Κατεχάκη: Ο σταθμός και ο βάλτος

metanastes2.jpg

Μετανάστες Τα πολυπόθητα χαρτιά στα χέρια των μεταναστών. Δεξιά: ατελείωτες ώρες αναμονής

Κατεχάκη. Ακόμα ένας σταθμός του υπόγειου σιδηρόδρομου, στον κόμβο δύο λεωφόρων της αθηναϊκής μητρόπολης. 

Katekaki. Ακόμα μια λέξη στην αχαρτογράφητη αργκό των περιπλανώμενων προσφύγων που αναζητούν ταυτότητα στον δαίδαλο των υπηρεσιών της αθηναϊκής μητρόπολης. 

Η Κατεχάκη είναι ένας σταθμός. Η katekaki είναι μια στάση. Στον πρώτο κατεβαίνουν όσοι προσφεύγουν στις υπηρεσίες περίθαλψης των κοντινών στρατιωτικών νοσοκομείων. Από τη δεύτερη περνάνε οι μετανάστες, οι οποίοι καταφεύγουν στις υπηρεσίες καταγραφής που προσφέρονται σε αυτή εδώ την περιοχή της ευρωπαϊκής μεθορίου. Βέβαια το «περνάνε» είναι ένας ευφημισμός. Πιο εύστοχα θα έλεγε κάποιος «σταθμεύουν». Πιο κυνικά, «βαλτώνουν». 

Στην Κατεχάκη λειτουργεί η Κεντρική Υπηρεσία Ασύλου. Εδώ εξετάζονται τα σχετικά αιτήματα, κατόπιν ατομικής συνέντευξης, γίνεται λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, παραδίδονται φωτογραφίες και συνοδευτικά έγγραφα. Από εδώ υποχρεώνονται να περάσουν χιλιάδες γυναίκες, άντρες, παιδιά ή έφηβοι χωρίς οικογένεια, που περιμένουν την έκδοση κάποιου διοικητικού εγγράφου το οποίο να νομιμοποιεί την παραμονή τους.

Οι περισσότεροι θα πάρουν από εδώ -κάποια στιγμή- ένα «τρίπτυχο», δηλαδή ένα χαρτί που τους κατατάσσει στη μεγάλη μάζα των αιτούντων άσυλο.

Αλλος θα αιτηθεί άδεια παραμονής. Αλλος παραλαμβάνει το μπλε διαβατήριο του πρόσφυγα. Κι άλλος ένα απλό χαρτί με την απόφαση απόρριψης του αιτήματος από τις αρμόδιες αρχές. Ωστόσο όλοι τους θα έχουν περάσει από τον βάλτο της Κατεχάκη ξανά και ξανά για μέρες, για εβδομάδες, για μήνες. Ολοι τους θα έχουν δοκιμαστεί στο αγώνισμα της διέλευσης μέσα από βάλτο. Από τον βάλτο της γραφειοκρατίας και της υποτίμησης των αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα. 

Κανένας γηγενής πολίτης δεν έχει λόγο να βρεθεί στις 5 τα ξημερώματα στη διασταύρωση της Κατεχάκη με τη Μεσογείων. Μα εσύ, αν τύχει και περάσεις τέτοια ώρα από κει μια καθημερινή, θα διακρίνεις κάτι αχνές φιγούρες να κάθονται πάνω στο στενό πεζοδρόμιο της σκοτεινής λεωφόρου ή να ακουμπάνε, γυρτοί, την πλάτη τους πάνω στα κάγκελα της εισόδου.

Είναι οι πρώτοι που έχουν φτάσει εδώ ελπίζοντας ότι σήμερα θα είναι η τυχερή τους μέρα. Η μέρα που θα περάσουν την πύλη για να καταθέσουν τα απαραίτητα χαρτιά.

Μέχρι τις 8 το πρωί θα έχουν γίνει εκατοντάδες. Αλλοι φέρνουν μαζί ένα θερμός με τσάι, άλλοι μία κουβέρτα (κληρονομιά που τους άφησε η Υπατη Αρμοστία του ΟΗΕ σε κάποιο hotspot του ανατολικού Αιγαίου), για να ξαπλώσουν πάνω στην άσφαλτο τα πιτσιρίκια όσο οι ενήλικες περιμένουν.

Αλλοι κοιτάζουν επίμονα το ρολόι μήπως και επιβραδύνουν τον χρόνο που περνάει, μήπως κερδίσουν έστω μισό από το σημερινό μαύρο μεροκάματο. Αλλοι στριμώχνονται μπροστά μπροστά στην πύλη, όταν η ώρα φτάνει οχτώ παρά πέντε. Είναι τότε που ανοίγει την ψηλή, καγκελόφρακτη πόρτα κάποιος νεαρός, καυλωμένος μπάτσος.

Σπρώχνει με θράσος όποιον δει μπροστά του, όχι όμως αν φοράει σακάκι ή κάτι άλλο που υποδηλώνει ταυτότητα δικηγόρου ή έστω αυτή του «Ελληνα πολίτη». Σε αυτή την υποπερίπτωση ρωτάει «εσείς τι θέλετε, κύριε;» και αφήνει να περάσουν μαζί με τον δικηγόρο (ή όποιον προσποιείται πειστικά μια τέτοια ιδιότητα) οι αλλοδαποί που συνοδεύει. Πίσω από αυτή τη μικρή κουστωδία περνάνε και μια καμιά εκατοστή ακόμα μετανάστες.

Οι υπόλοιποι εισπράττουν μόνο ένα «γκόου μπακ, ρε!» και μερικά σπρωξίδια για να το εμπεδώσουν καλύτερα. Είναι αυτοί που θα έρθουν πάλι αύριο. Ισως ακόμη νωρίτερα από σήμερα. Ισως κι αυτοί πλέον με τη συνοδεία κάποιου δικηγόρου ή άλλου εργαζόμενου σε ΜΚΟ που μπορεί να τους φανεί χρήσιμος. 

Ετσι όποιος περνάει την πύλη και τον σχετικό σωματικό έλεγχο, νιώθει κάπως τυχερός. Αλλά το να περάσει κανείς την πύλη δεν σημαίνει και πολλά. Μετά τον κατευθύνουν κάτι άλλοι μπάτσοι, χωρίς στολή και τόση αντρίλα να ξεχειλίζει απ' τα μπατζάκια, στο αρμόδιο κοντέινερ-γραφείο. Εκεί καταγράφεται και παίρνει αριθμό προτεραιότητας. Και περιμένει. Περιμένει να δει αν υπάρχει σήμερα διαθέσιμος διερμηνέας στη μητρική του γλώσσα (μια απαραίτητη προϋπόθεση για να απευθυνθεί ένας μετανάστης στην Υπηρεσία Ασύλου, ακόμα και για την πιο απλή διαδικασία). Εκεί μαθαίνει ότι οι διερμηνείς φτάνουν στην Υπηρεσία μετά τις 9 και όχι κάθε μέρα. Μέχρι τότε απλώς περιμένει.

Μετά από μία ώρα, όταν εμφανίζονται μέσα στα μαύρα γιλέκα της ανθρωπιστικής οργάνωσης οι ακριβοθώρητοι διερμηνείς (που δεν επιτρέπεται να τους απευθύνονται απευθείας οι μετανάστες χωρίς την παρουσία κάποιου άλλου διοικητικού υπαλλήλου), ο κόσμος αρχίζει να πηγαίνει πάνω-κάτω ρωτώντας στα χαμένα διερχόμενους υπαλλήλους για το αν όντως θα εξυπηρετηθεί.

Αλλος τούς λέει «δεν γνωρίζω να σας πω». Αλλος απαντάει πιο ξερά «καθίστε στη θέση σας, κυρία μου, και θα σας πούμε». Κι ένας με ύφος υψηλόβαθμου αξιωματούχου σε μυστική αποστολή αποκρίνεται στραβωμένος «δεν δίνουμε πληροφορίες για τη διαδικασία». Κι οι «τυχεροί» που πέρασαν σήμερα την πύλη της katekaki περιμένουν. 

Στις βασανιστικές ώρες της αναμονής (κάτω από την τεράστια άσπρη τέντα που στεγάζει το μεγάλο πλήθος ή μέσα στο κοντέινερ που φιλοξενεί τα πιτσιρίκια που έχουν ακούσια κουβαληθεί εδώ με τις μανάδες τους) γεννιούνται νέες αγωνίες και πλάνες βεβαιότητες για την εξέλιξη των διαδικασιών ή για τις δήθεν αλλαγές στις προϋποθέσεις απόδοσης «καθεστώτος διεθνούς προστασίας».

Διακινούνται λανθασμένες φημολογίες από στόμα σε στόμα και ασαφείς οδηγίες από τους υπεύθυνους που εμφανίζονται για λίγο ανάμεσα στο πλήθος των αλλοφύλων. Άλλοι απογοήτευονται από αυτά που ακούν και φεύγουν. Περισσότεροι είναι όσοι νευριάζουν και ζητάνε ακόμα πιο επίμονα κάποια αξιόπιστη πληροφορία.

Οι πιο πολλοί απλώς περιμένουν σιωπηλά ελπίζοντας ότι στο τέλος θα εξυπηρετηθούν. 

Οι πρόσφυγες σχηματίζουν με την ώρα πηγαδάκια με κοινά εθνοτικά ή γλωσσικά χαρακτηριστικά. Οι πιο πολυπληθείς, οι αραβόφωνοι, καπνίζουν ακατάπαυστα και μιλάνε δυνατά.

Διαμαρτύρονται που αργεί η διαδικασία. Διαμαρτύρονται που δεν υπάρχουν παραπάνω διερμηνείς. Διαμαρτύρονται και αφήνουν τις γυναίκες τους να παιδεύονται με τα παιδιά. Πακιστανοί και Μπανγκλαντεσιανοί είναι σαφώς λιγότεροι, αλλά κατά κανόνα πιο υπομονετικοί.

Οι δικές τους γυναίκες δεν βρίσκονται εδώ, αλλά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, όμως παιδεύονται εξίσου με τα παιδιά τους. Κάνας-δυο πιο φασαριόζοι μπορεί να τύχει να πιαστούν στα χέρια γι’ ασήμαντη αφορμή. Κάποιοι δικοί τους τρέχουν να τους χωρίσουν, προτού εμφανιστεί αγριεμένος κάποιος μπάτσος.

Τον καθησυχάζουν σε σπαστά αλλά άψογα ελληνικά («τίποτα δεν έγινε, φίλε, όλα εντάξει») κι έπειτα επιπλήττουν με ελληνικότατες προσφωνήσεις τους «μαλάκες» ομοεθνείς τους. Οι πιο πολλές γυναίκες είναι Αφρικανές. Κάθονται αμίλητες. Διακτινισμένες κι αυτές στον χώρο, άλλες ανά γεωγραφική περιοχή καταγωγής κι άλλες όπως τις χώρισαν οι γλωσσικοί φραγμοί των Ευρωπαίων αποικιοκρατών: στο βάθος βλέπεις κάποιες με τις εμπριμέ ενδυμασίες από τη Νιγηρία και το Καμερούν, πιο κει άλλες με δυτικές ενδυμασίες από το Κονγκό και τη Σενεγάλη, λίγο πιο δω οι γυναίκες από την Αιθιοπία με τον σταυρό στο στήθος και τα επιμελημένα χτενίσματα στα μαλλιά και παραδίπλα τους οι Σομαλές που έχουν επίσης επιδερμίδα στο χρώμα τού καφέ, αλλά φοράνε σκουρόχρωμα, σχεδόν πένθιμα ριχτά υφάσματα για ρούχα.

Κάποια βυζαίνει το μωρό της κι έχει στον νου της τα υπόλοιπα παιδιά της που τρέχουν μέσα στον περιφραγμένο χώρο. Αλλη μιλάει στο κινητό με τη γυναίκα που της καθαρίζει το σπίτι και διαπραγματεύεται να λείψει λίγες ώρες ακόμα από τη δουλειά, μέχρι να τελειώσει. Αλλη ζαλίζεται μετά από τέσσερις ώρες ορθοστασία και ζητάει νερό. Κάποια της δίνει ένα χυμό που μόλις αγόρασε από το κυλικείο σε τιμή αεροδρομίου. 

Κατά τις 2 το μεσημέρι το πλήθος των προσφύγων αραιώνει. Οι εργαζόμενοι των ΜΚΟ κάνουν (ξανά) διάλειμμα και γύρω τους μαζεύονται (ξανά) οι άνθρωποι που ρωτάνε αγχωμένοι για την εξέλιξη της υπόθεσής τους.

Υπηρεσία Ασύλου: Μήνες αναμονής για ένα διαβατήριο Μήνες αναμονής για ένα διαβατήριο |

Εχουν μείνει πλέον ελάχιστοι στον ασφαλτοστρωμένο περίβολο των κτιρίων να περιμένουν κάποιο χαρτί ή έστω μία ημερομηνία για να παραλάβουν την «απόφαση» των αρχών.

Κάποιοι είναι ξεχασμένοι από τους πάντες, δεν ξέρουν ούτε λέξη αγγλικά για να συνεννοηθούν και αγνοούν ότι όλη μέρα την πέρασαν στην katekaki χωρίς κανέναν απολύτως λόγο. Ο διερμηνέας που μιλάει τη μητρική τους γλώσσα μπορεί να είναι από κείνους που εμφανίζονται εδώ μία φορά στο δεκαπενθήμερο.

Κάποιοι λιγοστοί περιμένουν απλώς για να εξαντλήσουν τις πιθανότητες να αποσπάσουν έστω και μισή πληροφορία, που μοιάζει σανίδα σωτηρίας μέσα στον βούρκο της αβεβαιότητας.

Πόσους μήνες θα περιμένουν για το διαβατήριο; Γιατί δεν έχει εκδοθεί η νέα κάρτα, ενώ έχει λήξει από μήνες η προηγούμενη; Υπάρχει περίπτωση να μη δοθεί άδεια παραμονής στα ενήλικα παιδιά της οικογένειας; Μέχρι πότε μπορούν να κάνουν ένσταση στην απόρριψη της πρωτοβάθμιας επιτροπής; 

Και η σισύφεια προσπάθεια καταγραφής, νομιμοποίησης, ανανεώσης εγγράφων δεν σταματάει στην katekaki. Συνεχίζεται σε άλλες αποκεντρωμένες και «φιλικές» προς τον (υποψήφιο) πολίτη υπηρεσίες: στα διάσπαρτα τμήματα αλλοδαπών της Πέτρου Ράλλη, στα κατά τόπους αστυνομικά γραφεία και στην καλύτερη περίπτωση σε κάποιο ΚΕΠ στο Σύνταγμα ή στην Κλαυθμώνος.

Η Υπηρεσία Ασύλου λειτουργεί και η ίδια ως ένα ιδιότυπο ΚΕΠ. Οσα μπορούν να κάνουν οι υπόλοιποι πολίτες σε κάποιο ΚΕΠ μέσα σε λίγα λεπτά ή σε μισή μέρα, οι μετανάστες τα κάνουν εδώ, στην Κατεχάκη, σε εξευτελιστικές ουρές αναμονής, υπό ένστολες, αγριεμένες διαταγές και σε μια μακρά, ακατάληπτη διαδικασία. Χωρίς τις στοιχειώδεις οδηγίες πληροφόρησης δικαιωμάτων που θα παρείχε ένα οποιοδήποτε ευρωπαϊκό κράτος. Χωρίς έστω ένα εγχειρίδιο πλοήγησης στη γραφειοκρατία γραμμένο σε διεθνώς ομιλούμενη γλώσσα, όπως οι οδηγίες συναρμολόγησης των επίπλων του ΙΚΕΑ. Μια διαδικασία απολύτως ακαταλαβίστικη για τους «εξυπηρετούμενους αιτούντες άσυλο».

Το ίδιο ακατάληπτη όσο κι η λέξη katekaki, την οποία θα τύχει ν’ακούσεις έξω από τον σταθμό του μετρό από τα χείλη κάποιου πρόσφυγα που ψάχνει να προσανατολιστεί στη διασταύρωση των λεωφόρων.

Η Κατεχάκη δεν είναι για τους πρόσφυγες παρά ένα ΚΕΠ. Ενα ΚΕΠ γι’αυτούς που δεν βαφτίστηκαν Δημήτρης, Μαρινίκη, Eυστράτιος ή Δέσποινα, αλλά λέγονται Bilal, Naeema, Zahra ή Neymatulah. Η katekaki είναι ένα ΚΕπ, με μια ασήμαντη, δυσδιάκριτη διαφορά για όσους περνούν απέξω.

Εδώ το Κέντρο δεν είναι για την Εξυπηρέτηση των Πολιτών, αλλά των προσφύγων. Κι έτσι εδώ το «π» δεν γράφεται μεγαλογράμματο και πομπώδες, αλλά είναι κάπως πιο μικρό. Σχεδόν ταπεινωμένο. Οπως οφείλουν να είναι όσοι φτάνουν στον δυτικό κόσμο, προτού υπαχθούν σε καθεστώς διεθνούς προστασίας.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας