«Η βασιλεία είναι βλακώδης αλλά η Βικτώρια ήταν εξαιρετική»

stiven_friars.jpg

Τζούντι Ντεντς, Στίβεν Φρίαρς Τζούντι Ντεντς και Στίβεν Φρίαρς | EPA / ETTORI FERRARI

ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ

Η «ειδικότητα» του Στίβεν Φρίαρς είναι η απεικόνιση της αγάπης στη μεγάλη οθόνη. Ομως οι ιστορίες του δεν αφορούν ποτέ μια συνηθισμένη αγάπη, αλλά το αγόρι από το Πακιστάν που ερωτεύεται τον νεαρό Αγγλο («Ωραίο μου πλυντήριο», 1985), τον αγνό έρωτα της Μαντάμ ντε Τουρβέλ για τον έκφυλο υποκόμη Βαλμόν («Επικίνδυνες σχέσεις», 1988), το συναπάντημα της Τουρκάλας Σενάι και του Νιγηριανού Οκι στα προσφυγικά γκέτο του Λονδίνου («Βρόμικα όμορφα πράγματα», 2003), την αναπάντεχη φιλία της Αγγλίδας κυρίας και του νεότερού της δημοσιογράφου («Philomena», 2013), την αληθινή αγάπη ενός οπορτουνιστή για την εξωφρενικά ατάλαντη Φλόρενς Φόστερ Τζένκινς («Florence: Φάλτσο Σοπράνο», 2016), όπως και, φέτος, την απίστευτη αφοσίωση του μουσουλμάνου Ινδού υπηρέτη Αμπντούλ στη βασίλισσα Βικτώρια («Βικτώρια και Αμπντούλ» παίζεται τώρα στις ελληνικές αίθουσες). Ωστόσο, ο Αγγλος σκηνοθέτης δεν θα παραδεχτεί ότι υπάρχει κάποιο απώτερο σχέδιο ή όραμα στην τέχνη του. H σκηνοθεσία δεν είναι παρά μια δουλειά - μια κανονική δουλειά.

• Πείτε μας για την Τζούντι Ντεντς, που παίζει τη βασίλισσα Βικτώρια - πρέπει να ήταν ωραία η συνεργασία σας.

Πανεύκολη. Η Τζούντι είναι ευσυνείδητη, πάρα πολύ ευφυής, με δυνατό αφηγηματικό κριτήριο - είναι υπέροχη. Είναι και αταχτούλα, σαν 18χρονο κορίτσι! Λυπάμαι αυτούς που δεν έχουν δουλέψει μαζί της και αισθάνομαι πάρα πολύ τυχερός που με εμπιστεύεται.

• Μια πρώτης τάξης επαγγελματίας...

Πέρα από επαγγελματίας! Οταν εφευρέθηκε το επάγγελμα, αυτή ήταν ήδη παρούσα!

• Αλλά και η επιλογή του Αλί Φαζάλ για τον ρόλο του Ινδού υπηρέτη της, Αμπντούλ Καρίμ, ήταν πολύ επιτυχημένη. Πώς τον ανακαλύψατε;

Είχα πει από την αρχή ότι ο ηθοποιός θα έπρεπε να βρεθεί στην Ινδία, ώστε να μην ξέρει την Αγγλία και να νιώθει το απαιτούμενο δέος. Οταν γνώρισα τον Αλί, αμέσως αισθάνθηκα ότι θα άρεσε στην Τζούντι.

• Εχετε ειδικό ενδιαφέρον για τις βασιλικές οικογένειες;

Είμαι δημοκράτης, πολλούς απ’ αυτούς θα τους πυροβολούσα! (γέλια) Προτιμώ να είμαι πολίτης και όχι υπήκοος του βασιλιά. Από τις δύο μου ταινίες δεν συμπεραίνεται το ενδιαφέρον μου για τη βασιλική ζωή. Πιστεύω όμως ότι η Ελισάβετ και η Βικτώρια ήταν δύο εξαιρετικές γυναίκες.

Η εξαιρετικότητά τους ήταν αυτή που κέντρισε το ενδιαφέρον μου και όχι η βασιλική ζωή, την οποία βρίσκω βαρετή και τυπική. Οταν τελείωσα την ταινία «The Queen», μου είχαν βγάλει το παρατσούκλι «queenist» - γεγονός που το πήρα σαν προσβολή. Θεωρώ ότι η βασιλεία είναι ένας βλακώδης θεσμός.

• Βλέπετε τους βασιλιάδες σαν τραγικά πρόσωπα;

Ολες αυτές οι ταινίες -συμπεριλαμβανομένης και της τηλεοπτικής σειράς «The Crown»- πάντα επικεντρώνονται στο γεγονός ότι η «δουλειά» των βασιλικών αρχόντων είναι άθλια και δεν τη θέλουν... Είναι όλες βασισμένες σε μια αίσθηση εγκλωβισμού. Και η Βικτώρια ήταν εγκλωβισμένη όσο και ο καημένος ο Αμπντούλ.

• Ο Αμπντούλ λέει ψέματα, προδίδει τη βασίλισσα, φέρνει τη γυναίκα του στην Αγγλία καλυμμένη από την κορφή ώς τα νύχια - και γενικά η περιγραφή του ταιριάζει με τις προκαταλήψεις για τους μουσουλμάνους που καταφεύγουν στην Ευρώπη.

Αλλά τον λατρεύεις...

• Ισως. Ομως ο θεατής θα προτιμούσε να μην έχει αυτά τα αρνητικά στοιχεία.

Θα ήταν λιγότερο ενδιαφέρουσα η ιστορία αν ο Αμπντούλ δεν είχε τίποτα αρνητικό.

• Μια άλλη αντίθεση είναι η αφοσίωση του Αμπντούλ στη βασίλισσα, τη στιγμή που ήταν επίσης αφοσιωμένος μουσουλμάνος. Οι Ινδοί μουσουλμάνοι όμως ήταν κατά της βασίλισσας.

Δεν νομίζω ότι ήταν κατά της βασίλισσας ειδικά, αλλά κατά της δυτικής κοινωνίας, όπως συμβαίνει άλλωστε και τώρα.

• Ο Αμπντούλ δηλαδή ασπάζεται τις δυτικές αξίες;

Οχι τις δυτικές αξίες, αλλά την ίδια τη βασίλισσα. Η αφοσίωσή του στη βασίλισσα είναι το πιο σημαντικό πράγμα γι’ αυτόν.

• Πιστεύετε ότι η Βικτώρια και ο Αμπντούλ είχαν ερωτική σχέση;

Δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο. Της άρεσε να την κρατά στην αγκαλιά του. Αυτό όμως το ανακάλυψα αφού είχα κάνει την ταινία, μακάρι να το είχα προσθέσει... Πάντως είναι σίγουρο ότι την προσέλκυαν άνθρωποι των χαμηλών τάξεων, όπως ο περίφημος Σκοτσέζος ιπποκόμος της, Τζον Μπράουν, και ο Αμπντούλ Καρίμ.

• Ηταν σημαντικό για σας το γεγονός ότι η ιστορία πραγματεύεται τη συνάντηση δύο πολύ διαφορετικών πολιτισμών;

Μεγάλωσα σε μια πολύ κλειστή κοινωνία. Τώρα, όμως, η πολυπολιτισμικότητα είναι ένα μεγάλο μέρος της Βρετανίας, αν και όχι παντού. Ολη η φασαρία για το Brexit αφορά αυτούς που δεν θέλουν την πολυπολιτισμικότητα και αυτούς που τη θέλουν. Εγώ νομίζω πως η ζωή είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα τώρα απ’ ό,τι όταν ήμουν παιδί και όλοι μοιάζαμε μεταξύ μας.

• Σε αυτή την ταινία, όπως και σε πολλές άλλες δικές σας, σας απασχολούν οι μη τυπικές σχέσεις αγάπης. Εχετε κάποια εξήγηση γι’ αυτό;

Μάλλον έχετε δίκιο, αλλά δεν το σκέφτηκα ποτέ έτσι. Πάντως ένας τυπικός έρωτας με πάθη και σκαμπανεβάσματα στο κρεβάτι δεν μ’ ενδιαφέρει.

• Εχουμε δει μερικές από τις καλύτερες ερμηνείες ηθοποιών στις δημιουργίες σας. Πώς το πετυχαίνετε; Εχετε κάποιον ειδικό τρόπο ή βασίζεστε στο σενάριο;

Σε ποιον αναφέρεστε; Στην Τζούντι Ντεντς; Την Ελεν Μίρεν; Τη Μέριλ Στριπ; Είναι όλες θαυμάσιες. Απλά πρέπει να δημιουργήσεις τον χώρο όπου νιώθουν ελεύθερα να εκφραστούν.

• Θυμόμαστε και τη Μισέλ Πφάιφερ στις «Επικίνδυνες σχέσεις».

Ναι, ήταν υπέροχη. Ηταν τότε ερωτευμένη με τον Τζον Μάλκοβιτς. Πανεύκολο! Θα μπορούσα να περάσω όλο τον χρόνο μου στην παμπ (γέλια). Γενικά εμπιστεύομαι τους ηθοποιούς μου και τους διαλέγω καλά πιστεύω.

• Θα λέγατε ότι ο κινηματογράφος είναι η πρώτη σας αγάπη;

Μετά τον πόλεμο στη Βρετανία, δεν είχαμε τίποτα άλλο να κάνουμε. Εβλεπα τότε δύο ταινίες την εβδομάδα. Δεν είχα σκοπό όμως να γίνω σκηνοθέτης... Πήγα να βρω δουλειά στο θέατρο και εμφανίστηκε ένας σκηνοθέτης του κινηματογράφου, που με κάλεσε να τον βοηθήσω. Συμφώνησα.

Τότε ανακάλυψα ότι είχα την ικανότητα να κάνω τη δουλειά και να κερδίζω το ψωμί μου έτσι. Είχα όμως και καλό γούστο στο να διαλέγω το υλικό και τους ηθοποιούς. Οταν επιμένω σε αυτά τα δύο, είμαι εντάξει. Οταν δοκιμάζω κάτι διαφορετικό, αποτυγχάνω.

• Κάθε χρόνο σχεδόν μας προσφέρετε μια συναρπαστική ιστορία. Πώς τις ανακαλύπτετε;

Κάθομαι στο σπίτι μου. Ξέρετε τι έχει πει ο Μπίλι Γουάιλντερ; Ενας σκηνοθέτης δεν χρειάζεται να ξέρει να γράφει, αλλά πρέπει να ξέρει να διαβάζει. Κάθομαι, λοιπόν, και διαβάζω. Οταν βρίσκω μια υπέροχη ιστορία, αρχίζω τη δουλειά. Γενικά όμως φροντίζω να είμαι όσο πιο παθητικός γίνεται (γέλια).

«Βικτώρια και Αμπντούλ» με τον Αλί Φαζάλ στον ρόλο του Ινδού υπηρέτη «Βικτώρια και Αμπντούλ» με τον Αλί Φαζάλ στον ρόλο του Ινδού υπηρέτη |

Τζούντι Ντεντς

«Στα 80 μου έκανα τατουάζ “Αδραξε τη μέρα”»

Φέροντας τον τίτλο «Dame» από το 1988, η 82χρονη σήμερα Τζούντι Ντεντς όχι μόνο εξακολουθεί να παίζει τις βασίλισσες της Βρετανίας («Η Μεγαλειοτάτη Κυρία Μπράουν», 1997, «Ερωτευμένος Σέξπιρ», 1998, και τώρα «Βικτώρια και Αμπντούλ») αλλά θεωρείται πια και η ίδια «βασίλισσα» του θεατρικού και κινηματογραφικού χώρου.

Σε ένα ξενοδοχείο στο Τορόντο, όπου παρευρέθη για την προώθηση της τελευταίας της ταινίας σε σκηνοθεσία του Στίβεν Φρίαρς, κατέφτασε ντυμένη με φίνα λινά ρούχα, ασημένια και γαλαζοπράσινα κοσμήματα και τα κάτασπρα λαμπερά μαλλιά της κομμένα κοντά. Η μικροκαμωμένη κυρία εμπνέει απευθείας τον σεβασμό.

Η προφορά της δηλώνει άνθρωπο καλλιεργημένο, ενώ το χαμόγελο και η έξυπνη, λίγο πονηρή ματιά της φτάνουν να γοητεύσουν όποιον την αντικρίσει.

Τη θυμόμαστε σε μια πληθώρα ρόλων, από την Μ της σειράς του Τζέιμς Μποντ μέχρι συναρπαστικά δράματα («Iris», 2001, «Περηφάνια και προκατάληψη», 2005, «Philomena», 2013) ή κωμωδίες βρετανικού στιλ («Η σημασία τού να είναι κανείς σοβαρός», 2002, «Εξωτικό ξενοδοχείο Μάριγκολντ», 2012/2015), σε μια από τις μακροβιότερες σταδιοδρομίες σε όλες τις πτυχές της ψυχαγωγίας, από το 1957 έως σήμερα.

Αυτό ίσως οφείλεται στο γεγονός ότι η Ντεντς αποδέχτηκε την κάθε φάση και ηλικία της ζωής της, αφήνοντας το ταλέντο της πάντα να εκφράζεται ελεύθερα. Ακόμη και τώρα, παρ’ όλα τα προβλήματα υγείας -δεν βλέπει πια καλά- είναι γεμάτη διάθεση για τις εκπλήξεις της ζωής.

• Ξέρω ότι συνήθως ένας ηθοποιός δεν θέλει να έχει άποψη σε σχέση με τον χαρακτήρα που υποδύεται. Ομως μια και παίξατε τη βασίλισσα Βικτώρια για δεύτερη φορά, ήθελα να σας ρωτήσω αν διεισδύσατε βαθύτερα στον χαρακτήρα, αν διακρίνατε ίσως κάποιες ποιότητες, θετικές ή αρνητικές.

Ποτέ δεν παίρνω θέση απέναντι σ’ έναν χαρακτήρα, γιατί σίγουρα υπάρχουν πολλά πράγματα που θαυμάζεις και πολλά που δεν εγκρίνεις, αλλά όλα μαζί φτιάχνουν το σύνολο του προσώπου... Νομίζω όμως ότι κατάλαβα το πάθος της για τον σύζυγό της, πρίγκιπα Αλμπερτ, το πένθος της όταν πέθανε. Δεν ήξερα, ούτε ήξερε κανείς μας, για τη σχέση της με τον Αμπντούλ, όταν ξαφνικά όλο το μέσα της, όλο αυτό το πάθος που διήρκεσε σε όλη της τη ζωή, ανταμείφθηκε με τα 15 χρόνια που έζησε κοντά του.

Η κατάστασή της πριν από την άφιξη του Αμπντούλ δείχνει ότι ήταν έτοιμη να παραιτηθεί, αλλά αυτός ξύπνησε κάτι μέσα της που υπήρχε πάντα, αλλά αδρανούσε ίσως από τον καιρό που είχε πεθάνει ο προηγούμενος πιστός της φίλος και υπηρέτης, Τζον Μπράουν. Ηταν σαν ένα λουλούδι που άνθιζε πάλι.

• Εχετε αισθανθεί αυτό το «ξύπνημα» και στην προσωπική σας ζωή;

Ολη την ώρα! Οταν έκλεισα τα ογδόντα μου, η κόρη μου με πήγε στα μαγαζιά και εκεί με ρώτησε αν ήμουν έτοιμη να κάνω τατουάζ (γέλια). Της είπα πως ήμουν, και να το, στον καρπό μου: Carpe diem. Αδραξε τη μέρα.

• Η ταινία δεν μας μαθαίνει μόνο ένα κομμάτι άγνωστης ιστορίας, αλλά και για τη συνάντηση δύο άγνωστων μεταξύ τους πολιτισμών. Είναι ένα θέμα επίκαιρο, συμφωνείτε;

Ναι, νομίζω ότι είναι πολύ σχετικό. Οταν ήταν να παντρευτούμε, επειδή ο άνδρας μου ανήκε στην καθολική θρησκεία κι εγώ στους κουάκερους, ένας καθολικός παπάς μάς είπε πως θα έπρεπε να αλλαξοπιστήσω...

Αργότερα γνωρίσαμε έναν ιησουίτη που μας καθησύχασε λέγοντάς μας ότι, πέρα από το θρησκευτικό τυπικό, όλοι οι δρόμοι συναντιούνται - κι αυτό δεν το ξέχασα ποτέ. Με τον ίδιο τρόπο, δεν είχε σημασία η εθνικότητα του Αμπντούλ. Το γεγονός ότι ήταν μουσουλμάνος ήταν τυχαίο.

• Η σχέση με τον Αμπντούλ είναι και ένα συναπάντημα ψυχών - κάτι που έχετε νιώσει και σεις υποθέτω...

Πολλές φορές, είμαι μάλλον επιρρεπής. Είναι σαν να γνωρίζεις το μονοπάτι που σε βγάζει πιο γρήγορα στον δρόμο. Πολλές φορές δουλεύω με σκηνοθέτες έτσι ώστε να μη χρειάζεται να μου εξηγούν τα πάντα. Ο Στίβεν Φρίαρς μιλάει με μονοσύλλαβες λέξεις - πρέπει να τον ξέρεις καλά, να καταλαβαίνεις χωρίς λόγια.

• Οταν αναπολείτε το παρελθόν σας και την καριέρα σας, υπάρχει κάτι που θα αλλάζατε;

Σπούδασα σκηνογραφία θεάτρου. Τη δεκαετία του 1950 είδα ένα σκηνικό για τον «Βασιλιά Λιρ», το οποίο ήταν μια μεγάλη ανοιχτή σκηνή με ένα βράχο στη μέση, που ήταν ο θρόνος, η σπηλιά, τα πάντα, έτσι ώστε δεν χρειαζόταν να διακοπεί το έργο για να αλλάξει το σκηνικό. Θυμάμαι ότι σκέφτηκα πως θα ήθελα να ήμουν μια τέτοια σκηνογράφος, αλλά ταυτόχρονα ήξερα ότι δεν είχα τη φαντασία.

Από τότε, ίσως και επειδή ο αδελφός μου ήταν ηθοποιός, διάλεξα την υποκριτική και έκανα μια καλή καριέρα. Ομως καμιά φορά αισθάνομαι την επιθυμία ξαφνικά να σκηνογραφούσα κάτι!

• Συνεχίζετε να ζωγραφίζετε όμως...

Είχα παρατήσει τη ζωγραφική όταν κατάλαβα ότι δεν έβλεπα πια καλά, αλλά μια πολύ καλή μου φίλη με συμβούλεψε να ξαναρχίσω. Μου είπε, σκέψου όλους τους ζωγράφους που τυφλώθηκαν. Δεν έχει καμία σημασία. Δεν έχει σημασία τι κάνω, δεν είναι ανάγκη να κρεμαστεί στον τοίχο, ούτε να το δει κανείς. Η ευχαρίστηση είναι όλη δική μου, γιατί λοιπόν να την αφήσω;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας