«Η νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου αποτελεί μια νίκη»

tieatro.jpg

Κλεοπάτρα Μάρκου, Ραφίκα Σαουίς, Μαρία Δαμασιώτη, Γιώργος Σύρμας Κλεοπάτρα Μάρκου, Ραφίκα Σαουίς, Μαρία Δαμασιώτη, Γιώργος Σύρμας

«Δεν θέλω να γίνω άντρας, απλά θέλω να σταματήσω να είμαι γυναίκα». Μια αφοπλιστική δήλωση που διαταράσσει την ισορροπία και τα δεδομένα της σχέσης δύο ομοφυλόφιλων γυναικών. Το έργο του Βρετανού συγγραφέα Τζον Μπρίτεν «Rotterdam», βραβευμένο τον περασμένο Απρίλιο με το Βραβείο Oλίβιε, παρουσιάζεται από τις 28 Δεκεμβρίου στο Beton7 σε σκηνοθεσία Μάριου Παναγιώτου.

Ανήμερα Πρωτοχρονιάς σ’ ένα τυπικό διαμέρισμα στο Ρότερνταμ στην Ολλανδία, δύο σύντροφοι επαναπροσδιορίζουν το πλαίσιο της σχέσης τους μ’ ένα νέο ορισμό που φέρνει η πρόθεση της Φιόνα ν’ αλλάξει φύλο και όνομα. Η βαθιά αμοιβαία αγάπη θα θέσει και από τις δύο πλευρές κρίσιμα ερωτήματα που αναζητούν ειλικρινείς απαντήσεις. Ποια είναι τελικά η βαθύτερη αξία του έρωτα; Η κατανόηση θα απορροφήσει την πίεση σώζοντας τη σχέση.

Μια γλυκόπικρη κωμωδία, ένα πρωτότυπο παιχνίδι που θέτει αμείλικτα ερωτήματα σχετικά με την αγάπη, την ταυτότητα σ’ έναν κόσμο που οι πάντες παλεύουν για να είναι αρεστοί, αποδεκτοί. Το έργο παίχτηκε ήδη στο Οff Broadway της Νέας Υόρκης, στο Λονδίνο όπου κέρδισε κοινό και κριτικούς (κατά τον Guardian πρόκειται για «λαμπρή μελέτη της αγάπης και της σεξουαλικότητας») και τώρα στο Λος Αντζελες.

Η παράσταση, επίκαιρη κοινωνικά αλλά και πολιτικά για τα ελληνικά πράγματα, έρχεται μετά την πρόσφατη ψήφιση του νομοσχεδίου που αφορά τις διεμφιλικές ταυτότητες και παρουσιάζει με τρόπο σαφή και κατανοητό ένα φαινομενικά περίπλοκο ζήτημα εστιάζοντας στο φύλο, την ταυτότητα και την αγάπη. Τον ρόλο της Φιόνα/Εντριαν ερμηνεύει η Ραφίκα Σαουίς, της οποίας πρόσφατα η πρότασή της τιμήθηκε με το βραβείο Ιψεν στη Νορβηγία.

«Αυτό που με συγκίνησε ήδη από την πρώτη ανάγνωση και μου επέτρεψε να εμπλακώ και προσωπικά στο λεκτικό του σύμπαν» λέει ο Μάριος Παναγιώτου «είναι ο τρόπος που προσεγγίζει ο ίδιος ο συγγραφέας θέματα που αφορούν το εδώ και το τώρα. Η ευαισθησία με την οποία αγκαλιάζει ζητήματα όπως εκείνα της ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού, διατρέχει όλο το έργο, είναι παρούσα στον τρόπο που σκιαγραφούνται οι τέσσερις χαρακτήρες: χωρίς ίχνος διδακτισμού και σοβαροφάνειας, με τρυφερότητα και ελαφράδα - το χιούμορ άλλωστε είναι βασικό εργαλείο αποφόρτισης. Ομως το σημαντικότερο είναι αυτή η αίσθηση ότι ο συγγραφέας δεν παίρνει τίποτα ως αυτονόητο και δεδομένο… Και πώς αλλιώς; Αφού μιλάμε για την ίδια τη ζωή».

Ο συγγραφέας σε συνέντευξή του χαρακτηρίζει το «Ρότερνταμ» ποπ έργο. Η πρόθεσή του ήταν να μεταφέρει μέσω της ποπ αισθητικής το μήνυμα ότι οι προβληματισμοί, τα συναισθήματα, οι αγωνίες και τα ζητούμενα στη σχέση δύο ανθρώπων είναι κοινά, ανεξάρτητα από φυλετική ταυτότητα και σεξουαλικό προσανατολισμό. Για τον Μάριο Παναγιώτου η σκηνοθετική γραμμή που ακολούθησε ήταν αναπόφευκτα σύγχρονη.

Ομολογουμένως η συνθήκη στην οποία ο συγγραφέας τοποθετεί το έργο είναι τρομακτικά σημερινή. Ο λόγος, άκρως ανεπιτήδευτος, βρίθει αναφορών, ενώ ταυτόχρονα όλα τα νοήματα περνάνε συμπυκνωμένα και ταχύτατα. Αυτό το πάντρεμα στην παράσταση υπηρετείται από τις επιλογές που έχουν γίνει τόσο δραματουργικά όσο και σε επίπεδο ερμηνειών, με αρωγό το σκηνικό περιβάλλον. Ολοι οι χώροι είναι προκάτ και οι ηθοποιοί κινούνται, μιλάνε και σχολιάζουν στο πλαίσιο ενός παράδοξου sitcom.

• Το νομοσχέδιο για τη φυλετική ταυτότητα είναι πια νόμος του κράτους. Η ελληνική κοινωνία ωστόσο πόσο έτοιμη είναι να το δεχτεί στην πράξη; Μπορούν άραγε δράσεις όπως η συγκεκριμένη παράσταση να ομολογήσουν δημόσια το δικαίωμα στη διαφορετικότητα;

Η υπερψήφιση του νομοσχεδίου για τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου αποτελεί μια νίκη που οφείλεται στους μακροχρόνιους αγώνες των εκπροσώπων του τρανς κινήματος και του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών, μια νίκη για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα. Δυστυχώς, αγκυλώσεις ακόμα υπάρχουν και θα υπάρχουν μέχρις ότου να καταφέρει η ελληνική κοινωνία να δεχτεί με αλληλοσεβασμό όλους τους ανθρώπους και κάθε άνθρωπο ξεχωριστά.

Και τότε, ναι, θα μιλάμε για μια αληθινά δημοκρατική κοινωνία. Μέχρι τότε κάθε εγχείρημα το οποίο βοηθάει στην εκπλήρωση αυτού του στόχου, θέτοντας στο προσκήνιο ζητήματα που αφορούν την αναγνώριση και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξίας και αξιοπρέπειας, είναι αναγκαίο να παίρνει τον χαρακτήρα του επείγοντος.

• Η γυναίκα αποφασίζει να ακολουθήσει την επιθυμία της και να προχωρήσει στη μετάβαση ως τρανς άντρας. Πώς βλέπουμε αυτή τη μετάβαση στη σκηνή;

Ο συγγραφέας λέει: «Γνωρίζω πως γράφω για τις εμπειρίες άλλων ανθρώπων… Θέλω να πιστεύω ότι έχω επίγνωση της σοβαρότητας αυτής της ευθύνης». Ορμώμενος από το προστατευτικό πλαίσιο που έχει τοποθετήσει ο ίδιος ο συγγραφέας το συγκεκριμένο πρόσωπο του έργου σε σχέση με τη μετάβαση και βάσει της έρευνας και της ανάλυσης που κάναμε με τους ηθοποιούς μου κατά τη διάρκεια των προβών, δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς παρά να αντιμετωπίσω το θέμα με αθωότητα και σεβασμό, μακριά από επικίνδυνα καμώματα και τακτικές εντυπωσιασμού.

• Στην Αγγλία το έργο υποστηρίχτηκε από την κοινότητα lgbtqi, η οποία συμβούλευσε τον συγγραφέα και παρότρυνε τα μέλη της να παρακολουθήσουν την παράσταση. Για το ανέβασμά του στην Ελλάδα ήρθατε σε επαφή με την κοινότητα των Διεμφυλικών;

Φυσικά και δεν σας κρύβω ότι χάρηκα βαθύτατα για τη συνάντησή μου με την πρόεδρο του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών, τη Μαρίνα Γαλανού, και τη Συντονίστρια Προγραμμάτων του Σωματείου, Αννα Απέργη.

Η πρώτη μας επαφή και ουσιαστικά μια πρώτη γνωριμία έγινε στο πλαίσιο της 8ης ετήσιας εκδήλωσης του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών για τη Διεθνή Ημέρα Τρανς Μνήμης, στην οποία είχαμε παραστεί ηθοποιοί και συντελεστές της παράστασης. Στη συνέχεια μας υποδέχτηκαν δύο φορές στα γραφεία του σωματείου τους, όπου, πέρα από το έργο και την παράσταση, μιλήσαμε για το έργο που επιτελεί το ίδιο το σωματείο.

• Πιστεύετε ότι ένα έργο τόσο ειδικού ενδιαφέροντος θα προκαλέσει το ενδιαφέρον και του ευρύτερου κοινού;

Αλίμονο αν ένα έργο, που μιλά για την αγάπη και τη βαθιά ανάγκη του ανθρώπου να αποδεχτεί εαυτόν και αλλήλους, το βαρύνουμε με επιθετικούς ή επιρρηματικούς προσδιορισμούς που καθόλου δεν του αφήνουν ελεύθερο τον δρόμο της επικοινωνίας, αλλά τουναντίον το περιορίζουν και το καθιστούν αντικείμενο διακρίσεων. Το «Ρότερνταμ» είναι ένα έργο θέσει ανθρώπινο, που χρήζει ανοιχτωσιάς.

  Κέντρο τέχνης και πολιτισμού Beton7 (Πύδνας 7, Κεραμεικός). «Rotterdam» του Τζον Μπρίτεν. Μετάφραση: Ισαβέλλα Μαργκαρά. Σκηνοθεσία: Μάριος Παναγιώτου. Σκηνικά: Κωνσταντίνα Κρίγκου. Φωτισμοί: Βασίλης Κλοτσοτήρας.   
Ερμηνεύουν: Ραφίκα Σαουίς, Κλεοπάτρα Μάρκου, Γιώργος Σύρμας, Μαρία Δαμασιώτη. Την παράσταση υποστηρίζει το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ) και η πρόεδρός του Μαρίνα Γαλανού.
Στο πλαίσιο της παράστασης θα πραγματοποιηθούν συζητήσεις και δράσεις που έχουν στόχο την ενημέρωση του κοινού για ζητήματα ταυτότητας φύλου και σεξουαλικότητας με τη συμμετοχή μελών του ΣΥΔ. Στην πρεμιέρα θα παρευρεθεί και ο συγγραφέας του έργου.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας