Κάτω από τη μύτη των Γερμανών

katohi.jpg

 Πώς οι δημοσιογράφοι τίμησαν στην Κατοχή την εθνική επέτειο

Η γερμανική κατοχή (όπως άλλωστε όλα τα υπό κατοχή ή δικτατορικά καθεστώτα) είχε ως θύμα και τη δημοσιογραφία.

Με την άγρια λογοκρισία και τις διώξεις των «απείθαρχων» δημοσιογράφων, οι οποίοι ωστόσο αναζητούσαν και έβρισκαν τρόπους να εκπληρώσουν το καθήκον τους που είναι η σωστή ενημέρωση.

Και ήταν μεσούσης της Κατοχής (1943), όταν αποφασίστηκε από την Ενωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ) ο εορτασμός της εθνικής επετείου εν γνώσει των κινδύνων από τους κατακτητές.

Ο εορτασμός αυτός καταγράφεται, μεταξύ άλλων, από τον παλαίμαχο δημοσιογράφο Φώκο Κουντουριώτη (1989-1977), έπειτα από παρότρυνση του, επίσης παλαίμαχου, δημοσιογράφου Παναγιώτη Πατρίκιου (1911-2007), που είχε αναλάβει οικειοθελώς την οργάνωση της βιβλιοθήκης της ΕΣΗΕΑ στο κτίριο της οδού Ακαδημίας 20.

Και ήταν το 1975, 61 χρόνια μετά την ίδρυση (1914) του συνδικαλιστικού οργάνου των δημοσιογράφων, όταν το εν λόγω πόνημα με τίτλο «Εξήντα χρόνια δημοσιογραφία» και υπότιτλο «Ενας κόσμος μια εποχή» εκδόθηκε και διανεμήθηκε στα μέλη του σωματείου.

Πριν από 44 χρόνια

Την άκρως ενδιαφέρουσα αυτή μαρτυρία, όχι μόνο για την ιστορία της ΕΣΗΕΑ αλλά και για ένα σημαντικό μέρος της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας, επανεξέδωσε, ως έχει, τις ημέρες αυτές το Μορφωτικό Ιδρυμα της ΕΣΗΕΑ με την ευκαιρία της εθνικής επετείου.

Αφού θυμίσω ότι φέτος συμπληρώνονται 103 χρόνια από την ίδρυσή της ΕΣΗΕΑ, μεταφέρω μερικά αποσπάσματα από το κείμενο του Κουντουριώτη, που αφορούν τον εορτασμό, πριν από 44 χρόνια, από την ΕΣΗΕΑ της 25ης Μαρτίου, με τον ίδιο υπότιτλο: «Κάτω από τη μύτη των Γερμανών».

Γράφει ο Κουντουριώτης:

«24 Μαρτίου 1943. Παραμονή της επετείου της εθνικής εορτής. Οι Γερμανοϊταλοί κατακτητές έχουν πληροφορίες ότι οι Ελληνες στην Αθήνα οργανώνουν για την αυριανή επέτειο αντικατοχικές εκδηλώσεις.

Γι’ αυτό και παίρνουν έκτακτα στρατιωτικά μέτρα, με σκοπό την αντιμετώπιση κάθε εχθρικής εκδηλώσεως, και για την άμεση κατάπνιξή της […] Την επομένη ημέρα 25η Μαρτίου στους μικρούς και απόμερους δρόμους, γύρω στην πλατεία Κολωνακίου, αρχίζουν από το πρωί να συγκεντρώνονται πατριώτες που θα έπαιρναν μέρος στην εκδήλωση.

Στις 10.30 οι πρώτες ομάδες ξεκινούν και κατηφορίζουν με προορισμό την πλατεία Συντάγματος, ενώ ακούγονται τα πρώτα συνθήματα: "Ελευθερία", "Κάτω η Κατοχή". Η ατμόσφαιρα θερμαίνεται όσο οι διαδηλωτές πλησιάζουν την πλατεία Συντάγματος […] Εδώ τους περιμένει μια ίλη από έφιππους καραμπινιέρους.

Οι διαδηλωτές αψηφούν την παρουσία τους και προχωρούν σταθερά. Την ίδια στιγμή ο επί κεφαλής των καραμπινιέρων δίνει την εντολή της επέλασης κατά των Ελλήνων πατριωτών […] Η σύρραξη είναι σφοδρή. Το ελληνικό αίμα βάφει το πλακόστρωτο της πλατείας Συντάγματος [...]

Οταν οι Γερμανοί κατακτητές μπήκαν στην Αθήνα κατέλαβαν το μέγαρο της Ενώσεως Συντακτών (παλιό αρχοντικό του Τρικούπη) στην οδό Ακαδημίας 20 […] Αναγκάστηκε τότε η Ενωση Συντακτών να στεγασθή κάπου επειγόντως.

Ενοικίασε την αριστερή πτέρυγα του πρώτου ορόφου του μεγάρου Πεσμαζόγλου επί της οδού Πανεπιστημίου 39».

Ο εορτασμός

Εκεί αποφασίστηκε και πραγματοποιήθηκε, σε συνεργασία με τα συναφή σωματεία, ο εορτασμός της εθνικής επετείου:

«Περιττό να αναφερθή ότι η προσέλευση των αντιπροσώπων εγίνετο κατά τρόπο συνωμοτικό.

Προσήρχοντο ένας - ένας [συνολικά περί τους 60] και με πολλές προφυλάξεις για να μη δώσουν αφορμή να αντιληφθούν την συγκέντρωση τόσον οι Γερμανοί του Ναυαρχείου [που στεγαζόταν στο ίδιο κτίριο], όσον και οι φρουροί της εισόδου της στοάς».

Ο χώρος δεν επιτρέπει εκτενέστερα αποσπάσματα. Μεταφέρω μερικά από τα όσα είπε εκφωνώντας τον πανηγυρικό της ημέρας ο τότε πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ Γεώργιος Καράντζας (1897-1991):

«Αν εμείς οι Ελληνες δεν ζούσαμε την ημέρα της Ιταλικής επιθέσεως, δεν θα μπορούσαμε να πιστέψωμε πως μια χούφτα Ελλήνων κατόρθωσε να κατατροπώση τις μεγάλες στρατιές του Πέρσου Βασιλέως.

Σήμερα πιστεύομε σ’ αυτό το θαύμα γιατί το ζήσαμε στις 28 Οκτωβρίου. Η δίψα για την ελευθερία, η ασυγκράτητη οργή για την άδικη και αναίτια επίθεση, το μίσος εναντίον του φασισμού εγιγάντωσαν την Ελληνική ψυχή […]

Ο δημοσιογραφικός κόσμος ατενίζει με πίστη προς την ημέρα κατά την οποία θα καταυγάση την Ελλάδα το φως της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της αιωνίας δόξης».

Στο ίδιο πνεύμα μίλησαν και οι άλλοι εκπρόσωποι και η εκδήλωση τελείωσε με την τήρηση ενός λεπτού σιγής «εις μνήμην των εθνικών μας ηρώων» και τον Εθνικό Υμνο.

«Ετσι η Ενωση Συντακτών και οι αντιπρόσωποι των άλλων σωματείων εώρτασαν την εθνική επέτειο, ανάμεσα στους πάνοπλους κατακτητές και παρά τα αυστηρά μέτρα που είχαν λάβει».

Στο πλαίσιο

 21η Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, με πλήθος εκδηλώσεων. Με αφιερώματα σε καταξιωμένους, λιγότερο γνωστούς, αλλά και άγνωστους ποιητές, που δοκιμάζονται σ’ αυτό το απαιτητικό είδος.

Θα κοντοσταθώ στην εκδήλωση που οργάνωσαν Εταιρεία Συγγραφέων, ΕΡΤ και Ελληνικά Ταχυδρομεία στην Παλαιά Βουλή.

Οπου ο ποιητής Ηλίας Γκρης παρουσίασε μια πρωτότυπη ανθολογία ταχυδρομικού περιεχομένου με τίτλο «Ο ταχυδρόμος φέρνει τα γράμματα Ποιήματα» (και όχι λογαριασμούς, θα μπορούσε να προστεθεί), που περιλαμβάνει 160 ποιητές, με εκδότη τα ΕΛΤΑ.

 Θα σταθώ επίσης στο γεγονός ότι η δημόσια ραδιοφωνία αφιέρωσε ολόκληρη την ημέρα της Τρίτης στην ποίηση, συμπεριλαμβανομένης και της προαναφερόμενης εκδήλωσης (ζωντανά στο Τρίτο).

Καθ’ ότι, παρά της αδυναμίες της, νοιάζεται τον πολιτισμό για τον οποίο ποσώς σκοτίζονται οι επιχειρηματίες - με τα μαγειρέματα, τους διαγωνισμούς ταλέντων, τα ριάλιτι, τα προσωπικά των «αστέρων», τον χαβαλέ και τη συφοριασμένη ειδησεογραφία.

 Ενας ηθοποιός, ένας λόγιος, που δεν χρειάζεται να τρέχει άνευ λόγου στη σκηνή και να κάνει «μούτες» προκειμένου να κρατήσει το ενδιαφέρον του θεατή.

Αρκεί ο -μεστός, οξύς, σαρκαστικός, ευρηματικός, χιουμοριστικός - λόγος του.

Είναι ο Βασίλης Παπαβασιλείου και το «Relax… Mynotis» στο Θέατρο Τέχνης στη Φρυνίχου. Μαζί του, επάξια, ο Γιάννος Περλέγκας.

 «Βάλτε λίγο χρώμα στη ζωή σας» προτείνει -και προσφέρει- η Ευρυδίκη Βασιλικού-Παπαντωνίου στη νέα -7η ατομική- έκθεσή της στο «Ιανό» (Σταδίου).

«Θεωρώ ότι όλοι πρέπει να έχουμε μια διέξοδο, κάτι δικό μας για να ξεφεύγουμε από τα πράγματα της καθημερινότητας» λέει στην «Athens Voice». Γόνιμη -χρωματιστή- διαδρομή.

ΚΑΙ… Να τρέχεις χωρίς να σε κυνηγάνε.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ