Ιβ Μοντάν – ο (και) Ελληνας

simon siniore iv montan.jpg

Σιμόν Σινιορέ - Ιβ Μοντάν Σιμόν Σινιορέ - Ιβ Μοντάν

25 χρόνια από τον ξαφνικό θάνατό του

Ηθοποιός, τραγουδιστής, με έντονη πολιτική δράση στον χώρο της Αριστεράς, ο Ιβ Μοντάν, μολονότι Ιταλός στην καταγωγή (γεννημένος στην Τοσκάνη – Ιβι Λίβι το πραγματικό του ονοματεπώνυμο), αλλά από τα τρία του χρόνια οικογενειακώς στη Μασσαλία, πολιτογραφήθηκε Γάλλος και ως Γάλλος δοξάστηκε διεθνώς.

Εφυγε ξαφνικά από τη ζωή στα 70 του πριν από 25 χρόνια (16 Νοεμβρίου 1991), με ημάς τους Ελληνες να τον κατευοδώνουμε (και) σαν δικό μας άνθρωπο.

Θυμάμαι το 1970, περίοδο της δικτατορίας, εκεί στα ξένα που βρισκόμουν, βρέθηκα να παρακολουθώ το «Ζ» του Κώστα Γαβρά (από το ομότιτλο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού), αφού πριν είχα στηθεί σε μια ουρά, με αντιδικτατορικούς να μοιράζουν αντιχουντικό υλικό.

Και, αφού πέρασα μέσα, τους θεατές να χειροκροτούν στη διάρκεια της προβολής, με τον Ιβ Μοντάν - Λαμπράκη, τον Ζαν Λουί Τρεντινιάν – Σαρτζετάκη και την Ειρήνη Παπά – σύζυγο του δολοφονημένου. Η δεινοπαθούσα Ελλάδα στα πάνω της, διεθνώς.

Με τον Γαβρά

Είχα πρωτοδεί τον Μοντάν, έφηβος, στην ταινία του Ανρί-Ζορζ Κλουζό «Το μεροκάματο του τρόμου» -στον ρόλο ενός οδηγού που για ένα κομμάτι ψωμί αποδέχθηκε να μεταφέρει ένα εκρηκτικό φορτίο.

Ακολούθησαν άλλες –κι ας σταθώ σ’ αυτές του δικού μας Γαβρά με τον Μοντάν– ταινίες άκρως πολιτικές που χάρισαν στον δημιουργό τους φήμη, αλλά και διχογνωμίες: «Η Ομολογία», «Κατάσταση πολιορκίας», με τη συνεργασία (και φιλία) μεταξύ σκηνοθέτη και ηθοποιού να μετράει από το 1965, με το «Διαμέρισμα δολοφόνων», με συμπρωταγωνίστρια την (και σύζυγο του Μοντάν) Σιμόν Σινιορέ.

Αλλά εδώ θα δώσω τον λόγο στον Βασίλη Βασιλικό, που έλαχε να γνωριστεί και να συνδεθεί με Γαβρά, Μοντάν και Σινιορέ, με αποσπάσματα από ένα κείμενό του «Για τον Ιβ Μοντάν», που πρωτοδημοσιεύτηκε λίγο μετά τον θάνατο του ηθοποιού, στην εφημερίδα της Καβάλας «Χρονόμετρο»:

«Η Γαλλία πένθησε τον Ιβ Μοντάν σχεδόν σαν έναν Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Το γεγονός ότι είχε κάποτε ψιθυριστεί πως ο ίδιος είχε τέτοιες βλέψεις –που ο ίδιος πάλι είχε διαψεύσει κατηγορηματικά– είναι άσχετο, νομίζω, με την έκταση που πήρε στα mass media ο θάνατός του. Πρώτα πρώτα ήταν ξαφνικός: καμιά αρρώστια, κανένας ψίθυρος δεν τον είχε προετοιμάσει.

Κι αυτό σοκάρισε, γι’ αυτό βρέθηκαν όλοι ανέτοιμοι μπροστά στην ξαφνική αποχώρησή του […] Ο Μοντάν έπεσε πάνω στο «γύρισμα» της ταινίας του Beineix, σχεδόν στο τέλος της ταινίας. Βούτηξε σε παγωμένες λίμνες, στο πεδίο της μάχης. Ο υψηλός επαγγελματισμός του στάθηκε ίσως και η αφορμή του θανάτου του […]

Υπέρ καταπιεσμένων

»Ο Ιβ και η Σινιορέ διαδήλωναν έμπρακτα και θεωρητικά την αντίθεσή τους σε κάθε λογής καταπίεση, είτε ήταν στην Ελλάδα των συνταγματαρχών, είτε στην Τσεχοσλοβακία των σοβιετικών τανκς, είτε στη Χιλή, είτε στο Βιετνάμ, είτε πάλι στο Βιετνάμ, όταν το ίδιο, απελευθερωμένο από την αμερικανική πανούκλα, καταπίεζε τους αντιφρονούντες του.

»Στο σπίτι τους, στην πλατεία Dauphine, κατοικούσαν κατά καιρούς Ελληνες, ανατολικοί, τριτοκοσμικοί και bot-people, εξόριστοι. Η Σιμόνη ήταν ο εγκέφαλος, ο Ιβ, σαν άντρας, το πρακτικό σκέλος. Αλλά δύσκολα τους ξεχώριζες στη πολιτική τους σύμφυση, πού σταματούσε ο ένας και πού άρχιζε ο άλλος».

Η Σινιορέ πέθανε έξι χρόνια πριν από τον Μοντάν, το 1985, στα 64 της. Μολονότι ταιριαστό και αγαπημένο ζευγάρι, στη ζωή του Μοντάν έπαιξαν ρόλο κι άλλες γυναίκες – μεταξύ άλλων: η Εντίθ Πιαφ (στο ξεκίνημά του) και η Μέριλιν Μονρόε, το 1960, όντας αμφότεροι παντρεμένοι (η Μονρόε με τον συγγραφέα Αρθουρ Μίλερ), συμπρωταγωνιστούσαν στην ταινία του Τζορτζ Κιούκορ «Ελα ν’ αγαπηθούμε» (σχέση επώδυνη για τη Σινιορέ, η οποία πάντως αναφέρεται ότι εκστόμισε – τι να πει η γυναίκα: «Αν η Μονρόε είναι ερωτευμένη με τον άντρα μου, σημαίνει ότι έχει καλό γούστο, γιατί κι εγώ είμαι ερωτευμένη μαζί του»). Και ξανά στο κείμενο του Βασιλικού:

«Η Σιμόνη πέθανε στην αρχή της περεστρόικα, το 1985, ο Ιβ στο τέλος της, το 1991. Ετσι, το τέλος μιας εποχής, που αρχίζει με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και φτάνει έως την ουσιαστικά άλωση του Λένινγκραντ (με τη μετονομασία του σε Αγία Πετρούπολη), είναι πραγματικά γεγονός. Ο Μοντάν καλύπτει, με τα τραγούδια του και τις ταινίες του, ένα μεγάλο μέρος αυτής της πεντηκονταετίας».

Στο πλαίσιο

Μια και ο λόγος παραδίπλα για το «Ζ» και τον συγγραφέα του, μια ακόμη καλαίσθητη έκδοση του φημισμένου έργου του Βασίλη Βασιλικού –μεταφρασμένου ήδη σε 22 γλώσσες– αυτή τη φορά από τον Gutenberg, αφιερωμένη στον Δημήτρη (Μίμη) Δεσποτίδη, μέντορα του Βασιλικού, δημιουργό του εκδοτικού οίκου «Θεμέλιο» (που ξεθεμελίωσε η χούντα).

Με εκτενές επίμετρο της Γεωργίας Φαρίνου – Μαλαματάρη, ομ. καθηγήτριας ΑΠΘ, που θα είναι και εκ των ομιλητών της παρουσίασης του βιβλίου, την ερχόμενη Τετάρτη 23 Νοεμβρίου, ώρα 19.00, στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΣΗΕΑ (Ακαδημίας 20).

Αλλοι ομιλητές: ο σκηνοθέτης της ταινίας Κώστας Γαβράς, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιώργος Ρωμαίος, ο επίκ. καθηγητής Φιλολογίας Θανάσης Αγάθος, η σκηνοθέτις Εφη Θεοδώρου (ανέβασε πριν από τρία χρόνια το «Ζ» στη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου). Αποσπάσματα θα διαβάσει η Μαρία Σκουλά, ενώ χαιρετισμό θα απευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης, που έγραψε τη μουσική της ταινίας.

Κι ένας ολόφρεσκος Μάνος Ελευθερίου – «Φαρμακείον Εκστρατείας» (εκδ. Μεταίχμιο), με βασικό ήρωα έναν ηλικιωμένο συγγραφέα που επιστρέφει στη γενέτειρά του, «αναζητώντας το φάρμακο που χρειάζονται όσοι πάσχουν από αναμνήσεις και μοναξιά», που απολαμβάνω ήδη, συμμεριζόμενος την εκτίμηση ότι πρόκειται για το πιο ποιητικό από τα πεζά κείμενα του Ελευθερίου.

Και μόνο τα τραγούδια Everybody Knows, Dance Me To The End Of Love και Halleluiah να είχε γράψει ο Λέοναρντ Κοέν (ειδικότερα όταν τα ερμηνεύει ο ίδιος με τη χαρακτηριστική βραχνή φωνή του), που μας άφησε την περασμένη εβδομάδα, θα μας είχε κατακτήσει. Σπουδαίος καλλιτέχνης – και κομμάτι δικός μας άνθρωπος, για τη θερμή σχέση με τον τόπο μας.

ΚΑΙ… Μαραθώνιος - η απόλαυση να τρέχεις χωρίς να σε κυνηγάνε.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας