«Η Πειραιώς 260 δεν είναι το χαϊδεμένο μου παιδί»

theodoropoylos.jpg

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος |

«Εκανα αυτό που μπορούσα να κάνω, το υποστηρίζω απόλυτα και το χαίρομαι, είμαι περήφανος για πολλά, όπως για τα εικαστικά. Από την άλλη, μαθαίνω από την εμπειρία μου και συνέχεια τρώγομαι: τι λάθη έγιναν, πώς να βελτιωθεί το φεστιβάλ;»

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, σήμερα που ολοκληρώνονται και οι εκδηλώσεις στο αρχαίο αργολικό θέατρο με ένα παραδοσιακό μωραΐτικο γλέντι –λειτούργησε απενοχοποιητικά η «Γκόλφω» του Καραθάνου– είναι πρόθυμος να μας βοηθήσει σε έναν μίνι απολογισμό της πρώτης ουσιαστικά δικής του χρονιάς. Πέρυσι, μετά την απομάκρυνση του Γιώργου Λούκου, το πρόγραμμα έγινε σε χρόνο μηδέν, βασισμένο εν πολλοίς στις προτάσεις που αυτός είχε δεχτεί.

Η καλλιτεχνική αξιολόγηση του φεστιβάλ θα γίνει, βέβαια, από τον κριτικό της εφημερίδας μας, Γρηγόρη Ιωαννίδη, αν και αυτός ακόμα θα τα βρει σκούρα – το πλήθος των παραστάσεων και οι επικαλύψεις δεν πολυβοηθάνε. Εμείς εδώ σήμερα καταγράφουμε τα καλά και τα κακά, αυτά που κατά κοινή ομολογία χαρακτήρισαν τον θεσμό, και ζητάμε την άποψη και τις εξηγήσεις του Β. Θεοδωρόπουλου.

Η βασική διαπίστωση είναι ότι φέτος άρχισε η «απολουκοποίηση» του φεστιβάλ, με την καλή έννοια, κι ας υποστηρίζουν πολλοί ότι ο Β. Θεοδωρόπουλος κράτησε το βασικό μοντέλο του πρώην διευθυντή και ανανεωτή του θεσμού.

Το «Ανοιγμα στην πόλη» (Αθήνα και Πειραιά) είναι το νέο στίγμα, η νέα ταυτότητα που επιχειρεί να δώσει ο καλλιτεχνικός διευθυντής στο φεστιβάλ. Το υπερασπίζεται με πάθος, συνδέοντας αυτή την πανταχού παρουσία δωρεάν παραστάσεων με ένα πιο «κοινωνικό» πρόσωπο του θεσμού – κάτι, βέβαια, που πιο μαζεμένα υπήρχε και επί Λούκου.

«Παίξτε τον χορό ακόμα πιο γλυκά», προβολή του Γουίλιαμ Κέντριτζ στον πεζόδρομο της Αρεοπαγίτου

‣ ΧΑΣΑΜΕ ΤΟΝ ΜΠΟΥΣΟΥΛΑ: Οι φεστιβαλιστές, ψύχραιμοι ή μανιώδεις, έχασαν φέτος την πιο χρήσιμη παρέα τους. Το δωρεάν τρίπτυχο με τις εκδηλώσεις του φεστιβάλ, που, σε αντίθεση με το πολυσέλιδο και βαρύ πρόγραμμα, χωνόταν σε τσάντες και τσαντάκια, ακόμα και σε τσέπες, έτοιμο ανά πάσα στιγμή να σε οδηγήσει με σιγουριά, να σε βοηθήσει να οργανώσεις ανά μέρα, εβδομάδα και μήνα τις εξορμήσεις σου.

Για έναν απλό λόγο: ήταν χρονολογικό. Ο Βαγγέλης Θεοδώροπουλος και οι συνεργάτες του είχαν αντίθετα φέτος τη φαεινή ιδέα να χωρίσουν τις εκδηλώσεις κατά τομείς (θέατρο, χορός, «Ανοιγμα στην πόλη» κ.λπ.) χωρίς χρονική σειρά, με αποτέλεσμα, ακόμα και Αϊνστάιν να ήσουν, να ήθελες μερικά τέρμινα για να βγάλεις άκρη τι γίνεται, πότε και πού, να εκνευρίζεσαι και να τα παρατάς. Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος παραδέχεται ότι «το θεωρήσαμε διευκόλυνση, αλλά ήταν λάθος. Του χρόνου θα αλλάξει».

‣ ΞΕΧΕΙΛΩΜΑ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ: Το εναρκτήριο πάρτι έγινε στις 27 Μαΐου, η τελευταία παράσταση στην Πειραιώς 260 δόθηκε στις 20 Ιουλίου, ενώ στο Ηρώδειο το πράγμα παρατραβάει (για παράδειγμα ο «Αμύντας» του Σπύρου Ευαγγελάτου πάει για 22 Σεπτεμβρίου. Πρωτοφανής διάρκεια για φεστιβάλ. Ενα πρόχειρο αντι-παράδειγμα; Το Διεθνές Φεστιβάλ Εδιμβούργου, που μόλις άλλωστε ξεκίνησε, θα διαρκέσει από τις 4 ώς τις 28 Αυγούστου. Τρεις βδομαδούλες.

Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος παραδέχεται το πρόβλημα και προσανατολίζεται, όπως μας λέει, σε ένα κάπως πιο μαζεμένο πρόγραμμα για του χρόνου. Προσφέρει, όμως, μια εξήγηση στην υπερβολική διάρκεια του φετινού φεστιβάλ. «Πέρυσι, μετά τα γνωστά γεγονότα με Λούκο και Φαμπρ, το φεστιβάλ έπεσε ξαφνικά σε αμφισβήτηση.

Θεώρησα, λοιπόν, ότι φέτος, που είχα μπροστά μου χρόνο, χρειαζόταν οπωσδήποτε ένα μεγάλο άνοιγμα. Σαν δήλωση. Ομως, η πραγματικότητα σε αριθμούς δεν είναι και τόσο τρομερή: 116 εκδηλώσεις και 3 εικαστικές. Αυτό που προστέθηκε και κάνει το φεστιβάλ να φαίνεται πολύ μεγαλύτερο από το προηγούμενο είναι το “Ανοιγμα στην Πόλη”, η νέα ενότητα 32 εκδηλώσεων, 16 στην Αθήνα, 15 στον Πειραιά και 1 στην Ελευσίνα, ένα φεστιβάλ από μόνο του».

‣ ΑΝΟΙΓΜΑ ΣΕ ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΠΟΥ ΗΔΗ ΠΝΙΓΕΤΑΙ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ: Περίεργη εποχή θα ’λεγε κανείς ότι διάλεξε ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος για να απλώσει το φεστιβάλ. Oι Αθηναίοι φιλότεχνοι ζουν συνεχώς σε έναν κυκεώνα εκδηλώσεων, που εξακτινώνονται σε άγνωστες γειτονιές και απρόσμενα μέρη. Μάθαμε να γυρνάμε από δώ κι από κεί με ένα smart phone στο χέρι, αναζητώντας εμπειρίες.

Η «Στέγη» του Ωνασείου πρώτη επέβαλε τα site specific θεατρικά γεγονότα, ακολούθησαν πολλές ελληνικές ομάδες, ήρθε φέτος το καλοκαίρι και η «documenta 14» και μας «αποτέλειωσε» με δεκάδες καμικάζι εκδηλώσεις απο άκρου σε άκρο της πρωτεύουσας. Η σύγχυση από την πληθώρα των θεατρικών, κυρίως, γεγονότων έξω από τα παραδοσιακά στέκια του φεστιβάλ χτύπησε κατακούτελα κυρίως τους επαγγελματίες θεατές, ήτοι τους δημοσιογράφους, πόσο μάλλον που υπήρχε και επικάλυψη εκδηλώσεων.

Είναι περισσότερο από φανερό ότι το «Ανοιγμα στην πόλη» είναι το καμάρι του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου, η προσωπική του υπογραφή στον θεσμό, η στάμπα του, καλλιτεχνική και ιδεολογική.

«Ονειρο Καλοκαιρινής Νύχτας» της Μαργαρίτας Αμαραντίδη στην Αρχαία Αγορά |

«Αγαπάω αυτή την πόλη και πολύ περισσότερο μέσα στη μαυρίλα που ζούμε τα τελευταία χρόνια», λέει. «Θεωρώ ότι το φεστιβάλ έχει έναν λόγο ουσιαστικό και κοινωνικό να μην είναι περιχαρακωμένο εντός των τειχών του. Πρέπει να ανοίγεται και όχι με τον συμβατικό τρόπο τού “παίζω τις παραστάσεις μου και σε άλλες περιοχές”. Οχι, εμείς δεν κάναμε κάτι τέτοιο.

»Αναθέσαμε ή δεχτήκαμε προτάσεις που είχαν απόλυτη σχέση με την περιοχή όπου θα παίζονταν. Σαν την παράσταση του Θοδωρή Γκόνη στον Εθνικό Κήπο, το ρεσιτάλ της Μαξούρη στην Αγγλικανική Εκκλησία, το “Ονειρο Καλοκαιρινής Νύχτας” της Μαργαρίτας Αμαραντίδη στην Αρχαία Αγορά, τη “Λουιζέτττα: το καμαρίνι μιας επανάστασης” της Ελλης Παπακωνσταντίνου στο Παλαιό Ελαιουργείο Ελευσίνας και πολλές άλλες. Και δεν ήταν μόνο παραστάσεις. Ξέρετε τι μεγάλη επιτυχία είχε ο περίπατος στους ιστορικούς λόφους της Αθήνας με τον αρχιτέκτονα και αναστηλωτή καθηγητή Μανόλη Κορρέ;»

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ δεν συμμερίζεται το παράπονο των δημοσιογράφων, που ήταν αδύνατον με τέτοιο άπλωμα να καλύψουν σημαντικές εκδηλώσεις. «Αλλο ο επαγγελματίας θεατής και άλλο ο απλός, δεν έχουν την ίδια αντίληψη των πραγμάτων», λέει. «Το λάθος μου είναι άλλο. Θα έπρεπε το “Ανοιγμα στην πόλη” να μην επικαλύπτει το υπόλοιπο φεστιβάλ.

»Του χρόνου σκέφτομαι να προηγηθεί, ας πούμε το πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου, και να ακολουθεί το “κανονικό” φεστιβάλ με πιο σφιχτή την Πειραιώς 260, αλλά με το Ηρώδειο πάντα απλώμενο σε δύο μήνες. Δεν γίνεται αλλιώς, ένα μεγάλο μέρος του χρόνου του καλύπτεται από Λυρική, ενώ επιπλέον απευθύνεται λόγω μουσικής πολύ στους ξένους. Είδα φέτος τι έγινε με τα ξένα γκρουπ και τη Φιλαρμονική της Αγίας Πετρούπολης. Ο προγραμματισμός του φεστιβάλ είναι και θέμα εμπειρίας, που δεν την είχα, τώρα την αποκτώ».

‣ Η ΠΕΙΡΑΙΩΣ 260 ΕΧΑΣΕ ΤΑ ΠΡΩΤΕΙΑ ΤΗΣ: Το αγαπημένο στέκι των φεστιβαλιστών, η καρδιά του φεστιβάλ, εκεί όπου ο Λούκος στέγασε και απέδειξε το όραμά του για τον θεσμό, ήταν κάπως «μαραζωμένο» φέτος. Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος δεν συμμερίζεται τη διαπίστωσή μας, αλλά και δεν διστάζει να βάλει τα πράγματα στη νέα τους θέση.

«Ενα φεστιβάλ δεν έχει μία καρδιά, ένα κέντρο, αλλά πολλά και διαφορετικά, με το ίδιο βάρος όλα», λέει. «Αλλά, ναι, η Πειραιώς 260 δεν είναι το δικό μου... χαϊδεμένο παιδί, χαϊδέμενο είναι πάντα το καινούργιο που δημιουργείς – χωρίς να καταργείς κάτι άλλο. Στην Πειραιώς 260 θα συνεχιστεί, πάντως, αυτό που έκανε ο Λούκος, όχι όμως με μίμηση. Είναι ο χώρος όπου θα εκφράζονται οι ντόπιες θεατρικές δυνάμεις και θα φιλοξενείται ό,τι σημαντικότερο συμβαίνει έξω, κυρίως στην Ευρώπη.

»Και η διαφορά μου από τον Λούκο θα κρίνεται: η αισθητική, η παιδεία, η θέση απέναντι στην κοινωνία, η πολιτική σκέψη για τη ζωή και τους ανθρώπους. Αυτά διαφοροποιούν τον ένα καλλιτεχνικό διευθυντή από τον άλλο. Μέχρις ενός σημείου, βέβαια, γιατί τον Καστελούτσι όσες φορές τον έφερε ο Λούκος θα τον φέρω κι εγώ. Δεν υπάρχει μίμηση, αλλά ένα τρένο πολιτισμικό, που ξεκινάει από Εδιμβούργο, φτάνει Αβινιόν και καταλήγει στον νότο».

‣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΟΙ ΘΕΑΤΕΣ ΦΕΤΟΣ: Κάποιες παραστάσεις με λίγα άτομα χτύπησαν καμπανάκι. Η εντύπωση ότι κάτι τρέχει στο φεστιβάλ, ότι το κοινό, για χίλιους δυο λόγους, του γύρισε την πλάτη, ότι τα ταμεία του είναι άδεια, εξαπλώθηκε. Επειδή, όμως, σ’ αυτή την περίπτωση δεν μπορεί να υπάρχουν γνώμες, αλλά μία και μοναδική αλήθεια, των αριθμών, ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος είναι σε θέση, τώρα που δόθηκε και η τελευταία θεατρική παράσταση της Επιδαύρου, να τους επικαλεστεί.

«Αν πάει κάποιος και δει μια παράσταση χορού, που δεν έχει κόσμο, και είναι κακοπροαίρετος, θα πει “πανωλεθρία”. Ε, λοιπόν, ούτε πρόβλημα οικονομικό έχουμε, πλεονασματικοί είμαστε, ούτε μείωση θεατών υπήρξε. Ακριβώς το αντίθετο. Φέτος κόπηκαν συνολικά 210 χιλιάδες εισιτηρια, ενώ πέρυσι ήταν 182 χιλιάδες και το 2015 167 χιλιάδες. Οσο για τις εισπράξεις φέτος είναι 3.800.000, δηλαδή 640 χιλιάδες παραπάνω από πέρυσι και ένα εκατομμύριο από το 2015».

«Μήδεια» του Δημήτρη Καραντζά στη Μικρή Επίδαυρο |

‣ ΜΙΚΡΗ ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ, Η ΩΡΑΙΑ ΕΚΠΛΗΞΗ: Χωρίς να θεωρηθεί κανείς μίζερος και γκρινιάρης, η Μικρή Επίδαυρος με τις μουσικές της, καλές, μέτριες και κακές, αλλά συνήθως χωρίς ιδιαίτερο λόγο και αιτία, έτσι για να λέμε ότι κρατάμε το μικρό θεατράκι μέσα στο φεστιβαλικό παιχνίδι, ήταν πρόβλημα. Χρειαζόταν επειγόντως μια λύση. Φέτος, η θεατρική της στροφή πρόσφερε μερικές από τις καλύτερες στιγμές του φεστιβάλ (Καραντζάς, Πι) αλλά τράβηξε και κόσμο, χτυπώντας στα ίσια το μεγάλο θέατρο. Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος μάς εξηγεί τι συνέβη.

«Ξεκίνησα από τη σκεψη πώς να μην είναι η Μικρή Επίδαυρος το παραπαίδι του φεστιβάλ, που δεν έχεις τι να το κάνεις και από αμηχανία βάζεις μέσα ό,τι τύχει, μέχρι και κακά πράγματα, συνταγή που κράτησα κι εγώ πέρυσι. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι ένας μικρός χώρος, που θα πάρει το πολύ 1.000 θεατές, δεν συμφέρει οικονομικά.

»Ο Χρήστος Λαμπράκης μπόρεσε να στηρίξει και να δώσει χαρακτήρα στον Μουσικό Ιούλιο, που έκανε, γιατί ήξερε πολύ καλά τον χώρο, είχε το Μέγαρο ακόμα και τον ΔΟΛ. Σιγά σιγά όμως η Μικρή Επίδαυρος άρχισε να παρακμάζει και να χωράει τα πάντα. Θεωρώ πολύ σημαντικό ότι ο κόσμος αγκάλιασε φέτος τις παραστάσεις. Αλλά και οι καλλιτέχνες. Ξέρετε πώς αντέδρασε ο Ολιβιέ Πι, ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα του ευρωπαϊκού θεάτρου, όταν του προτείναμε τη Μικρή Επίδαυρο για τον Αισχύλο του; “Ουάου!”»

‣ ΔΕΙ ΔΕ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΩΝ: Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος προωθεί με τόλμη κάτι, που όποιος το ‘λεγε πριν από λίγα χρόνια θα έμπαινε αυτόματα στην κατηγορία των δεξιών. Του το λέμε και γελάει. «Δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι το φεστιβάλ ο μόνος παραγωγός», επιμένει. «Πρέπει να αλλάξει αυτή η νοοτροπία, που είναι μόνο ελληνική, να αλλάξει η σχέση καλλιτεχνών με φεστιβάλ. Το θέμα δεν είναι απλώς οικονομικό, είναι απολύτως καλλιτεχνικό.

»Οταν δίνεις 50, 70 ή 100 χιλιάδες για μια παράσταση, δεν μπορεί να παίζεται μόνο δύο μέρες και να την βλέπει ένα κοινό που ποτέ δεν θα ξεπεράσει τα 1.000 άτομα, και σολντ άουτ να είναι. Πάντα το έλεγα και όχι μόνο τώρα που από τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή βλέπω το πρόβλημα διπλά. Δεν γίνεται να δουλεύει ένας καλλιτέχνης έναν ολόκληρο χρόνο (τώρα καταθέτουν τις προτάσεις τους) για παράσταση δύο ημερών.

»Δεν μας αφορά, δηλαδή, το να βλέπουν τη δουλειά μας; Με άλλους συμπαραγωγούς η ζωή της παράστασης συνεχίζεται και εκτός δικού μας φεστιβάλ. Δεν υπάρχει θίασος στο εξωτερικό που να μην λειτουργεί με αυτό τον τρόπο, έτσι ταξιδεύουν οι παραστάσεις από φεστιβάλ σε φεστιβάλ, μπήκαμε και μεις συμπαραγωγοί σε πολλές. Αν δεν μπεις, δεν σε ξέρουν, δεν σε υπολογίζουν στην Ευρώπη. Πιέζω λοιπόν τους καλλιτέχνες στην πρότασή τους για το φεστιβάλ να γράφουν αν έχουν συμπαραγωγό».

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας