Η βρετανική queer τέχνη μπήκε στην Tate

tate.jpg

Ο Βρετανός ηθοποιός Σάιμον Κάλοου μπρος στο πορτρέτο του Οσκαρ Ουάιλντ και στην πόρτα από το κελί του στο Ρέντινγκ Ο Βρετανός ηθοποιός Σάιμον Κάλοου μπρος στο πορτρέτο του Οσκαρ Ουάιλντ και στην πόρτα από το κελί του στο Ρέντινγκ | EPA/ANDY RAIN

Η σημαία με το ουράνιο τόξο, σύμβολο της LGBT κοινότητας, κυματίζει από σήμερα πάνω από την Τate Britain του Λονδίνου.

Το κορυφαίο μουσείο του Ηνωμένου Βασιλείου διοργανώνει την πρώτη στην ιστορία του έκθεση που γιορτάζει, τιμά και βγάζει από το σκοτάδι τη βρετανική queer τέχνη.

Και ο Τύπος, που ήδη ξεναγήθηκε, την αποθεώνει κάνοντας την «Queer British Art» σίγουρη επιτυχία σε μια πόλη που δεν έχει έλλειψη από καλλιτεχνικά γεγονότα (μέχρι τέλος Μαΐου, άλλωστε, συνεχίζεται στο ίδιο μουσείο η έκθεση του Ντέιβιντ Χόκνεϊ).

Μόνο που αυτή η καινούργια είναι κάτι πέρα από ένα καλλιτεχνικό γεγονός.

Οι γκέι, λεσβίες, μπαϊσέξουαλ και τρανς εικαστικοί δεν έχουν απλώς πίνακες, σχέδια, φωτογραφίες, φιλμ και προσωπικά αντικείμενα να καταθέσουν.

Οι ίδιες οι ζωές και οι έρωτές τους, η τόλμη τους να ρισκάρουν ξεφεύγοντας από τις σεξουαλικές συμβάσεις, απειλούν, όπως επισημαίνουν οι πρώτες κριτικές, να επισκιάσουν την ίδια την τέχνη τους.

Να μετατρέψουν την έκθεση «Queer British Art» σε μια συναρπαστική, αλλά και συγχρόνως βαριά και στενάχωρη αφήγηση ιστοριών.

Οσο χιούμορ και να διαθέτουν συνήθως αυτοί που εφευρίσκουν νέους εαυτούς.

Σίμεον Σόλομον, «Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene», 1864 Σίμεον Σόλομον, «Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene», 1864 |

Οι διοργανωτές δεν διάλεξαν τυχαία ούτε τη χρονιά που γίνεται ή έκθεση ούτε τα αυστηρά χρονολογικά όρια των εκθεμάτων, που ξεκινούν από το 1861 και καταλήγουν στο 1967.

Το 1861 καταργήθηκε η θανατική ποινή για τον «σοδομισμό».

Και το 1967, έναν αιώνα αργότερα, πενήντα χρόνια από σήμερα, αποποινικοποιήθηκαν οι ερωτικές σχέσεις μεταξύ ανδρών ηλικίας πάνω από 21 χρόνων, φτάνει να γίνονται σε προσωπικούς, ιδιωτικούς χώρους.

Ετσι, στην έκθεση περιλαμβάνονται σχεδόν οι πάντες, από τους Προραφαηλίτες και τον κύκλο του Μπλούμσμπερι μέχρι το τρελό Λονδίνο, που ετοιμαζόταν να υποδεχθεί τη σημερινή ανεκτική κοινωνία.

Κάποιοι είναι τρομερά διάσημοι, όπως ο Τζον Σίνγκερ Σάρτζεντ, η Ντόρα Κάρινγκτον, ο εραστής της αδελφής της Βιρτζίνια Γουλφ, Ντάνκαν Γκραντ, ο Μαν Ρέι, ο Μπέικον και ο Χόκνεϊ.

Αλλοι είναι πολύ σημαντικοί, αλλά η ομοφυλοφιλία δεν κατέστρεψε μόνο τη ζωή τους, έβαλε και την τέχνη τους στο περιθώριο.

Ευκαιρία, λοιπόν, με αυτή την έκθεση να δει κανείς μαζεμένους εφτά πίνακες του Προραφαηλίτη Σίμεον Σόλομον (1840-1905) που, ενώ βρισκόταν στην κορυφή της καριέρας του και εξέθετε στη Royal Academy, συνελήφθη για «προσπάθεια σοδομισμού» σε δημόσια ανδρικά ουρητήρια του Λονδίνου και του Παρισιού, πλήρωσε πρόστιμα και φυλακίστηκε, έχασε τους φίλους του που του γύρισαν την πλάτη (με την εξαίρεση του κορυφαίου του κινήματος Εντουαρντ Μπερν-Τζόουνς) και πέθανε αλκοολικός και ξεχασμένος σε φτωχοκομείο.

Αλλη μια ιστορία φυλάκισης και θανάτου επιφανούς ομοφυλόφιλου κυριαρχεί στην έκθεση, κι ας μην ήταν ζωγράφος: του Οσκαρ Ουάιλντ.

Εκτίθεται για πρώτη φορά στη Μεγάλη Βρετανία δάνειο από ίδρυμα του Λος Αντζελες, ένα ολόσωμο πορτρέτο του (ύψους 1,85 μ.) σε ηλικία 27 χρόνων, γαμήλιο δώρο του Αμερικανού ζωγράφου Ρόμπερτ Γκούντλοου Χάρπερ Πένιγκτον στον συγγραφέα και τη σύζυγό του Κόνστανς, το 1884.

Δίπλα του ακριβώς εκτίθεται η πόρτα από το κελί του στο Ρέντινγκ.

Δέκα χρόνια αργότερα θα αρχίσουν οι δικαστικές περιπέτειές του, πάντα για σοδομισμό, και η πορεία προς τον πρόωρο θάνατο.

Ντέιβιντ Χόκνεϊ, «Life Painting for a Diploma», 1962 Ντέιβιντ Χόκνεϊ, «Life Painting for a Diploma», 1962 | AP Photo/Matt Dunham

Για να ελαφρύνουμε το κλίμα, ας αναφέρουμε κάποιες χαριτωμένες και αστείες πινελιές της έκθεσης.

Το κόκκινο καπέλο που φορά η ερωμένη της Βιρτζίνια Γουλφ, ποιήτρια Βίτα Σάκβιλ-Γουέστ, σε ωραίο πίνακα του Γουίλιαμ Στρανγκ.

Τα βιβλία που δανείζονταν τη δεκαετία του '60 από βιβλιοθήκες ο θεατρικός συγγραφέας Τζο Ορτον και ο εραστής του Κένεθ Χάλιγουελ και τα επέστρεφαν αγνώριστα, γεμάτα τολμηρά γκέι σεξουαλικά κολάζ και πειραγμένους τίτλους.

Το πορτρέτο που έκανε ο Ντάνκαν Γκραντ το 1930 του αστυφύλακα Χάρι Ντέιλι, εραστή για ένα φεγγάρι του μεγάλου συγγραφέα Ε.Μ. Φόρστερ, που έγραψε μάλιστα κι ένα βιβλίο για τη διπλή ζωή του.

Και ας τελειώσουμε με κάτι συγκινητικό, αισιόδοξο και ενδεικτικό του πόσο έχουν αλλάξει οι καιροί.

Τον κατάλογο της έκθεσης προλογίζει ο πρόεδρος της Tate, λόρδος Μπράουν, πρώην διευθυντής της BP.

Βρίσκει την ευκαιρία να αναφερθεί στην προσωπική του εμπειρία, στο ότι έκρυβε μέχρι το 2007 την ομοφυλοφιλία του.

«Μέχρι η κοινωνία να αποδεχθεί πλήρως την LGBT κοινότητα και τον πολιτισμό της, η Tate θα συνεχίσει να είναι πρωτοπορία στον αγώνα», υπόσχεται.

 Ιnfo: διάρκεια μέχρι 1 Οκτωβρίου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ