Κόκκινος Οκτώβρης με Σοστακόβιτς και Ξένο

synaylia.jpg

Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών στο Ιδρυμα Κακογιάννη | ΣΠΥΡΟΣ ΚΑΤΩΠΟΔΗΣ

Αφιερωμένη στα εκατό χρόνια της Οκτωβριανής Επανάστασης ήταν η ταιριαστά επίκαιρη, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συναυλία που έδωσε η Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών (ΦΟΑ), υπό τον Βύρωνα Φιδετζή, στο Ιδρυμα Κακογιάννη (30/11/2017).

Πιστό στον καταστατικό του στόχο, δηλαδή την εκτέλεση, ηχογράφηση και προβολή ελληνικών έργων, το νεοπαγές σύνολο (ιδρ. 2016) πρότεινε δύο έργα σοβιετικής μουσικής σε πρώτες πανελλήνιες εκτελέσεις και ένα ελληνικό με κοινό θεματικό άξονα. Τις άρτια προετοιμασμένες εκτελέσεις παρακολούθησαν, μεταξύ άλλων, η τέως γενική γραμματέας της Κ.Ε. του ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα και ο νυν γενικός γραμματέας της Κ.Ε. του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας.

Η συναυλία ξεκίνησε με το συμφωνικό ποίημα «Οκτώβρης», που συνέθεσε ο 61χρονος Σοστακόβιτς το 1967, για τα 50χρονα της Οκτωβριανής Επανάστασης. Στο έργο κυριαρχούν η συγκινησιακή αμεσότητα και η στερεότυπη, σοβιετική «επαναστατική» ρητορική, ενισχυμένες με αναφορές στις «Συμφωνίες αρ. 5», «αρ. 7» και «αρ. 10» του ιδίου.

Πένθιμα εμβατήρια, μακρές παράγραφοι που κυοφορούν εκρηκτικές κορυφώσεις αγωνιστικής δράσης και λυρικά ξέφωτα αποδόθηκαν με σφιχτοδεμένη, τεταμένη φραστική, ακρίβεια, δυνατό ωστικό παλμό και ταιριαστή οξύτητα έκφρασης.

Ακολούθησε το συμφωνικό ποίημα «Σπάρτακος» (1963) του Αλέκου Ξένου (1912-1995). Συνθέτης ολόψυχα και απερίφραστα στρατευμένος στην ιδεολογία και τους στόχους της Αριστεράς, ο Ξένος θα μπορούσε κάλλιστα να θεωρηθεί «ο δικός μας Σοστακόβιτς».

Στον «Σπάρτακο» τα κυρίαρχα βαλκανικά/ανατολίτικα ακούσματα, ο μεσογειακός λυρισμός και ο μελωδισμός της καλομοιρικής Εθνικής Σχολής συνδυάζονται με αφομοιωμένα στερεοτυπικά ακούσματα της σοβιετικής μουσικής για να δώσουν ένα σφαιρικά ολοκληρωμένο, πλούσιο, συγκινησιακά άμεσο, ευανάγνωστης ιδεολογικής φόρτισης συμφωνικό αφήγημα. Σε πλήρη εγρήγορση, Φιδετζής και ΦΟΑ πρόσφεραν μιαν άρτια, λαμπερή, συναρπαστικά φορτισμένη από συναίσθημα ανάγνωση.

Η βραδιά έκλεισε με τη «Συμφωνία αρ. 2, Στον Οκτώβρη», που συνέθεσε ο 19χρονος Σοστακόβιτς το 1927 για τη 12η επέτειο της Επανάστασης. Στην εκτέλεση συμμετείχαν οι χορωδίες του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών σε διδασκαλία Νίκου Μαλιάρα και του Ωδείου Αθηνών σε διδασκαλία Σπύρου Κλάψη.

Εργο με εντυπωσιακά και επιθετικά –για την εποχή και τον τόπο– μοντερνιστική γραφή αλλά και με έντονα θεατρική συμφωνική δραματουργία, εκθέτει εν σπέρματι όλα εκείνα τα στοιχεία γραφής που θα αποτελέσουν αργότερα το αναγνωρίσιμο συμφωνικό ύφος του συνθέτη: συνολική δραματουργική σύλληψη με συνεκτική, πολυεπίπεδη αφήγηση, ευρηματική ενορχήστρωση με δυνατή υπογραφή, σαφήνεια εξωμουσικών συμφραζομένων, βαθύ λυρισμό, οργασμικά εκρηκτικές κορυφώσεις.

Παρ’ ότι η ηχοχωρητικότητα της αίθουσας ήταν φανερά ανεπαρκής για τέτοιου όγκου συμφωνικό ακρόαμα, η ΦΟΑ υπό τον Φιδετζή απέδωσε πολύ καλά την εκφραστικά και τεχνικά απαιτητική γραφή της Συμφωνίας, κυρίως πετυχαίνοντας να διατηρήσει επαρκή διαύγεια στις ενότητες της άλλοτε επίτηδες θολής, άλλοτε εσκεμμένα στριγκής, οριακά «μπουκωμένης» γραφής. Καλή ήταν και η απόδοση των δύο νεανικών χορωδιών.

Δύο διεθνείς Ελληνες σολίστες στο Μέγαρο

Στο πλαίσιο του κύκλου «Τσέλα και γκάμπες» που διοργάνωσε κατά τη φθινοπωρινή περίοδο το Μέγαρο Μουσικής και περιέλαβε έξι συναυλίες, η 25χρονη τσελίστρια Λουκία Λουλάκη και ο 33χρονος πιανίστας Γιώργος Φράγκος, σολίστες που σταδιοδρομούν κυρίως στο εξωτερικό, έδωσαν ένα ενδιαφέρον, απολαυστικό ρεσιτάλ στην αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» (22/11/2017).

Εκδιπλούμενο μεταξύ κλασικισμού και ώριμου ρομαντισμού, το πρόγραμμα περιελάμβανε τη «Σονάτα αρ. 2» του Μπετόβεν, τη «Σονάτα αρ. 2» του Μπραμς και τη μοναδική «Σονάτα για τσέλο» του Σοπέν. Παρά την παρουσία πολλών παιδιών μικρών ηλικιών που θορυβούσαν ασταμάτητα, οι δυο Ελληνες μουσικοί έπαιξαν εξαιρετικά, αφήνοντας πάρα πολύ καλές εντυπώσεις.

Τις ερμηνείες τους χαρακτήρισαν γενικώς ενιαίες ποιότητες και ύφος, το οποίο διαφοροποιήθηκε έως κάποιο βαθμό ανάλογα με το στίγμα και την εποχή κάθε έργου. Το παίξιμο της τσελίστριας διέθετε μαλακό, απαλό ήχο, αβρότητα έκφρασης, κυρίως ρευστή φραστική, αψεγάδιαστη ακρίβεια τόνου, μελωδικότητα, χαμηλά έως μέσα επίπεδα δυναμικής.

Η συνοδεία από τον πιανίστα υπήρξε αδιάλειπτα υποστηρικτική και συντονισμένη στις ποιότητες ερμηνείας του τσέλου. Το συντακτικό των εκτελέσεων ήταν σε βάθος οργανωμένο. Το πλάσιμο της φραστικής υπήρξε σφιχτό, δίχως πλατειασμούς αλλά και με περιορισμένες ανάσες, στοιχείο περισσότερο ταιριαστό στον κλασικό Μπετόβεν παρά στους ρομαντικούς Μπραμς και Σοπέν.

◘ Τα βιβλία του Pedro Bádenas de la Peña «Ετσι σοφός που έγινες», «Cavafis, Poesia completa» και «Selection de prosas» παρουσιάζονται σήμερα (7.30 μ.μ.) στη Στοά του Βιβλίου (Πεσμαζόγλου 5). Θα μιλήσουν η ακαδημαϊκός Χρύσα Μαλτέζου, ο πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων Γιώργος Χουλιαράς και ο πρόεδρος του Ισπανο-ελληνικού Μορφωτικού Συνδέσμου Eusebi Ayensa. Ο τροβαδούρος Josep Tero θα τραγουδήσει δύο ποιήματα του Καβάφη στα καταλανικά.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ