Κάθε φωτογραφία είναι ένα ντοκιμαντέρ

lavrio2.jpg

Κάθοδος στο φρέαρ Serpieri No 1 μέσω του ανελκυστικού κλωβού και εργαζόμενοι της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου (1875-1981) Κάθοδος στο φρέαρ Serpieri No 1 μέσω του ανελκυστικού κλωβού και εργαζόμενοι της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου (1875-1981)

Ο Χρόνος είναι μεταλλωρύχος του Λαυρίου. Περπατά στο καλντερίμι της Ιστορίας με μια ιαχή θριάμβου της εργατιάς στα πέρατα της Οικουμένης. Χτυπά με την παραμίνα του μεταλλωρύχου την ματωμένη κρούστα της Παγκοσμιοποίησης. Ανοίγει το κελί της φυλακής του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, προβάλλει η Ελευθερία και η Δικαιοσύνη.

Βγαίνουν από τις ανήλιαγες γαλαρίες οι μαυρισμένοι εργάτες με το δηλητήριο του μολύβδου κατάσαρκα, με τα φουγάρα αρσενικού στα ρουθούνια, με τα αλεσμένα κόκκαλα στις μηχανές του κέρδους, με τις σφαίρες των χωροφυλάκων στην καρδιά τους, με τα φουρνέλα θανάτου των ιδεών προσάναμμα, με τις σάλπιγγες του δίκιου στα μάτια τους.

Σαλπίζουν εξέγερση στο χθες, στο σήμερα, στο μέλλον. Στα καρβουνιασμένα πνευμόνια τους αναπνέουν και συστρέφονται ήλιοι ελπίδας, γεννιούνται οι μεγάλες ιδέες της παγκόσμιας Ισότητας στην καταχνιά της Παγκοσμιοποίησης.

Παρελαύνουν με τις παραμίνες τους στην Πλατεία Συντάγματος οι μεταλλωρύχοι του Λαυρίου, εν-δυο, Ελευθερία, Δικαιοσύνη, Ισότητα, Αδερφοσύνη. Τα σκοτεινά χαμόσπιτα του κόσμου γίνονται φωτεινές φωλιές Καθολικής ουτοπίας.

Μία εκπληκτική έκδοση-πρότυπο, δίγλωσση στα Ελληνικά και στα Αγγλικά με τίτλο: «Λαύριο η βοή του χρόνου.

Το νεότερο Λαύριο της Μεταλλείας και Μεταλλουργίας», αποτυπώνει με μοναδικό τρόπο σε κείμενα και φωτογραφίες την ιστορία της βιομηχανικής πόλης και της εργατικής τάξης που την σάρκωσε.

Κάθε φωτογραφία δεν είναι ένα ντοκιμαντέρ στην περιέλιξη του μέλλοντος. Ταυτόχρονα στην κρίσιμη συγκυρία που εκδόθηκε κινητοποιεί την συλλογική μνήμη και μπορεί να λειτουργήσει ως προανάκρουσμα για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας στον μεταμοντέρνο Καπιταλισμό με ραχοκοκαλιά τον δευτερογενή τομέα, τις τεχνολογικές και ερευνητικές καινοτομίες σε μία προοπτική κοινωνικού μετασχηματισμού κατά τον οποίο οι εργαζόμενοι θα είναι οι στυλοβάτες και πρωτοπόροι ενός εναλλακτικού κοινωνικού εγχειρήματος.

Γι΄αυτό το λόγο το εκδοτικό γεγονός δρα στην κατεύθυνση της συλλογικής αυτογνωσίας όχι μόνο μιας ιστορικής βιομηχανικής πόλης, μιας τάξης, αλλά μπορεί να αποβεί εφαλτήριο ευρύτερης αυτοσυνειδησίας μιας καθημαγμένης κοινωνίας.

Συγγραφείς είναι ο Κώστας Γ. Μάνθος, μεταπτυχιακός αρχιτέκτονας της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πραττ, Ινστιτούτου της Νέας Υόρκης, ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Μελετών Λαυρεωτικής (ΕΜΕΛ) και του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Επιτροπής για την Διατήρηση της Βιομηχανικής Κληρονομιάς, και ο Γιώργος Ν. Δερμάτης, διδάκτωρ Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Louvain-la- Neuve του Βελγίου, ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Μελετών Λαυρεωτικής (ΕΜΕΛ) και του ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Επιτροπής για τη Διατήρηση της Βιομηχανικής Κληρονομιάς.

Ο Γιώργος Ν. Δερμάτης είχε την επιστημονική επιμέλεια και συγγραφή της έκδοσης, ο Κώστας Μάνθος την γενική επιμέλεια του φωτογραφικού υλικού και της έκδοσης. 

Τον τόμο εξέδωσε η Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής (ΕΜΕΛ) , είναι αναγνωρισμένο μη κερδοσκοπικό Ν.Π.Ι.Δ. από το Υπουργείο Πολιτισμού με επιχορήγηση του ΥΠΠΟ επί υπουργίας Αριστείδη Μπαλτά καθώς και χορηγία του ιδιώτη Θανάση Μαρτίνου. 

Οι συγγραφείς αναφέρονται και στις μεταλλευτικές δραστηριότητες της αρχαίας εποχής για το Λαύριο. Η τομή στους νεότερους χρόνους γίνεται τον δέκατο ένατο αιώνα όταν εγκαθίσταται η Γαλλική εταιρεία Ηilarion Roux et cie (1865-1873), το 1865, δημιούργησε για πρώτη φορά στο λιμάνι του Λαυρίου, στην τοποθεσία Πόρτο- Εργαστηράκια στις 5 Μαίου το πρώτο μεταλλουργείο για την ανακαμίνευση των αρχαίων σκωριών με καμίνους τύπου Castillano που είχαν αρχικά λειτουργήσει στην Καρθαγένη της Ισπανίας και τότε αρχίζει να αλλάζει η μοίρα της πόλης και μαζί της χώρας.

Ο πρωτοπόρος ΄Ελληνας επιστήμονας μεταλειολόγος που είχε πρωτεύοντα ρόλο στο εν λόγω εγχείρημα σημειώνει μεταξύ των άλλων: «Και επί τέλους η ατμομηχανή ήρξατο λειτουργούσα και παράγουσα άφθονον πεπιεσμένο αέρα, αι κάμινοι επληρώθησαν σκωριών και οπτανθράκων (κωκ)…»

Αυτή είναι η ιστορική στιγμή κατά την οποία αρχίζει μέρα και νύχτα να λειτουργεί η ατμομηχανή με το υπόκωφο βουητό, εξακτινώνοντας συγχρόνως σε όλον τον ελληνικό χώρο τη νέα εποχή.

Εξάγονται στη Γαλλία ετησίως δέκα χιλιάδες τόνοι αργυρούχου μολύβδου με τη σφραγίδα ΕΛΛΑΣ. Η περιοχή της Λαυρεωτικής παίρνει νέα έκρηξη βιομηχανικής ανάπτυξης μετά το 1873, όταν η Εταιρεία ελληνικών συμφερόντων του Α. Συγγρού, με την επωνυμία, Εταιρία Μεταλλουργείων Λαυρίου εξαγοράζει την αντίστοιχη γαλλικών συμφερόντων.

Το 1875 η Γαλλική μεταλλευτική και μεταλλουργική βιομηχανία Companie Francaise des mines du Laurium, εγκαταστάθηκε στο Λαύριο μέχρι το 1981, δίνοντας ακόμα μεγαλύτερη ώθηση στην παραγωγή και επεξεργασία του μεταλλεύματος.

Είναι σημαντικό να τονιστεί, όπως αναφέρεται από τους συγγραφείς, πως την περίοδο της Ναζιστικής Κατοχής, πέθαναν στο Λαύριο 868 άτομα σε πληθυσμό 6680 κατοίκων , ενώ καθοριστικό ρόλο για τη σωτηρία των κατοίκων και ειδικά των παιδιών έπαιξε το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) με επικεφαλής τον φοιτητή Παναγιώτη Π. Δρίβα.

Η πολύμορφη βιομηχανική ανάπτυξη του Λαυρίου πυροδοτεί την εγκατάσταση χιλιάδων μεταναστών από διάφορα μέρη της Ελλάδας και της Ευρώπης, οι οποίοι αποτέλεσαν το δυναμικό προλεταριάτο των μεγάλων πρωτοποριακών κοινωνικών αγώνων στην Ελλάδα για την κατάκτηση σημαντικών εργατικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

Οι περισσότεροι πληθυσμιακά προέρχονται ίσως από τη Νεάπολη Λακωνίας και τα χωριά των Βατίκων που οι απόγονοί τους αριθμούν σήμερα πάνω από τρεις χιλιάδες κατοίκους εγκατεστημένοι κυρίως στην ιστορική συνοικία Νεάπολη του Λαυρίου. Μανιάτες, Κυκλαδίτες, (Σαντορίνη και Μήλος), Ευβοιώτες (Κάρυστος και Κύμη), Κερατέα, Λιδωρίκι, Χειμάρα, Ρωμάνια αλλά και Καρθαγένη της Ισπανίας, Μάλτα, Μπέργκαμο και Πεδεμόντιο της βόρειας Ιταλίας, από την κάτω Ιταλία, πρόσφυγες από τον Πόντο και την Μικρά Ασία, αργότερα από τη Θεσσαλία, την Μακεδονία, την Θράκη και την ΄Ηπειρο, δημιουργούν ένα πολύβουο μελισσολόι που δίνει το χαρακτήρα και τη σφραγίδα στην πόλη με τους αγώνες του και τα έθιμά του.

Δημιουργούνται πολιτιστικοί σύλλογοι , φιλαρμονικές, ποδοσφαιρικές ομάδες στον σφυγμό της εργατιάς. Οι ταβέρνες γίνονται εκκλησιάσματα, πόνου , καημού, οργής και δημιουργίας. Οι αγώνες των εργατών και των μικροαστικών στρωμάτων της πόλης που τους συμπαρίστανται ενεργά μαζί με τις εκάστοτε δημοτικές αρχές, δημιουργούν μία μοναδική ταξική συμμαχία που κατακτά δικαιώματα για όλους τους εργαζόμενους στην Ελλάδα. Οι εργαζόμενοι που το 1870 αριθμούσαν 2000 , το 1899 θα ανέλθουν στους 8.836.

Είναι αυτοί που πλήρωσαν με την υγεία τους πολλοί και με την ζωή τους στα διαρκή ατυχήματα την ανάπτυξη της εποχής και την κερδοφορία του κεφαλαίου. Οι σοσιαλιστικές ιδέες του Καλλέργη μπολιάζουν το εργατικό κίνημα, γίνονται απεργίες και εξεγέρσεις το 1872, 1887, 1890. Στις μεγαλύτερες του 1896, 1929, 1961, επεμβαίνει η χωροφυλακή με όπλα και ο στρατός, δολοφονούνται εργάτες αλλά κατακτούνται με αίμα θεμελιώδη δικαιώματα το 12ωρο αρχικά, το 8ωρο αργότερα κ.λ.π.

Είναι χαρακτηριστικό πως στις συγκρούσεις στις 27 Φεβρουαρίου του 1929, εκτός από την τεράστια συγκέντρωση 7.000 πολιτών, οι γυναίκες των συλληφθέντων απεργών του Λαυρίου με ρόπαλα στα χέρια παρεμβαίνουν βίαια και ελευθερώνουν τους απεργούς.

Δολοφονείται ο εργάτης Γιώργος Δ. Συρίγος στην συγκλονιστική πανελληνίως απεργία που αναδεικνύονται οι σημαντικές μορφές της εργατικής τάξης, Γιώργος Δαλέζιος, Γιώργος Γιατράκος, Παναγιώτης Ραφιάς, Δημήτρης Χαραμής, Βασίλης Κάρλης, Παναγιώτης Λιβανός, Νικόλαος Μαμαγκιάς και Παναγιώτης Μπερκιάτης.

«Για τους μεγάλους, για τους ελεύθερους, για τους γενναίους, τους δυνατούς, Αρμόζουν τα λόγια τα μεγάλα τα ελεύθερα, τα γενναία τα δυνατά…
Για ν’ αρματώσουνε καράβι, ν’ ανοιχτούν, να φύγουνε, Μ΄ ένα σκοπό του ταξειδιού: προς τ’άστρα»

Ν. Εγγονόπουλος.

Λαύριο άστρο του παρελθόντος και του Μέλλοντος.

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας