Η μαγιά ακόμα καλά κρατεί

Μερικές σκέψεις που αιωρούνται και κάποιες ακραίες πράξεις που λαμβάνουν χώρα στον  αναπτυσσόμενο κόσμο, αποτελούν ισχυρές ενδείξεις ότι κάποιοι, παρά τα αναντίρρητα ιστορικά  συμπεράσματα, έχουν διαφορετική άποψη. Για παράδειγμα, ενώ στον περισσότερο κόσμο, ο Αδόλφος Χίτλερ θεωρείται μανιακός, παρανοϊκός και υπεύθυνος για κατάπτυστες γενοκτονίες, σε άλλα μήκη και πλάτη  του πλανήτη μας θεωρείται μορφή κατάλληλη για πολιτική έμπνευση.

Εάν ο Πρόεδρος των Φιλιππίνων Ροντρίγκο Ντουτέρτε (Rodrigo Duterte, 1945- ) ήταν ένας πολιτικός που δραστηριοποιούταν στη Δύση, η επίκληση του Χίτλερ ως προσωπική έμπνευση, θα σήμαινε χωρίς αμφιβολία το γρήγορο τέλος στην πολιτική, τουλάχιστον, καριέρα του. Θεωρείται και μάλλον είναι αληθές, ότι συνδέεται με  μία παραστρατιωτική οργάνωση η οποία κατηγορείται από πολλές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων για κάποιες εξωδικαστικές τιμωρίες και δολοφονίες ύποπτων εγκληματιών, μεταξύ αυτών και γνωστών εμπόρων ναρκωτικών. 

‘... Ο Χίτλερ έσφαξε 3.000.000 Εβραίους. Τώρα υπάρχουν τρία εκατομμύρια τοξικομανείς (στις Φιλιππίνες) ... Θα ήμουν ευτυχής να τους σφάξω... ’! Έτσι δήλωσε ο Ντουτέρτε περιγράφοντας τον πόλεμο που εξαπέλυσε στους εμπόρους ναρκωτικών, προσθέτοντας ότι η δική του δράση ναζιστικού τύπου,   θα βάλει τέλος στο πρόβλημα της χώρας του και θα σώσει την επόμενη γενιά από τον όλεθρο στον οποίο αναπόφευκτα οδηγείται.    

Στους πολίτες της χώρας του, ωστόσο, η αναφορά στον Χίτλερ από τον Ντουτέρτε, φαίνεται ότι δεν  θεωρήθηκε ως επιπόλαια και αψυχολόγητη πράξη, κι ούτε υπάρχει καμία ένδειξη, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, ότι τον ζημίωσε προσωπικά. Στην πραγματικότητα, υπάρχει σοβαρός λόγος να πιστεύουμε ότι   ενίσχυσε  την δημοτικότητά του μεταξύ των Φιλιππινέζων ως ένας άνθρωπος που εκστομίζει τις ακραίες θέσεις που σκέφτεται και το σπουδαιότερο τις κάνει, στη συνέχεια, πράξη.  

Η θετική άποψη του Ντουτέρτε για τον Χίτλερ, είναι από καιρό κοινό μυστικό, όχι μόνο στις Φιλιππίνες, αλλά και  σε αρκετά μέρη του  μη δυτικού κόσμου και παραμένει έτσι μέχρι σήμερα. Για τη Δύση, όμως, ο Χίτλερ είναι γνωστός πάνω απ’ όλα ως ο αρχιτέκτονας του δραματικού Ολοκαυτώματος. Είναι εκείνος ο οποίος, με την ελπίδα της επέκτασης της γερμανικής δύναμης σε όλη την Ευρώπη, και αργότερα σε ολόκληρο τον πλανήτη, βύθισε τον κόσμο στον πιο καταστροφικό πόλεμο στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Ωστόσο, σε ένα μεγάλο μέρος του αναπτυσσόμενου κόσμου, όπου υπάρχει άγνοια σχετικά με το Ολοκαύτωμα και τις υπέρμετρες ψυχοπαθολογικές φαντασιώσεις και εμμονές του Χίτλερ όσον αφορά την παγκόσμια κυριαρχία, θεωρείται λιγότερο ως δολοφόνος μαζών και ιδεολόγος της παγκόσμιας κατάκτησης, και ίσως περισσότερο ως ένας δυναμικός άνθρωπος που αντιμετώπισε τα κοινωνικά προβλήματα και δεινά με  αιχμηρό, και το σπουδαιότερο,  με άκρως αποτελεσματικό τρόπο, αφήνοντας όμως πίσω τρομακτικό χάος, εκατομμύρια νεκρών  και ισοπεδωμένες πόλεις. 

Επιπλέον, και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο, στο μη δυτικό κόσμο, το όνομα του Αδόλφου Χίτλερ ίσως να παραπέμπει στο δήθεν αντάρτικο και τον εθνικιστικό αγώνα του γερμανού  ηγέτη εκείνης της εποχής εναντίον της αγγλο-γαλλο-αμερικανικής σιωνιστικής κυριαρχίας. 

Στον πολύπαθο χώρο της μαύρης ηπείρου, έχουμε τον Πρόεδρο Ρόμπερτ Μουγκάμπε (Robert Mugabe, 1924- ), τον 93 ετών ισχυρό άντρα της Ζιμπάμπουε, ο οποίος αναρίθμητες φορές σύγκρινε τον εαυτό του όχι μόνο με τον Χριστό, αλλά με τον Χίτλερ. ‘Είμαι  ο Χίτλερ αυτής της εποχής. Εκείνος ο Χίτλερ είχε μόνο ένα σκοπό. Τη δικαιοσύνη για το λαό του, την κυριαρχία για το λαό του, την αναγνώριση της ανεξαρτησίας του λαού του και τα δικαιώματά τους  στα αγαθά. Εάν αυτός είναι ο Χίτλερ, τότε επιτρέψτε μου να είμαι Χίτλερ δέκα φορές. Δέκα φορές, αυτό είναι που πρεσβεύουμε’, δήλωνε με θράσος  κάποια χρόνια πριν!

Η Ινδονησία αποτελεί μια άλλη ανάλογη περίπτωση. Ο δεύτερος Πρόεδρος της Ινδονησίας (από το 1967 έως την παραίτησή του το 1998, μετά βέβαια από λαϊκή κατακραυγή και εξέγερση), στρατηγός Σουχάρτο (Suharto, 1921-2008) είδε τη ναζιστική Γερμανία ως πρότυπο για την άκρως συγκεντρωτική και   στρατοκρατούμενη  Νέα Τάξη του.  

Αλλά και ο  Σουκάρνο (Sukarno, 1901 - 1970) ο ηγέτης του αγώνα για την ανεξαρτησία της Ινδονησίας εναντίον των Ολλανδών, και συνακόλουθα ο πρώτος στην ιστορία Πρόεδρος της χώρας, από το 1945 ως το 1967,  μάλλον υιοθετούσε μερικές απόψεις του  Τρίτου Ράιχ. Το 1955, ο Σουκάρνο οργάνωσε και φιλοξένησε ένα τουλάχιστον πρωτότυπο συνέδριο, το Συνέδριο του Μπαντούνγκ, με σκοπό να ενώσει τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Αφρικής, δηλαδή ουσιαστικά των μη  ευθυγραμμισμένων με την ‘κοινή παραδοχή’ εθνών αυτών των ηπείρων, σε ένα αδέσμευτο κίνημα ως αντίβαρο στις ανταγωνιζόμενες υπερδυνάμεις της εποχής.

Ο Σουκάρνο κάποια στιγμή άρχισε να μετανιώνει για τον διακοσμητικό ρόλο του αξιώματός του, καθώς δεν μπορούσε να επέμβει δραστικά όπως θα ήθελε για την αντιμετώπιση του πολιτικού χάους της χώρας. Διακήρυττε ότι το σύστημα της φιλελεύθερης δημοκρατίας δυτικού τύπου ήταν ακατάλληλο για την Ινδονησία, και κάλεσε για ένα σύστημα ‘Καθοδηγούμενης Δημοκρατίας’. Ήταν υπέρμαχος μιας κυβέρνησης που δεν θα στηριζόταν μόνο στα πολιτικά κόμματα, αλλά και σε ‘λειτουργικές ομάδες’, με πρόσωπα κάτω από την προεδρική καθοδήγηση.

Στο συνέδριο εκείνο, του 1955, συμμετείχαν σύνεδροι οι οποίοι ανέπτυξαν με ρητορική παρόμοια των Ναζί, πάμπολλες καταγγελίες που αφορούσαν την αποικιοκρατία και τον σιωνιστικό ιμπεριαλισμό. Ως κληρονομιά εκείνου του συνεδρίου και εκείνης της νοοτροπίας, σήμερα η πόλη Μπαντούνγκ, διαθέτει ένα εστιατόριο που ονομάζεται Soldatenkaffee, γεμάτο με σβάστικες, προπαγανδιστικές αφίσες και φωτογραφίες του Φύρερ. Τα  ναζιστικά σύμβολα είναι σχεδόν νόμιμα στην Ινδονησία, με τον ίδιο τρόπο που οι περισσότεροι είναι ανίδεοι για την επονείδιστη υπόθεση του ιστορικού Ολοκαυτώματος.

Χαρακτηριστικά οι μαθητές της Ινδονησίας δεν γνωρίζουν τίποτα για το διωγμό των Εβραίων, και δεν είναι λίγοι εκείνοι που βλέπουν και συγκρίνουν τον Χίτλερ ως έναν ένδοξο επαναστάτη, παρόμοιο με τον Τσε Γκεβάρα, κι όχι ως τον κύριο  υπεύθυνο για το θάνατο εκατομμυρίων Εβραίων. Η φράση από τα χείλη σοβαρών επιχειρηματιών, ‘χρειαζόμαστε έναν Αδόλφο Χίτλερ, προκειμένου να αποκατασταθεί πλήρως ο νόμος και η τάξη’, ακούγεται αρκετά  συχνά στις σχετικές συζητήσεις.

Πρόσφατα σχετικά, τον περασμένο Δεκέμβριο του 2016, έλαβε χώρα σχολική παρέλαση στην Ταϊβάν με θέμα τους Ναζί στην οποία συμμετείχαν μαθητές σχολείου οι οποίοι φορούσαν στολές των Ναζί, κραδαίνοντας λάβαρα με σβάστικες, που πραγματοποιήθηκε για κάποιο εορτασμό του σχολείου τους, στην οποία συμμετείχαν και δάσκαλοι. 

Δεν αποτελεί ιδιαίτερη  είδηση ​​ότι οι απόψεις του Χίτλερ είναι κοινός τόπος στη σημερινή Μέση Ανατολή, κι ότι η Τουρκία, η χώρα με τη μεγαλύτερη παράδοση της δημοκρατίας στην περιοχή, έχει το μερίδιό της στο εν λόγω συναίσθημα.  Όπως και στην Ινδονησία, το φαινόμενο αυτό στην Τουρκία έχει εξέχουσα ιστορία. Ο ιδρυτής της Τουρκικής Δημοκρατίας, Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, υπηρέτησε τη χώρα του  έχοντας ως πηγή έμπνευσης τον Χίτλερ. Ο Χίτλερ, με τη σειρά του, ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιασμένος από την καταστολή του πολιτικού Ισλάμ από τον κοσμικό  Ατατούρκ.

Μετά την επίσκεψη στους Ναζί στο Βερολίνο, ο γενικός γραμματέας του Κεμαλικού Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος και αργότερα πρωθυπουργός,  Recep Peker (1889-1950), εξέφρασε ανοιχτά το θαυμασμό του για τον εθνικό σοσιαλισμό. Αλλά και ο Ερντογάν αναφέρθηκε παλιότερα στη Γερμανία του Χίτλερ ως μελέτη θετικής περίπτωσης, και το πώς μια τέτοια προεδρία θα μπορούσε να λειτουργήσει. Πολλοί Τούρκοι εξέφρασαν την έκπληξή τους για τα σχόλια του Ερντογάν, αλλά υπό το φως των σημερινών συνεχώς αυξανόμενων απολυταρχιών του προέδρου, η αναφορά στον Φύρερ φαίνεται μάλλον  φυσιολογική παρά  περίεργη. 

Εν τω μεταξύ, ο τελευταίος Πρόεδρος  της Αιγύπτου, στρατηγός Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι (Abdel Fattah al-Sisi, 1954- ), προσπαθεί εναγωνίως μέχρι στιγμής να νομιμοποιήσει τον ολοένα εξελισσόμενο σε απολυταρχικό τρόπο διακυβέρνησης. Η κατάταξη των πολιτικών αντιπάλων ως εχθρών του κράτους, η καταστολή των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης, ο υπερεθνικισμός και η ξενοφοβία, προκάλεσαν συχνές συγκρίσεις με τον Χίτλερ μεταξύ αρκετών συναδέλφων του. Στο Πακιστάν, επίσης, όπως στην   Ινδονησία, παρατηρείται ανάμεσα σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού πραγματική λατρεία γα τον Φύρερ.

Στη γειτονική Ινδία, συναντά κανείς ακόμα  περισσότερα σημάδια γοητείας με το Φύρερ. Σε μερικά  βιβλιοπωλεία, βρίσκεται σε περίοπτη θέση το βιβλίο  ‘Mein Kampf’ του  Χίτλερ, γιατί όπως λένε αρκετοί είναι κλασικό. Μερικοί Ινδοί υποστηρίζουν ότι η δημοτικότητα του Χίτλερ στη χώρα τους προέρχεται από άγνοια σχετικά με το Ολοκαύτωμα ή από περιέργεια για ένα  πραγματικά άρρωστο και διαβολικό μυαλό.  Άλλοι βλέπουν τον Χίτλερ και το ‘Mein Kampf’ στο ίδιο μήκος κύματος με την άνοδο του ινδουιστικού εθνικιστικού κινήματος της Ινδίας, και το ‘Mein Kampf’ μπορεί να χρησιμοποιηθεί κάθε φορά για να υποστηρίξουν τη δημιουργία  μιας ‘καθαρής’ ινδουιστικής Ινδίας, στην οποία  θα διώκονται οι μουσουλμάνοι.

Ακόμα άλλοι Ινδοί πίσω από τη δημοτικότητα του Χίτλερ βλέπουν τον αντισημιτισμό, ή αναφέρουν την επιθυμία των Ινδών να πιστεύουν ότι ένας ισχυρός ηγέτης μπορεί να μετατρέψει την κοινωνία προς κάτι καλύτερο.  Όπως και στο Πακιστάν, όμως, το όνομα Χίτλερ κι εδώ υποδηλώνει την ισχυρή πειθαρχία. Φυσικά, οι ηγέτες στον αναπτυσσόμενο κόσμο αναφέρονται  στο όνομα του Χίτλερ ως προκάλυμμα στον αυταρχισμό και την αντιδημοκρατικότητά τους, καθώς και  ως πηγή έμπνευσης για τις ενέργειές τους! 

Ενώ στη Δύση, τελικά, η απόρριψη του Χίτλερ και της απίστευτα δηλητηριώδους κληρονομιάς του πηγαίνει παράλληλα με τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και  τη φυλετική διαφορετικότητα,  σε πολλά μέρη του πλανήτη μας ο θαυμασμός στο πρόσωπό του και στις ιδέες του,  μπορεί να θεωρηθεί ως μια ακόμη ένδειξη της γενικότερης κρίσης των κοινωνικών και πολιτικών αξιών στο σύγχρονο κόσμο μας, τουλάχιστον αυτόν τον κόσμο που δημιουργήσαμε στον εικοστό αιώνα!