Το μύθευμα της «αλλαγής φύλου»

voyli.jpg

AP Photo/Petros Giannakouris

Η συζήτηση που άνοιξε το νομοσχέδιο «Νομικός προσδιορισμός της ταυτότητας φύλου», απαιτεί κατ’ αρχάς να υπενθυμίσουμε τον ορισμό του «φύλου», που προσδιορίζεται σε τρία επίπεδα. Το αρχικό και θεμελιακό είναι το γονιδιακό φύλο.

Οταν το 23ο ζεύγος χρωμοσωμάτων αποτελείται από δύο χρωμοσώματα Χ (τύπος ΧΧ), προσδιορίζεται το γυναικείο φύλο. Οταν αποτελείται από ένα χρωμόσωμα Χ και ένα Υ (τύπος ΧΥ) προσδιορίζεται το ανδρικό φύλο. Ο τύπος αυτός υφίσταται σε κάθε κύτταρο του οργανισμού, είναι αντικειμενικός και δεν αλλάζει με κανέναν τρόπο.

Το δεύτερο επίπεδο είναι μορφολογικό. Αφορά τα σεξουαλικά όργανα και ορισμένα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά (τριχοφυΐα κ.λπ.). Αυτά επιδέχονται ορισμένες αλλαγές, αλλά περιορισμένες. Ενας άνδρας μπορεί, χειρουργικά ή με ορμόνες, να αποκτήσει μαστούς, που προσομοιάζουν στους γυναικείους, και μια κοιλότητα στο περίνεο που να μοιάζει με κόλπο. Μια γυναίκα μπορεί να αφαιρέσει τους μαστούς της και να αποκτήσει τεχνητά μια απόφυση που να προσομοιάζει στο πέος κ.ο.κ.

Αυτές οι μορφολογικές αλλαγές όμως δεν μετατρέπουν ποτέ ολοκληρωτικά τη μορφολογία του ενός φύλου σε μορφολογία του άλλου φύλου. Και κυρίως δεν αλλάζουν τη φυσιολογική λειτουργία. Ενας άνδρας με κόλπο και μαστούς δεν μπορεί να κυοφορήσει ή να θηλάσει και μια γυναίκα με ανδρική εμφάνιση δεν μπορεί να γονιμοποιήσει μια άλλη γυναίκα. Συνεπώς, και στο επίπεδο αυτό, δεν υπάρχει δυνατότητα πραγματικής «αλλαγής φύλου», που να αποτελεί αντικείμενο κάποιας «νομικής αναγνώρισης».

Το τρίτο επίπεδο είναι ψυχοκοινωνικό. Ενας άνδρας μπορεί πράγματι να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του σαν γυναίκα και αντίστροφα. Πρόκειται δηλαδή για μια δυσαρμονία, εφόσον τότε υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ των διαφόρων επιπέδων προσδιορισμού του φύλου, η οποία προκαλεί προβλήματα ή/και ψυχικό πόνο, οδηγώντας στην επιθυμία «αλλαγής» του φύλου. Ας τονίσουμε πως ο όρος «αλλαγή» υποδηλώνει μια δεδομένη πρότερη κατάσταση.

Ενα άτομο που θέλει να επαναπροσδιορίσει το φύλο του, δηλαδή να το αλλάξει, αναγνωρίζει στην πράξη ότι ανήκει καταρχήν στο άλλο φύλο. Από τα 3 επίπεδα όμως, μόνο το 3ο μπορεί ενδεχομένως να αλλάξει. Συνεπώς, δεν υπάρχει μετατροπή φύλου (ανδρικό-γυναικείο), το οποίο να οδηγεί σε «επαναπροσδιορισμό» της νομικής καταγραφής του, αλλά δημιουργία μιας νέας κατάστασης, που θα έπρεπε, για να ακριβολογήσουμε, να ονομαστεί «υβριδικό φύλο».

Τα παραπάνω αποτελούν αντικειμενικά δεδομένα, ανεξαρτήτως νομοθετικής ταξινόμησης. Τι σημαίνει λοιπόν «(επανα)προσδιορισμός φύλου» σε νομικό επίπεδο; Κατ’ αρχάς, πιστεύω ότι η πρόταση ξεκινάει από μια καλή πρόθεση: να βοηθήσει η πολιτεία όσους υποφέρουν από τη δυσαρμονία του φύλου τους. Φοβάμαι όμως ότι καταλήγει σε ένα ατόπημα, με απρόβλεπτες ή και τερατώδεις προεκτάσεις.

Η νομική θέσπιση της κατά βούληση «αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου» δημιουργεί ένα χάσμα μεταξύ της πραγματικότητας και της νομικής καταγραφής της. Αυτό δημιουργεί μια εικονική νομική υπόσταση, χωρίς πραγματικό αντίκρισμα (δεν μετατρέπεται πραγματικά ένας άνδρας σε γυναίκα ή αντίστροφα), και νομοτελειακά θα εξελιχθεί στον πειρασμό της «επιλογής φύλου».

Αγνοώντας τη βιολογική πραγματικότητα, η «επιλογή» του φύλου θα διεκδικείται σαν μια «ελευθερία», όπως εκείνη π.χ. της επιλογής του θρησκεύματος. Και στο τέλος αυτής της πορείας, θα κληθούμε να αποδεχτούμε ως κανονικότητα τη στάση εκείνου του Καναδού γονέα, που αρνήθηκε να δηλώσει στο ληξιαρχείο το φύλο του παιδιού του, ισχυριζόμενος ότι πρέπει να το αποφασίσει το ίδιο, όταν ενηλικιωθεί!

Κατά προέκταση, στο μέλλον θα τεθεί θέμα νομικής αναγνώρισης άλλων στοιχείων της ανθρώπινης υπόστασης, με διττή σύσταση. Η ηλικία π.χ., είναι μια αντικειμενική παράμετρος αλλά έχει και μια υποκειμενική υπόσταση.

Ενας 17χρονος, στον οποίο απαγορεύεται να οδηγήσει μοτοσικλέτα, ενώ (ενδεχομένως βάσιμα) αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ώριμο άνδρα, θα απαιτήσει δικαιολογημένα την αναγνώριση της υποκειμενικής του ηλικίας. Ανάλογα, ένας υπερήλικας, για τον οποίο ορισμένα δικαιώματα έχουν γίνει ανενεργά, θα ισχυριστεί, με την ίδια λογική, πως βιώνει πραγματικά τον εαυτό του ως νεανική ύπαρξη.

Το πρόβλημα των ανθρώπων, που βιώνουν μια δυσαρμονία ως προς το φύλο τους, είναι υπαρκτό και πρέπει να το αντιμετωπίσουμε. Το να πιστεύουμε όμως ότι θα το λύσουμε με νομοθετήματα, τα οποία μάλιστα παρακάμπτουν τη βιολογική βάση της ανθρώπινης συνθήκης, δημιουργώντας χάσμα μεταξύ φύσης και νόμου, είναι λανθασμένο και επικίνδυνο. Ο κατά βούληση προσδιορισμός του φύλου συνεπάγεται μια αδύνατη αλλαγή φύλου, που είναι μύθευμα και δεν μπορεί να υπάρξει, ό,τι και αν νομοθετήσει όποια Βουλή.

Η ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος είναι δύσκολη, σύνθετη και η απλή παραπομπή του σε νομοθετικές ρυθμίσεις μοιάζει με ένα εύκολο ξεφόρτωμα. Ας μην ξεχνάμε ότι οι διαταραχές ταυτότητας φύλου επιδέχονται βασικά θεραπευτική αντιμετώπιση, στην οποία η πολιτεία οφείλει να επικεντρωθεί. Ταυτόχρονα, πρέπει να δημιουργήσουμε συνθήκες κοινωνικής ανεκτικότητας και να προωθήσουμε την ουσιαστική ισότητα μεταξύ των φύλων, ώστε να καθίσταται ανούσια οποιαδήποτε, μάταια ούτως ή άλλως, προσπάθεια νομοθέτησης «αλλαγής φύλου».

* Iατρός χειρουργός, μέλος του Συντονιστικού της «Κοινωνίας Πρώτα».

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ