «Ζητιάνο» του Ανδρέα Καρκαβίτσα στο Από Μηχανής Θέατρο με την ομάδα ΑΝΙΜΑ

Βρισκόμαστε σ’ ένα χωριό του Θεσσαλικού κάμπου το 1881, περίοδο που γίνεται η προσάρτηση της Θεσσαλίας στο ελληνικό κράτος. Οι κάτοικοι φτωχοί, αγράμματοι, φοβισμένοι και κυριαρχημένοι από παγανιστικές θεωρίες, είναι τα πρόσφορα θύματα ενός μπαγαπόντη που φτάνει ένα πρωί στον τόπο τους. Θα γίνουν υποχείρια αυτού του δαιμόνιου επαγγελματία επαίτη και θα οδηγηθούν στην καταστροφή.

Το μυθιστόρημα του Ανδρέα Καρκαβίτσα «Ο Ζητιάνος» διασκευάζεται πρώτη φορά για το θέατρο και παρουσιάζεται στο Από Μηχανής Θέατρο μέσα από τη σύγχρονη σκηνοθετική ματιά της Ρουμπίνης Μοσχοχωρίτη. Στο Νυχτερέμι, ένα χωριό κοντά στις εκβολές του Πηνειού, ενώ οι κάτοικοί του βρίσκονται στα δικαστήρια με τον μπέη της περιοχής στην προσπάθειά τους να ξεκαθαρίσουν το ιδιοκτησιακό καθεστώς του χωριού, με την κρυφή ελπίδα ότι θα καταφέρουν να νικήσουν και να θεωρηθούν τα κτήματα δικά τους και όχι του μπέη, φτάνει ο ζητιάνος Τζιριτόκωστας μαζί με το δεκαπεντάχρονο ζητιανόπουλό του.

«Δυστυχώς αυτή η παλιά αντίληψη δεν έχει αλλάξει και πολύ στη δική μας εποχή», λέει η Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη. «Ο ζητιάνος είναι ένας επιτήδειος τυχοδιώκτης που μπορεί να πουλήσει την ψυχή του στον διάβολο προκειμένου να καταφέρει τον σκοπό του. Εξυπνος, πονηρός, καπάτσος, εκμεταλλευτής, ανθεκτικός, επιβιώνει σε όλες τις πολιτικές, οικονομικές και άλλες καταστάσεις.

»Μπορεί να πάρει πολλές μορφές και επαγγελματικές ιδιότητες, αλλά σίγουρα θα φέρει τα πράγματα με τέτοιο τρόπο ώστε να μη βγει χαμένος. Πάνω του βλέπεις πολλά από τα χαρακτηριστικά του λαού μας, εκείνα που επικρατούν στα θετικά στοιχεία του και τελικά τον οδηγούν σε ανεξέλεγκτες ενέργειες. Ο λογοτεχνικός κριτικός στην εποχή του Ανδρέα Καρκαβίτσα, ο Φώτος Πολίτης, έγραφε για τον Ζητιάνο: “Είναι ο Ελλην πολιτικός, ο Ελλην επιστήμων, ο Ελλην χρηματιστής ή έμπορος, ο ολέθριος ‘έξυπνος’ Ρωμιός της εποχής μας”…».

Στην παράσταση η ιστορία ξετυλίγεται από την πλευρά των γυναικών, κάτι που η σκηνοθέτις έχει επιχειρήσει ξανά και σ’ άλλες δουλειές της. Μέσα από τη γυναικεία ματιά είχαν ιδωθεί και οι δυο προηγούμενες παραστάσεις της ομάδας ΑΝΙΜΑ («Ιούλιος Καίσαρας: Scripta femina», «Εξοδος»). Τώρα, στο λογοτεχνικό έργο του Καρκαβίτσα, οι εγκλωβισμένες στην ανδροκρατούμενη κοινωνία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους γυναίκες, στέκουν ανήμπορες να αντισταθούν και να προφυλάξουν τα παιδιά τους, τους εαυτούς τους και τους άντρες, που κάνουν κουμάντο, από το επερχόμενο κακό που φέρει επιδέξια μαζί του ο άντρας Ζητιάνος.

«Με τον “Ζητιάνο” κλείνει μια τριλογία που είχε σκοπό να αναδείξει τη γυναικεία οπτική. Μ’ αυτό τον τρόπο ήθελα να φωτίσω μεγάλα ιστορικά γεγονότα, όπως την ελληνική επανάσταση, τον εμφύλιο, τη δημιουργία του ελληνικού έθνους μέσα από την πλευρά και τα συναισθήματα του λεγόμενου “ασθενούς φύλου”, ώστε να δοθεί και μια άλλη προοπτική στα πράγματα, άγνωστη εν πολλοίς. Η άρθρωση ενός γυναικείου λόγου με αφορά ιδιαίτερα και ως γυναίκα, χωρίς φυσικά αυτό να σημαίνει ότι οι παραστάσεις της ομάδας απευθύνονται μόνο σε γυναίκες· το αντίθετο μάλιστα».

Η ομάδα ΑΝΙΜΑ, μέσα στις αντιξοότητες της οικονομικής κρίσης που έχει επηρεάσει και το θέατρο, συνεχίζει τη δραστηριότητά της. Είναι αποφασισμένη να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες με δημιουργία, λέει η Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη:

«Δεν είναι απλά δύσκολο, είναι σαν να παίρνεις μέρος σε αποστολή αυτοκτονίας... Γιατί δεν είναι μόνο το οικονομικό, που φυσικά είναι πολύ σοβαρό, αλλά και ολόκληρο το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείσαι. Μια δουλειά για να έχει αντίκρισμα πρέπει να προβληθεί, το κομμάτι όμως της προβολής στην Αθήνα είναι πολύ περιορισμένο και φυσικά μοιρασμένο στις μεγάλες δομές, εκείνες που έχουν την οικονομική επάρκεια.

»Αρα, το μόνο που σου μένει είναι να προσπαθήσεις να κάνεις μια πάρα πολύ καλή δουλειά και ν’ αντέξεις στον χρόνο μέχρι να μαθευτεί, πράγμα που δεν είναι πάντα εύκολο. Πρέπει, δηλαδή, να είσαι άκρως εφευρετικός σε ό,τι αφορά την παραγωγή, την επικοινωνία της παράστασης στο κοινό· να προσπαθήσεις να διαφημιστεί με χίλιους εναλλακτικούς τρόπους, να κάνεις αυτό που λέμε δημόσιες σχέσεις.

»Μ’ άλλα λόγια, να αναλωθείς σε πράγματα που δεν έχουν να κάνουν με την ουσία της ίδιας σου της δουλειάς που είναι η δημιουργία μιας καλής παράστασης, ο αγώνας να αρθρώσεις ως καλλιτέχνης έναν καθαρό λόγο μέσα απ’ αυτήν. Στην Ελλάδα χρειάζεται διαρκώς να ξεθάβεις ευκαιρίες εκεί που δεν υπάρχουν, κάτι που είναι πολύ κουραστικό και ψυχοφθόρο. Κάποτε ο θεατρικός χώρος έσφυζε από δυνατότητες, ευκαιρίες, ακόμα και η τηλεόραση με τις σειρές ήταν πόλος έλξης για εκατοντάδες παιδιά που επιθυμούσαν να γίνουν ηθοποιοί, για τους σωστούς ή τους λάθος λόγους, δεν έχει και μεγάλη σημασία.

»Ξαφνικά όλα ανατράπηκαν. Αποφασίσαμε να αντιμετωπίσουμε την κρίση με δημιουργία, όμως η τεχνητή ευδαιμονία όλων των προηγούμενων χρόνων έφερε μαζί της πολλά αρνητικά που δεν αντιμετωπίζονται ούτε εύκολα ούτε γρήγορα. Στο Λονδίνο αυτή τη στιγμή οι παραστάσεις που ανεβαίνουν δεν ξεπερνούν τις διακόσιες, στο Βερολίνο τις πενήντα, ενώ στην Αθήνα φτάνουν τις χίλιες πεντακόσιες.

»Χαθήκαμε μέσα σ’ ένα τοπίο που, πλέον, ακόμα και εμείς οι ίδιοι οι καλλιτέχνες έχουμε μπερδευτεί γύρω από το τι είναι νέο, παλιό, πειραματικό, κλασικό κ.λπ. Ετσι όπως έχει διαμορφωθεί η κατάσταση θα μπορούσε, τουλάχιστον, η δουλειά των ανθρώπων που εργάζονται σε τόσο δύσκολες συνθήκες, αντιμετωπίζοντας ανυπέρβλητα εμπόδια -συχνά δεν πληρώνονται γι’ αυτό που κάνουν-, να έχει μια χρήσιμη αντιμετώπιση. Το καλλιτεχνικό προϊόν να εξάγεται στο εξωτερικό ώστε να μπολιαστεί με άλλους πολιτισμούς και να συμβεί κάτι πιο παγκόσμιο και καθοριστικό στην αντίληψή μας για τον κόσμο που διαμορφώνεται γύρω μας».

INFO: Θέατρο Από Μηχανής (Ακαδήμου 13, Μεταξουργείο, Τηλ.: 210-5232097). Ο Ζητιάνος του Αντρέα Καρκαβίτσα. Διασκευή: Κική Κουβαρά. Σκηνοθεσία: Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη. Σκηνογραφία-κοστούμια: Δήμητρα Λιάκουρα. Πρωτότυπη μουσική: Κώστας Νικολόπουλος. Χορογραφίες-επιμέλεια κίνησης: Αννα Απέργη. Επιμέλεια φωτισμών: Παναγιώτης Λαμπής. Κατασκευή σκηνικού-μάσκες: Περικλής Πραβήτας. Κλαρίνο-ντουντούκ: Γιώργος Δούσος. Παίζουν: Λεωνίδας Κακούρης, Κατερίνα Μπιλάλη, Μαρία Καρακίτσου, Λευτέρης Παπακώστας, Γιώτα Τσιότσκα. Παραστάσεις: Σάββατο στις 18.00, Κυριακή στις 17.00

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ