Μηχανές με... ταλέντο

tehnes_tehnologia.jpg

So Kanno / Takahiro Yamaguchi  «Senseless Drawing Bot», 2011 So Kanno / Takahiro Yamaguchi «Senseless Drawing Bot», 2011 | So Kanno + Takahiro Yamaguchi / photo Yohei Yamakam

Η εντυπωσιακή έκθεση στο παρισινό μουσείο περιλαμβάνει έργα τέχνης από λογισμικό ηλεκτρονικών υπολογιστών και προγράμματα που τείνουν να αντικαταστήσουν το χέρι του καλλιτέχνη

Παρίσι  

Μία εκπληκτική έκθεση παρουσιάζει το παρισινό μουσείο Γκραν Παλέ, που απευθύνεται στο πλατύ κοινό και προσκαλεί μικρούς και μεγάλους να γνωρίσουν τα έργα που δημιουργούνται από καλλιτέχνες οι οποίοι χρησιμοποιούν τις πιο προηγμένες δυνατότητες της ψηφιακής τεχνολογίας. Ο τίτλος της έκθεσης είναι «Καλλιτέχνες και Ρομπότ». Τριάντα έργα μάς δίνουν πρόσβαση στον εμβληματικό και διαδραστικό εικονικό κόσμο, στην ευαίσθητη εμπειρία της επαυξημένης πραγματικότητας, στον ανεστραμμένο χωροχρόνο.

Σε μια όλο και περισσότερο μηχανοποιημένη κοινωνία, οι καλλιτέχνες ενδιαφέρονται πολύ για τα ρομπότ, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αναστατώνει τη ζωή των ανθρώπων και επίσης επιδρά στις συνθήκες της δημιουργίας του έργου τέχνης, ως προς την παραγωγή, την έκθεση, την προβολή, τη διατήρηση, την απήχηση.

Ακόμα και στις προϊστορικές σπηλιές οι καλλιτέχνες ήξεραν πώς να χρησιμοποιούν τα εργαλεία και τις τεχνικές του περιβάλλοντός τους. Το έργο των σύγχρονων καλλιτεχνών είναι ακόμα πιο εκπληκτικό, γιατί διαθέτουν ισχυρά λογισμικά μέσα που δίνουν όλο και πιο μεγάλη αυτονομία, ευρύτερη ικανότητα δημιουργίας για να παράγουν σχήματα επ’ άπειρον. Η αλληλεπίδραση μέσων έκφρασης αλλάζει συνεχώς το παιχνίδι.

Michael Hansmeyer «Astana Columns», 2017 | Aldo Paredes pour la Rmn-Grand Palais, 2018

Τεράστια επιτυχία έχει η έκθεση «Καλλιτέχνες και Ρομπότ», εντυπωσιάζει η κοσμοσυρροή. Είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζεται στο Παρίσι από ένα μεγάλο μουσείο (μέχρι τις 9 Ιουλίου) ένα αφιέρωμα στα έργα πρωτοπόρων καλλιτεχνών που χρησιμοποιούν την ψηφιακή τεχνολογία.

Μηχανές δημιουργίας είναι τα έργα που βλέπουμε. Είκοσι καλλιτεχνικές εγκαταστάσεις προέρχονται από συλλογές μουσείων σε όλο τον κόσμο. Είναι έργα που δημιουργήθηκαν μεταξύ 1989 και 2017 από λογισμικό ηλεκτρονικών υπολογιστών και από κατασκευασμένα ρομπότ, προγραμματισμένα και εγκατεστημένα από καλλιτέχνες δεκατριών εθνικοτήτων.

Η έκθεση περιλαμβάνει τρία τμήματα. Πρώτο θέμα, «η μηχανή ως μέσο δημιουργίας». Τα ρομπότ είναι ενεργά και ορισμένες κινήσεις τους σε μίμηση του ζώου ή του ανθρώπου ξαφνιάζουν. Στο δεύτερο τμήμα παρουσιάζεται «το προγραμματισμένο έργο».

Το ρομπότ γίνεται αόρατο, ο υπολογιστής και το αλγοριθμικό πρόγραμμά του ενσωματώνουν το έργο. «Ολη η τεχνογνωσία εξαφανίζεται υπέρ της μαγείας των μορφών που δημιουργούνται ώς το άπειρο και οι οποίες αλλάζουν σύμφωνα με τις κινήσεις του σώματος των θεατών». Στο τρίτο τμήμα «το ρομπότ χειραγωγείται». Το ρομπότ είναι όλο και πιο έξυπνο και ενεργό, μέχρι που θα μπορούσε όχι μόνο να ανταγωνιστεί τον άνθρωπο αλλά και να τον «εμπλουτίσει» ή να συγχωνευτεί με αυτόν.

Το αφιέρωμα προβάλλει ιδιαίτερα τον Ιάννη Ξενάκη. Πολύμορφα είναι τα εκθέματα. Πίνακες ζωγραφικής, γλυπτά, κινητά τηλέφωνα, βίντεο, κινηματογράφος, μουσική – όλες οι δημιουργίες που παρουσιάζονται στην έκθεση είναι το αποτέλεσμα συνεργασιών μεταξύ καλλιτεχνών και ρομποτικών προγραμμάτων που εφευρέθηκαν και έχουν τεθεί στην υπηρεσία της τέχνης.

Η έκθεση διερευνά, επίσης, μια νέα πτυχή της εικαστικής δημιουργίας, την κυριαρχία της υψηλής τεχνολογίας, την ανάπτυξη της τεχνητής φαντασίας. Τίθεται το ερώτημα αν μπορεί ένα μηχάνημα να είναι σε ισότητα με έναν καλλιτέχνη. Μπορεί ένα ρομπότ να αντικαταστήσει έναν ζωγράφο ή έναν γλύπτη;

Σε ποιον βαθμό μπορεί κανείς να μιλήσει για τεχνητή δημιουργικότητα; Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι ζωγράφισε πολλά «όνειρα» με μηχανήματα: πλωτό παλάτι, ελικόπτερο, δεξαμενή, βιομηχανικό αργαλειό. Σήμερα, τα προγράμματα των ηλεκτρονικών υπολογιστών δεν είναι μόνο έξυπνα, αλλά και οντότητες που δημιουργούν γενετικές φόρμες, νέες φιγούρες που ωθούν σε διερεύνηση, σκέψη, ενόραση.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας