«Η ψυχή μου χοροπηδάει όταν κάνω πράγματα που αγαπώ»

sofia_filippidou.jpg

«Στην αρχή αγωνιζόμουν έξω από τα τείχη κι έσπασα το κεφάλι μου. Κατάλαβα ότι ο τοίχος δεν σπάει, όσο και να φωνάζω, αλλά ότι πρέπει να μπω μέσα», μάς λέει Σοφία Φιλιππίδου

Συναντιόμαστε στη γειτονιά της, τα Εξάρχεια, λίγο πριν κατηφορίσει για το «Από Μηχανής Θέατρο». Στην ολοκαίνουργια παράσταση που σκηνοθετεί, ερμηνεύει και επιμελείται, με τίτλο «Καρφίτσες στα γόνατα». Πρόκειται για δύο παλαιότερα μονόπρακτα της Ρούλας Γεωργακοπούλου, «Διανυκτερεύον» και «Η Προσπερίνα και ο Ναύτης», τα οποία η Σοφία Φιλιππίδου αγάπησε και είχε την ιδέα να δέσει σε μια ενιαία παράσταση.

Οι τυπικές συστάσεις θα κρατήσουν λίγο. Οχι γιατί τις αντιπαθεί -η ευγένεια άλλωστε είναι κάτι σαν δεύτερη φύση της- αλλά γιατί δεν θέλει να χαθεί ούτε πρόταση από τα λόγια που σαν ποτάμι κυλάνε απ’ το στόμα της. «Δεν έχω δεύτερες σκέψεις», μου λέει και με προτρέπει να ανοίξω το μαγνητοφωνάκι. «Οχι βέβαια πως δεν αυτολογοκρίνομαι κι εγώ».

• Πότε αυτολογοκριθήκατε για τελευταία φορά;

Κάνω συνέχεια την αυτοκριτική μου. Είναι μια διαδικασία που στο παρελθόν αγνοούσα. Είχα την ιδέα ότι τα έκανα όλα σωστά. Ευτυχώς όμως νωρίς κατάλαβα ότι πρέπει να κοιταχτώ στον καθρέφτη. Ενιωθα ότι κάτι πήγαινε στραβά. Αρχισε ένας πόνος σωματικός. Υπέφερε το σώμα μου, όχι μόνο η ψυχή μου. Κατάλαβα ότι όφειλα στον εαυτό μου να δω ποια πραγματικά είμαι, πού πραγματικά θέλω να πάω, τι ελλείψεις έχω. Διάβασα πολύ, κλείστηκα, σκέφτηκα και είδα ότι ο μεγαλύτερος εχθρός μας είναι ο ίδιος μας ο εαυτός. Κατάλαβα ότι μέσα στην αχανή ανθρωπότητα, άνθρωποι πιο ευφυείς και πιο ταλαντούχοι από μένα έχουν τα ίδια προβλήματα, τα ίδια αδιέξοδα με τα δικά μου. Κατάλαβα ότι δεν είμαι εγώ το θέμα του ανθρώπινου γένους. Και τότε ησύχασα.

Η Σοφία Φιλιππίδου με τον Πάνο Παπαδόπουλο και τον Χάρη Αττώνη Η Σοφία Φιλιππίδου με τον Πάνο Παπαδόπουλο και τον Χάρη Αττώνη |

• Τι άποψη έχετε για τον εαυτό σας;

Με σέβομαι και με εκτιμώ. Και αισθάνομαι και τους άλλους να με εκτιμούν. Μπορώ να πω ότι θυσίασα πράγματα απ’ τον μικρόκοσμό μου γι’ αυτή την εκτίμηση. Στην αρχή αγωνιζόμουν έξω από τα τείχη κι έσπασα το κεφάλι μου. Κατάλαβα ότι ο τοίχος δεν σπάει, όσο και να φωνάζω, αλλά ότι πρέπει να μπω μέσα. Μπήκα και κατάλαβα ότι οι αγώνες δίνονται εκ των έσω. Και με το θεατρικό σύστημα σε μια μάχη είμαι. Ρίχνει ο άλλος μια βολή, ρίχνω κι εγώ τη δική μου. Στην περίπτωσή μου, ο αγώνας δεν τελειώνει ποτέ. Το μόνο που εύχομαι είναι σε δέκα χρόνια από τώρα να έχω καταφέρει να διατυπώσω καλύτερα τη θεατρική μου άποψη, να έχω μπορέσει να παρουσιάσω πιο δυναμικά τη δουλειά μου.

• Μετά από 43 χρόνια στο επάγγελμα, δεν έχετε περάσει ακόμα το μήνυμά σας;

Οχι. Θα σας εξηγήσω τι εννοώ. Από την αρχή στο θέατρο γνώρισα και την επιτυχία και τα καλά λόγια και την αποδοχή. Ηρθε μια στιγμή όμως που ένιωθα να ξεκινάω απ’ το ίδιο σημείο. Δεν μπορούσα να πάρω αυτή την επιτυχία και να την πάω κάπου. Να τη διαχειριστώ για δικό μου όφελος. Τα θέατρα γέμιζαν, εγώ είχα δουλειά, αλλά δεν υπήρχε αυτό που θα με έκανε να χοροπηδάω εσωτερικά.

• Τι θα ήταν αυτό;

Η ψυχή μας χοροπηδάει όταν κάνουμε πράγματα που αγαπάμε. Εγώ αρχικά ξεκίνησα με μια ιδεολογία που έλεγε «κάνουμε θέατρο για να αλλάξουμε τον κόσμο». Ο κόσμος άλλαξε, ήρθαν νέα ήθη και οι ιδεολογίες πήγαν παραπέρα. Η εποχή με τις νέες ανάγκες με πέταξε έξω. Ηρθε το «πρέπει να πετύχουμε», το «πρέπει να είμαστε καταναλωτές». Δεν κατάλαβα ποτέ το παιχνίδι των δημοσίων σχέσεων και ούτε θέλησα να το παίξω. Το θέμα δεν είναι μόνο να παράγεις, αλλά να ξέρεις και να πουλάς. Δεν ήθελα να βάλω στην τέχνη μου το εμπόριο, όχι επειδή το θεωρώ απαραίτητα κακό, αλλά από δική μου ιδιοσυγκρασία. Δεν είμαι αυτό που λέμε καταναλώτρια.

• Κάνατε όμως πολλές εμπορικές δουλειές.

Μα εγώ δεν είμαι θιασάρχης ούτε παραγωγός. Ενας απλός υπάλληλος του θεάτρου είμαι, που έκανε καλά τη δουλειά του κι αυτό έφερε και μια εμπορική επιτυχία. Πείτε μου έναν ηθοποιό που δεν θέλει γεμάτα θέατρα. Τώρα βέβαια με την κρίση τα πράγματα άλλαξαν.

• Τι εννοείτε;

Παλιά δεν μπορούσες να πας σ’ έναν παραγωγό χωρίς δημόσιες σχέσεις και να του πεις «ξέρεις, εγώ έχω ένα τρελό θεατρικό όνειρο που θέλω να μου το χρηματοδοτήσεις». Ηθελε να είσαι μέσα στο σύστημα και να ξέρεις τους κανόνες του. Τώρα που δεν έχουμε λεφτά, τα πράγματα είναι πιο ελαστικά. Χωρίς χρήματα μπορείς να κάνεις πράξη τα πιο τρελά σου όνειρα. Μέσα στο τωρινό κλίμα, νιώθω ότι μπορώ να αρθρώσω καλύτερα τη δική μου φωνή, να πάω ένα βήμα παρακάτω. Να πω «αυτό είναι η Φιλιππίδου». Δείτε το.

• Με ξάφνιασε μια παλιά σας δήλωση, ότι «η κωμωδία είναι επώδυνο είδος». Στοιχημάτιζα ότι η κωμικότητα είναι σχεδόν φύση σας και ότι παίζετε εύκολα κωμωδία.

Λάθος. Είμαι φύση δραματικός άνθρωπος. Σχεδόν τραγικός. Πιστεύω ότι παίζω καλά την κωμωδία γιατί την παίζω αληθινά. Μπορώ και φτάνω στον πυρήνα της αλήθειας αυτού που πάσχει και αυτοσαρκάζομαι τη στιγμή που τον βλέπω να πέφτει. Αυτό είναι που κάνει τους άλλους και γελάνε. Οχι εγώ. Στη ζωή μου έχω χιούμορ. Το χιούμορ, όμως, δεν είναι κωμωδία.

• Δεν ήσασταν γελαστή ως παιδί;

Και γελαστή ήμουνα και πλάκα έκανα και αρχηγός της γειτονιάς ήμουνα. Ολα αυτά μέχρι τα δεκατρία μου. Μετά κλείστηκα. Σαν να σκοτείνιασα. Καταπίεσα μέσα μου τη λέξη «σεξ», δεν μιλούσα για αγόρια, όπως τα άλλα κορίτσια της ηλικίας μου, δεν εξέφραζα αυτό που ένιωθα. Ελεγα «τι θα πει ο κόσμος», το σεξ είναι για μετά. Με κρατούσε μια δική μου ηθική, πίστευα ότι έτσι πρέπει να είναι τα πράγματα. Ζούσα ανεκπλήρωτους έρωτες και απογοητεύσεις και τα ξόρκιζα με το γράψιμο.

• Πήγατε με τα νερά της κοινωνίας της εποχής;

Οχι. Ηταν μια δική μου αντίληψη περισσότερο. Εγώ στην κοινωνία, μια ζωή αντίρρηση πάω. Ούτε γάμο έκανα, ούτε παιδιά, ούτε οικογένεια. Ούτε καταναλώτρια είμαι ούτε μαζικά πήγα ποτέ. Είναι θέμα χαρακτήρα».

• Το έργο της Ρούλας Γεωργακοπούλου που ανεβάζετε για τι μιλάει στο βάθος του;

Νομίζω για τη μεταμφίεση, για το ποιοι είμαστε τελικά, για το πώς επικοινωνούμε, για το «ρούχο» που θέλουμε να ράψουμε πάνω μας για να αλλάξουμε, αλλά και για το πώς θα πάμε αυτό το ταξίδι της αλλαγής. Τη Ρούλα την εκτιμώ πολύ.

Ταιριάζουμε στην άποψή μας ως γυναίκες για τη ζωή. Εχουμε συγγενικά στοιχεία, κάτι σαν αδελφές ψυχές. Διάβασα τα έργα της το καλοκαίρι και ενθουσιάστηκα. Της είπα αμέσως ότι θέλω να τα σκηνοθετήσω. Το πιο δύσκολο ήταν ότι τα έργα της είναι σαν κρεμμύδι. Ανοίγεις και βλέπεις διαρκώς κάτι άλλο. Γράφει και κρύβει αυτή η γυναίκα. Για το παράλογο της ύπαρξής μας.

• Ποιο είναι αυτό το παράλογο;

Η ίδια η ζωή. Ολοι είμαστε θύματα της αβεβαιότητας, της αμφιβολίας και του τυχαίου. Κι εκεί έρχεται ο ωραίος σουρεαλισμός για να κάνουμε την υπέρβαση στο ονειρικό, στο φαντασιακό. Σαν καταφυγή στα χρόνια της χαμένης αθωότητας.

• Βλέπετε συχνά όνειρα;

Πολύ συχνά. Τελευταία είδα τον Μηνά Χατζησάββα. Ανήμερα της κηδείας του. Μου είχε φέρει λέει σελίδες χειρόγραφες, έργα δικά του, με σφραγίδες και τηλέφωνα επάνω. Εκ των υστέρων έμαθα ότι πράγματι ήθελε να κάνουμε μια παράσταση μαζί. Εκείνος τον βασιλιά κι εγώ τη βασίλισσα. Δεν προλάβαμε, δυστυχώς.

• Με τη φαντασία ή με τη λογική λειτουργείτε καλύτερα;

Η φαντασία με βοηθάει στη δουλειά μου. Τη σκληρή πραγματικότητα όμως μόνο με λογική την αντιμετωπίζω. Το αγαπημένο μου σπορ είναι τα μαθηματικά. Παλιά έλυνα εξισώσεις για να χαλαρώνω. Ξέρετε πόσο σπουδαίο είναι το «ένα κι ένα κάνουν δύο» στη ζωή; Οταν λύνεις μια εξίσωση, όπως κι ένα πρόβλημα που σε απασχολεί, όταν φτάνεις στο «ίσον», είναι σαν να έχεις τακτοποιήσει ένα εσωτερικό συρτάρι με χιλιάδες ακαταστασίες. Eίναι καθαρή λύτρωση.

• Η πολιτική μας είναι σουρεάλ;

Οχι, καθόλου φαντασία δεν έχει. Είναι στεγνή από όνειρο και ανώτερη σκέψη.

• Αν είχατε απέναντί σας τον κύριο Τσίπρα, τι θα του λέγατε;

Οτι τον θεωρώ ευτυχή που από μικρός ήξερε τι θέλει να κάνει στη ζωή του και ότι αναρωτιέμαι, τώρα που κατάφερε να πάρει αυτό που διακαώς ήθελε, την εξουσία, γιατί δεν κοιτάει πώς να φτιάξει τα χαλασμένα, πώς να πάει πραγματικά κόντρα στο σύστημα, αλλά αναλώνεται στα παράπονα; Δεν ήξερε πού πάει; Δεν ήξερε ότι παραλαμβάνει σαράντα χρόνια κακοδιοίκηση; Υπάρχει ανάγκη για μια μικρή, έστω, χαραμάδα φωτός. Μια ανάγκη για τιμωρία, κύριε Τσίπρα. Αλλιώς, να το ξέρετε. Θα ακουστεί ένα τόσο δυνατό «μπαμ» που δεν θα είναι ούτε πόλεμος, ούτε επανάσταση, ούτε κουκουλοφόροι στα Εξάρχεια. Θα είμαστε εμείς οι ίδιοι που θα έχουμε σκάσει.

Info:

«Από Μηχανής Θέατρο» (Ακαδήμου 13, Μεταξουργείο. Τηλ.: 210 5231131). Κάθε Παρασκευή, Σάββατο στις 20.00 και Κυριακή στις 21.30.