Η παρεξηγημένη εκκοσμίκευση

Με αφορμή την προ-συμφωνία μεταξύ πρωθυπουργού και αρχιεπισκόπου και την πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης ήρθε ξανά στο προσκήνιο η συζήτηση περί εκκοσμίκευσης. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι η εκκοσμίκευση αποτελεί μια διαδικασία, η οποία λαμβάνει χώρα σε τρία πεδία:

  • 1) το ατομικό,
  • 2) το κοινωνικό και
  • 3) το θεσμικό, όχι απαραίτητα ταυτόχρονα.

Εν προκειμένω η όλη συζήτηση διεξάγεται για το θεσμικό, εάν δηλαδή το κράτος πρέπει να είναι κοσμικό και όχι εάν θα γίνει η κοινωνία κοσμική διά της βίας, όπως λανθασμένα αναπαράγουν ορισμένοι (π.χ. απαγόρευση θρησκευτικών εορτών).

Παρά ταύτα, ποικίλες έρευνες τα τελευταία χρόνια δείχνουν ότι ενδεχομένως και η ελληνική κοινωνία, αν δεν εκκοσμικεύεται, τουλάχιστον ενστερνίζεται κοσμικές απόψεις. Σε έρευνα της Kappa Research, για παράδειγμα, το 2015 το 61,9% τασσόταν υπέρ του πλήρους διαχωρισμού Κράτους και Εκκλησίας, ενώ το 2006 ήταν 37,9%.

Παρόμοια ευρήματα προέκυψαν από την έρευνα του Pew, που διεξήχθη το 2015, όπου το 62% τασσόταν κατά της παρέμβασης της Εκκλησίας στην πολιτική.

Επιπλέον, υπάρχουν άλλες έρευνες όπως η World Values Survey (2018) σύμφωνα με την οποία αν και 81,4% των ερωτώμενων δήλωσαν θρησκευόμενοι, 11,9% δήλωσαν μη θρησκευόμενοι (non-religious) και 2,9% άθεοι, ενώ τα ποσοστά αυτά αυξήθηκαν στις ηλικίες 18-29 (15,6% μη θρησκευόμενοι, 8,5% άθεοι). Τα παραπάνω δεδομένα είναι ακόμα αρχικά και ορισμένες φορές αντιφατικά, διότι σε άλλα θέματα η ελληνική κοινωνία εμφανίζεται αρκετά συντηρητική.

Εκείνο το οποίο χρήζει προσοχής και περαιτέρω μελέτης είναι το γεγονός ότι στο πεδίο της θρησκείας, αν και η πλειονότητα της ελληνικής κοινωνίας καταγράφεται ως πιστή και σχετικά θρησκευόμενη ενδεχομένως βρίσκεται σε μια κατάσταση ρευστότητας με τάσεις εκκοσμίκευσης, καθώς ορισμένες αντιλήψεις φαίνεται να μεταβάλλονται, ενώ αν δεν υφίστατο η ταύτιση θρησκείας και έθνους, τότε ίσως η μεταβολή να ήταν βαθύτερη και ταχύτερη. Μήπως η κοινωνία δείχνει τον δρόμο;

*Δρ Κοινωνιολογίας της Θρησκείας, Πάντειο Πανεπιστήμιο & Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

  

Έντυπη έκδοση
 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας