Η συζήτηση στην Ευρώπη και τα επίμονα διλήμματα

nikos-pappas-630.jpg

Νίκος Παππάς Ο υπουργός ΨΗΠΤΕ, Νίκος Παππάς | ΕUROKINISSI / ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ

Το 2018 θα είναι μια χρονιά αποφάσεων για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Δεν μπορεί να γίνει κι αλλιώς, τα ανοιχτά ζητήματα είναι πολλά και αυτή καθαυτή η στασιμότητα αποτελεί πλέον τη μεγαλύτερη απειλή για τη συνοχή της Ε.Ε.

Πίσω από τις (βαρετές για τους περισσότερους Ευρωπαίους πολίτες) προτάσεις για τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και τις μορφές της συνεργασίας, υπάρχουν τα σχέδια άσκησης πολιτικής. Το πραγματικό ενδιαφέρον βρίσκεται προφανώς σε αυτά και στις προοπτικές που προσφέρουν για την Ενωση και τους ευρωπαϊκούς λαούς.

Για όλο και περισσότερες δυνάμεις, το ζητούμενο είναι η επιτάχυνση της ανάπτυξης αλλά και η διάχυσή της στο σύνολο της Ενωσης αντί για τη συγκέντρωση όλης της αναπτυξιακής δυναμικής στον γνωστό πυρήνα του Βορρά.

Τα διαθέσιμα εργαλεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την επιτάχυνση και διάχυση της ανάπτυξης είναι κυρίως δύο: η αύξηση των δημόσιων δαπανών και η μείωση του κινδύνου που αποτελεί το δημόσιο χρέος για τα κράτη του Νότου.

Αντικειμενικά συγκλίνουν σε αυτούς τους στόχους διαφορετικές μεταξύ τους δυνάμεις όλου του φάσματος πέραν του νεοφιλελευθερισμού. Από τη γαλλική προεδρία Μακρόν και την κεντροευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία μέχρι τις κυβερνήσεις του Νότου και τα κόμματα της Αριστεράς.

Η πρόταση Μακρόν για έναν κοινό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό έχει αντικείμενο ακριβώς την ενίσχυση της δημόσιας δαπάνης στην Ε.Ε., στοχευμένα σε τομείς που θεμελιώνουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της ανάπτυξης στην Ευρώπη, όπως η ενσωμάτωση γνώσης και τεχνολογίας στην παραγωγή.

Η Ιταλία, ακόμη και η κυβέρνηση Ραχόι της Ισπανίας, περισσότερο ξεκάθαρα η Πορτογαλία, προσθέτουν σε αυτή την πρόταση κοινού προϋπολογισμού την εναρμόνιση των ευρωπαϊκών συστημάτων επιδόματος ανεργίας και κοινωνικής ασφάλισης. Αυτό δηλαδή που ο Ελληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας περιγράφει στις συνόδους ως «κοινωνικό πυλώνα της Ε.Ε.».

Παράλληλα, η ύπαρξη πιστωτικών γραμμών στήριξης από τον ESM για τον δανεισμό των περισσότερο χρεωμένων κρατικών οικονομιών θα διατηρήσει τα spreads τους σε χαμηλά επίπεδα.

Αυτή είναι σε αδρές γραμμές η αναπτυξιακή κατεύθυνση για την Ευρώπη. Δεν απαντά σε όλα τα προβλήματα, αλλά πρώτη φορά την τελευταία 20ετία κατατίθενται με τόσο ισχυρή στήριξη στην Ε.Ε. πλευρές ενός πολιτικού σχεδίου που υπερβαίνει τη λογική των μόνιμων σταθεροποιητικών πολιτικών, δηλαδή της χρόνιας λιτότητας.

Η αντίθετη πολιτική πρόταση είναι απλώς η συνέχιση των νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Συμπύκνωσή της είναι η επιμονή να αυστηροποιηθεί ο έλεγχος πάνω σε όλες τις κρατικές οικονομίες ως προϋπόθεση για κάθε παραπέρα βήμα σύγκλισης. Γι’ αυτό η πρόταση Σόιμπλε, αντί του κοινού προϋπολογισμού, είναι η μετατροπή του ESM σε ευρωπαϊκό ΔΝΤ.

Πέρα από τη διαφορά οικονομικών πολιτικών, εδώ υπάρχει ένα βαθιά πολιτικό ζήτημα, ένα ζήτημα δημοκρατικής νομιμοποίησης. Ενας κοινός ευρωπαϊκός προϋπολογισμός (όσο περιορισμένος και αν είναι αρχικά) θα παίρνει κατευθύνσεις από τους εκλεγμένους πολιτικούς. Ενα ευρωπαϊκό ΔΝΤ θα έχει «τεχνοκρατική» φυσιογνωμία που βέβαια υποκρύπτει την ανεξέλεγκτη από τους πολίτες κυριαρχία των νεοφιλελεύθερων απόψεων.

Οσο μεγαλύτερη δημοκρατική νομιμοποίηση έχουν οι επιλογές που θα γίνουν στην Ε.Ε. τόσο ανοίγει ο δρόμος για την υπέρβαση των εθνικισμών και την προοπτική της πολιτικής ενοποίησης.

Καθώς η πατρίδα μας μέσα στο 2018 εισέρχεται στη μεταμνημονιακή εποχή, αυτές οι αποφάσεις μάς αφορούν όσο και κάθε άλλο ευρωπαϊκό κράτος. Η ειδική και τραγική για την κοινωνία «κατάσταση εξαίρεσης» που βιώσαμε τελειώνει, αλλά είναι άμεσα ζητούμενο να τελειώσει ο νεοφιλελεύθερος εφιάλτης για ολόκληρη την Ε.Ε.

Είναι προφανές ότι οι άμεσοι οικονομικοί στόχοι και οι μελλοντικές ανάγκες της Ελλάδας, της Πορτογαλίας, της Ιταλίας διευκολύνονται αποφασιστικά από μια τέτοια στροφή της Ε.Ε προς την ισόρροπη ανάπτυξη και τη μεγαλύτερη έμπρακτη αλληλεγγύη.

Ταυτόχρονα, όμως, αυτή η πολιτική στροφή εξυπηρετεί και τη σοσιαλδημοκρατία των κρατών του Βορρά, που έχει συνειδητοποιήσει ότι έχει απόλυτη ανάγκη να μετακινηθεί από την ταύτιση με τον νεοφιλελευθερισμό, γιατί αλλιώς σταδιακά χάνει τον σκληρό πυρήνα των ψηφοφόρων της, την οργανωμένη εργατική τάξη. Τον χάνει όχι μόνον προς τα αριστερά αλλά και προς τη λαϊκιστική εθνικιστική Ακροδεξιά.

Αυτά είναι τα αληθινά σημαντικά θέματα και φυσικά το πώς εξειδικεύονται στο εσωτερικό κάθε χώρας με την οικονομική πολιτική και το αναπτυξιακό μοντέλο που ακολουθείται. Η ευρωπαϊκή Αριστερά θα επιμείνει να αναδεικνύει αυτή την ουσία της πολιτικής και την κρισιμότητα των επιλογών που καλούνται να κάνουν οι πολίτες.

Στο ελληνικό πολιτικό σκηνικό, η ταύτιση της Ν.Δ. με τους πιο σκληρούς νεοφιλελεύθερους κύκλους στην Ευρώπη είναι δεδομένη, ταύτιση που φτάνει μέχρι του σημείου η Ν.Δ. να μη στηρίζει την ελληνική επιστροφή στην ανάπτυξη, για να μην αποδυναμωθούν τα επιχειρήματα του κυρίου Σόιμπλε.

Το ΠΑΣΟΚ έχει αποφασίσει να μην παρακολουθεί τις εξελίξεις στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία. Βέβαια, τα ιστορικά πολιτικά ρεύματα μοιάζουν με τα ποτάμια. Εχουν μια κοίτη, μια διαμορφωμένη στην πορεία του χρόνου κατεύθυνση. Ο αναπροσανατολισμός της κοίτης είναι μια επιλογή η οποία έχει αποδειχθεί πως έχει τεράστιο πολιτικό κόστος. Η Ιστορία, βέβαια, επαναφέρει διλήμματα με τρόπο επίμονο.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας