Η «σκοτεινή» πλευρά του Craig Austin

Γνώρισα τον Vimpt ή αλλιώς Craig Austin μέσα από το instagram και από τότε γίναμε στενοί φίλοι. Κυνηγώντας τον για αρκετούς μήνες, κατάφερα να τον βρω στο Stroud του Cotswolds, στη δυτική Αγγλία, και παρακολούθησα όλη τη σκοτεινή διαδικασία. Ποιος είναι τελικά ο Vimpt ή Craig Austin; Πρώτα από όλα, είναι η ψυχή του instagram.

Ο Craig είναι ένας «μάστορας» των εκτυπώσεων του σκοτεινού θαλάμου τώρα. Ως φωτογράφος για πολύ καιρό εργαζόταν για περιοδικά, εφημερίδες και δισκογραφικές εταιρείες, αλλά στη δεκαετία του '90 οι αμοιβές στον χώρο της φωτογραφίας άρχισαν να μειώνονται και όλοι κυνηγούσαν την ίδια δουλειά και έτσι «μετακόμισε» στον σκοτεινό θάλαμο.

Για περίπου 10 χρόνια ασχολήθηκε με ασπρόμαυρη και έγχρωμη εκτύπωση και έπειτα τα οικονομικά «στένεψαν» και σε αυτό το πεδίο με την εισαγωγή της ψηφιακής τεχνολογίας.

Ετσι λοιπόν, κινήθηκε προς τη διδασκαλία… Αρχισε να διδάσκει ως επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Coventry και στη συνέχεια ανέλαβε τη διεύθυνση των σκοτεινών θαλάμων στο Πανεπιστήμιο του Westminster για τεσσεράμισι χρόνια.

Το Πανεπιστήμιο του Westminster είναι μια πραγματική κοιτίδα της φωτογραφίας – σύμφωνα με τον ίδιο, η σημαντικότερη στη χώρα.

Συνέντευξη

● Πότε ξεκίνησες να πειραματίζεσαι με όλες αυτές τις παλιές πρακτικές επεξεργασίας των φωτογραφιών;

Ενώ ήμουν εκεί (σ.σ. στο Πανεπιστήμιο του Westminster), άρχισα να ενδιαφέρομαι για τις πρακτικές αυτές, τις βικτοριανές πρακτικές επεξεργασίας.

Μια μέρα ένας μαθητής μου ήρθε και μου ζήτησε να κάνουμε ένα βικτιριανό τύπωμα σε μια εικόνα που μου έδειξε στο iphone που κρατούσε. Δεν ήξερα τότε αν κάτι τέτοιο είναι εφικτό, καθώς τέτοιου τύπου τυπώματα προκύπτουν με την εξ επαφής αλληλεπίδραση του φωτός με το χαρτί.

Βρήκαμε τρόπο μετατροπής των ψηφιακών εικόνων σε ψηφιακά αρνητικά και κατόπιν σε αναλογικά αρνητικά. Δεν εφηύραμε τη μέθοδο, απλώς ανακαλύψαμε ότι υπήρχε! Ενθουσιάστηκα με τη δυνατότητα να παράγονται τόσο όμορφα «παλιού» τύπου τυπώματα με πρωταρχική πηγή ένα iphone!

Και ακριβώς επειδή υπάρχει τέτοια ευκρίνεια σε μια εικόνα τραβηγμένη με iphone, είναι εφικτό να προκύψουν τόσο όμορφα τυπώματα. Οπότε νομίζω ότι κάπως έτσι ξεκίνησε όλο αυτό…

Επίσης, ο Jonathan Worth, ο τύπος που με είχε φέρει στο Coventry να διδάξω για λίγο, είχε ξεκινήσει να παραδίδει ένα μέρος των προπτυχιακών μαθημάτων μέσα από μια ανοιχτή πλατφόρμα στο Twitter και ενώ στην αρχή είχε μόλις 9 μαθητές, μέσα σε πέντε χρόνια ο αριθμός των ανθρώπων που παρακολούθησαν το μάθημά του έφτασε τους 33.000! Λεγόταν Phonar.

Στη συνέχεια πήρε αυτό το πρότζεκτ και το έτρεξε στην Αμερική. Παρακολουθούσα τι έκανε, πήγα και τον επισκέφθηκα και εντυπωσιάστηκα με το πεδίο επαφής που ανοιγόταν με τόσα παιδιά εκεί.

Σχεδόν 250.000 άνθρωποι είχαν πρόσβαση σε αυτό το ιδιότυπο μάθημα και ήθελα και εγώ με κάποιον τρόπο να μπω σε όλο αυτό.

Δεν ήξερε πώς θα μπορούσαμε να το κάνουμε, αλλά σκέφτηκε ότι θα μπορούσα να αποκτήσω πρόσβαση στους λογαριασμούς instagram τους με ένα hashtag και να τους τυπώνω τις φωτογραφίες τους δωρεάν.

↳ Από επάνω αριστερά: Μετατροπή της εικόνας σε αρνητικό και μετά εκτύπωση σε διαφανή ζελατίνα/ Τοποθέτηση του αρνητικού στο ειδικό μηχάνημα υπεριώδους ακτινοβολίας UV/ Προετοιμασία χημικών/ Ο σκοτεινός θάλαμος του Craig/  Το στάδιο της στερέωσης της εικόνας, ξέπλυμα των χημικών και κρέμασμα για να στεγνώσει/  Τελικό αποτέλεσμα

● Οπότε κάπως έτσι ξεκίνησες την ιστορία με το instagram!

Ναι! Χρησιμοποιούσαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι κάθε είδους πλατφόρμα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης όπου μπορούσαν να προσθέσουν ένα hashtag. Το έκανα λοιπόν αυτό για ένα διάστημα.

Και μου φαινόταν υπέροχο το ότι με αυτά τα παιδιά από τις ΗΠΑ, τα οποία δεν γνώριζα και τα οποία μόλις είχαν μπει στον κόσμο της φωτογραφίας, μπορούσα να συνδεθώ τυπώνοντας τις εικόνες που μου έστελναν από τα τηλέφωνά τους σε μορφή ψηφιακής πληροφορίας.

Τραβούσαν μια φωτογραφία με το κινητό τους, μου την έστελναν, την τύπωνα στον σκοτεινό θάλαμο και τους την ταχυδρομούσα. Είχα ενθουσιαστεί με το ότι μπορούσε να συμβαίνει αυτό!

Τον ίδιο καιρό μελετούσα συνεντεύξεις και ταινίες για τον Aaron Swart και τον Corey Dotrow οι οποίοι είναι σθεναροί υποστηρικτές της ελεύθερης διακίνησης της πληροφορίας στο διαδίκτυο.

Ετσι, μια μέρα που καθόμουν στο αυτοκίνητό μου, αποφάσισα να ανοιχτώ όσο γίνεται στο instagram, σε όσους ανθρώπους βρίσκονται εκεί, και να προσφέρω ελεύθερα ό,τι γνώριζα για τις μεθόδους εκτύπωσης διαφόρων εποχών της φωτογραφίας με τον ίδιο τρόπο που μου ανοίχτηκε εμένα το Phonar: μέσα από ένα hashtag! Και να δω τι θα γίνει.

Σκέφτηκα για λίγο πώς θα μπορούσα να κεφαλαιοποιήσω όλα αυτά που έκανα, αλλά κατόπιν άλλαξα γνώμη. Ας αφήσω ελεύθερη, είπα, όλη αυτή τη «φωτογραφική ροή».

Ετσι κι αλλιώς, η αξία όλου αυτού του πράγματος δεν έχει να κάνει με χρήματα. Κατοχύρωσα ένα domain, έφτιαξα ένα «κακό» σάιτ μέσα σε μια νύχτα και μετά έναν λογαριασμό instagram…

● Πότε ξεκίνησες το instagram;

Περίπου πριν από ενάμιση χρόνο.

● Και γιατί διάλεξες το όνομα Vimpt; Τι σημαίνει;

Σημαίνει «πολύ σημαντικό» (σ.σ. very important)! Κοιτάζοντας τι χρησιμοποιούν στα hashtag τους οι πιτσιρικάδες γενικώς και εκτός φωτογραφικής κοινότητας, ποιες είναι οι «διάλεκτοί» τους, μου ήρθε αυτή η ιδέα αυτής της «λέξης» που μοιάζει μάλλον με υπογραφή σε γκραφίτι. Και έχει να κάνει βέβαια με το πόσο σημαντική μου φαίνεται όλη αυτή η συζήτηση για την αναλογική φωτογραφία και ειδικά όταν διεξάγεται σε ψηφιακό πλαίσιο.

Εψαξα να δω αν είναι διαθέσιμο ένα τέτοιο domain και αφού μου ακουγόταν και εύηχο, το προχώρησα με αυτό το όνομα.

● Πιστεύεις ότι το instagram επηρεάζει πολύ τους ανθρώπους; Πώς πιστεύεις ότι νιώθουν όταν τους στέλνεις ένα τύπωμα; Προσωπικά ένιωσα ιδιαίτερη χαρά όταν έλαβα ένα από τα τυπώματά σου και εν πολλοίς αυτό με έφερε εδώ να σε γνωρίσω. Υποθέτω θα έχεις γνωρίσει αρκετούς και ενδιαφέροντες ανθρώπους, έτσι;

Ναι, βέβαια! Πολλούς ενδιαφέροντες ανθρώπους από διάφορα πεδία της τέχνης τους οποίους δεν θα γνώριζα αλλιώς! Δεν είχα αίσθηση όλης αυτής της κοινότητας του instagram! Και κάθε φορά εντυπωσιάζομαι με το πόσοι άνθρωποι υπάρχουν που δουλεύουν επάνω σε τόσο ενδιαφέροντα πρότζεκτ και ιδέες, με το πώς συνδέονται, αλληλοϋποστηρίζονται και προωθούν ο ένας τον άλλον.

Σταδιακά, γινόμενος κομμάτι όλου αυτού, πραγματικά εκπλήσσομαι. Και αυτό όλο είναι ο λόγος που βρισκόμαστε εδώ και μιλάμε, όπως έχει συμβεί και με άλλους ανθρώπους που τελικά συνάντησα διά ζώσης.

● Κάνεις όμως και άλλα πράγματα. Οπως ο διαγωνισμός Rain Stations και η έκθεση που ακολούθησε στον σταθμό του Βατερλό. Πες μου τι μεθόδους χρησιμοποιείς στις εκτυπώσεις σου.

Κυρίως κάνω εκτυπώσεις άλατος και κυανοτυπίες.

● Μπορείς να μου περιγράψεις τη διαδικασία που ακολουθείς; Ας πούμε ότι εγώ σου στέλνω μια φωτογραφία μου. Μετά;

Παίρνω τη φωτογραφία -συχνά με ένα screenshot-, την ανοίγω στο photoshop, τη μετατρέπω σε ασπρόμαυρη και κατόπιν δημιουργώ ένα αρνητικό της. Από κει και μετά χρησιμοποιώ το αρνητικό σαν να ήταν αρνητικό φιλμ.

● Και πού τυπώνεις αυτό το αρνητικό;

Χρησιμοποιώ έναν μετατροπέα ψηφιακού αρχείου σε φιλμ -απλή αλλά ακριβή διαδικασία- και έναν εκτυπωτή μελάνης.

● Και το φιλμ που προκύπτει είναι διάφανο;

Σχεδόν διάφανο. Και κρατώντας το μαύρο μελάνι, λειτουργεί όπως το αρνητικό φιλμ. Δηλαδή οι φωτεινές περιοχές του δίνουν μαύρο στην εκτύπωση και οι σκοτεινές λευκό.

● Οπότε το παίρνεις και το τοποθετείς σε έναν αναλογικό εκτυπωτή;

Πρώτα προετοιμάζω το χαρτί. Χρησιμοποιώ arche-platine, αλλά μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει οποιοδήποτε χαρτί υδατογραφίας, αρκεί να είναι χημικά ουδέτερο.

Για τις εκτυπώσεις άλατος πρέπει το χαρτί αυτό να εμποτιστεί με διάλυμα χλωριούχου νατρίου και να αφεθεί να στεγνώσει. Στη συνέχεια πρέπει να περαστεί μια επίστρωση νιτρικού αργύρου και να αφεθεί επίσης να στεγνώσει.

Και τέλος, τοποθετείς το αρνητικό ακριβώς επάνω στο χαρτί και έχεις μια απευθείας και εξ επαφής εκφώτισή του, που μπορεί να γίνει είτε στο φως της ημέρας είτε με έκθεση σε ακτίνες UV, κάτι που προσωπικά επιλέγω γιατί έχω μεγαλύτερο έλεγχο.

● Πόσος χρόνος χρειάζεται με το φως του ήλιου και πόσος σε ελεγχόμενες φωτιστικές συνθήκες;

Μία φωτογραφία σε συνθήκες έκθεσης σε UV χρειάζεται περίπου 3 λεπτά. Τώρα, με το φως της ημέρας… εξαρτάται από το αν είσαι στην Ελλάδα ή στο Ηνωμένο Βασίλειο! Στην Ελλάδα γίνεται σε λιγότερο χρόνο… Περίπου σε 8-12 λεπτά.

● Και μετά είναι έτοιμες να τις στείλεις αυτές τις φωτογραφίες;

Οχι ακόμα! Πρέπει πρώτα να ξεπλυθούν για 5-6 λεπτά και να δω ότι ο νιτρικός άργυρος έχει αντιδράσει με το χλωριούχο νάτριο και έχει δώσει χλωριούχο άργυρο - και το βλέπω αυτό μέσα σε ένα θολό, γαλακτώδες υπόλειμμα υδατικού διαλύματος.

Μετά χρειάζεται να γίνει στερέωση σε θειοσουλφίδιο του νατρίου, να ξεπλυθεί ξανά για 5-6 λεπτά και μετά είναι έτοιμο προς αποστολή!

● Βασιλικό… ταχυδρομείο! Πες μας και για την κυανοτυπία!

Η κυανοτυπία είναι η πρώτη μέθοδος που μαθαίνει κανείς, καθώς είναι η πιο εύκολη από όλες τις μεθόδους επεξεργασίας της φωτογραφίας στην ιστορία. Ξανά το ίδιο με πριν.

Αντί για άλατα όμως, εμποτίζεις το χαρτί με σιδηροκυανιούχο κάλιο και κιτρικό… κάτι… χαχα... ξανά έκθεση στο φως της μέρας ή σε UV και πλύσιμο. Εδώ δεν χρειάζεται στερέωση.

● Και το κυανό χρώμα από πού προέρχεται;

Από το σιδηροκυανίδιο. Αλλά το έχει «κλειδωμένο» μέσα του. Πρέπει να «βομβαρδιστεί» με ραδιενέργεια ή να αντιδράσει με κάποιο οξύ για να το απελευθερώσει.

● Χρησιμοποιώντας αυτές τις μεθόδους λοιπόν και στέλνοντας τα τυπώματα αυτά -και μάλιστα δωρεάν- σε ανθρώπους πιστεύεις ότι «σπας» κάπως όλη αυτή τη νοοτροπία της απρόσωπης επικοινωνίας που κυριαρχεί με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;

Υποθέτω… ναι. Πώς θα περιέγραφα τον αντίκτυπο αυτού που κάνω; Η φωτογραφία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι μορφές μαζικής επικοινωνίας.

Η φωτογραφία μάλιστα ήταν μία από τις πρώτες. Στενά συνδεδεμένη ωστόσο στην αρχή με όλη αυτή την εργασία και τον χρόνο που απαιτείται για να τυπωθεί, για να υπάρξει.

Σήμερα, ο τρόπος που λειτουργεί εντός των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι όλο και πιο «γρήγορος». Με αυτό που κάνω λοιπόν είναι σαν να προσπαθώ να αντιστρέψω αυτήν την τάση και να συμβάλω σε μια αίσθηση αφοσίωσης, δέσμευσης.

Ενα τύπωμα είναι ένα πράγμα που λειτουργεί με πιο αργούς χρόνους. Ενα τύπωμα είναι κάτι απτό, υπάρχει μέσα στον χώρο και τον χρόνο, ενώ το ψηφιακό ξεγλιστρά γρήγορα, χάνεται…

● Ο Craig λοιπόν στέλνει τυπώματα σε όλον τον κόσμο χρησιμοποιώντας απλώς ένα hashtag στο instagram. Κι ο καθένας μπορεί να αποκτήσει ένα!

Ακριβώς! Βέβαια αυτό βάζει και ένα δίλημμα. Στην αρχή υπήρχε ένας περιορισμένος αριθμός «ταγκαρισμένων» εικόνων, ενώ τώρα…

● Πόσες «ταγκαρισμένες» εικόνες υπάρχουν τώρα;

Συνολικά… περίπου 90 χιλιάδες.

● Ουάου! Και πόσα τυπώματα έχεις στείλει μέχρι τώρα;

Νομίζω περίπου 700...

English Text

Από τον «Φωτεινό Θάλαμο» του Ρολάν Μπαρτ δανειζόμαστε το όνομα για αυτόν εδώ τον χώρο. Μια σελίδα γεμάτη πληροφορίες και σύμβολα, που ψηλαφίζουν ασυνείδητες οπτικές, αναζητούν πολύπλοκους σημασιοδοτικούς μηχανισμούς, αιτιώδεις συνδέσεις και συνειρμούς, καταδηλώσεις και συνδηλώσεις, διαστάσεις που προσεγγίζονται μεθοδικά κι άλλες που διαφεύγουν. Με όχημα τη φωτογραφική πρακτική επιχειρούμε να ανοίξουμε - και να ανοιχτούμε- (σ)τις απεριόριστες δυνατότητες της οπτικής ανάγνωσης. 

Επιμέλεια:  Ντίνα Δασκαλοπούλου, Βασίλης Μαθιουδάκης, Δημήτρης Κεχρής, Ελένη Παγκαλιά.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας