«Η ιδεολογία μου καθόριζε πάντα τη στάση μου»

tsaknis.jpg

Διονύση Τσακνή Βασίλης Μαθιουδάκης

Θα μπορούσα να γράψω πολλά για τον Διονύση Τσακνή. Για τα μεγάλα τραγούδια, τις μουσικές του σε ογδόντα θεατρικές παραστάσεις, αλλά και για το χιούμορ, την ευστροφία, τον ακέραιο χαρακτήρα του που ξέρουμε όσοι τον γνωρίζουμε καλά. Μιλάει για πρώτη φορά όμως μετά την παραίτησή του από τη θέση του προέδρου της ΕΡΤ, έτσι, για λόγους οικονομίας χώρου, αφήνω εδώ μόνο τα στιχάκια του από το τραγούδι του «Εξουσία».

Λέει λοιπόν η ίδια:

«Σπέρνω ελπίδες στο δρόμο, είμαι σειρήνα γυμνή, θερίζω πτώματα μόνο, είμαι φριχτή μηχανή, είμαι ο λόγος που σβήνει του έρωτα η ορμή, είμαι η σκέψη που δίνει αιτία σ’ ένα κορμί/Σε μια στροφή έχω βάλει δολώματα, είμαι σκιά και καπνός, έχω αλλάξει πολλά γυναικεία ονόματα και δεν με νικάει εμένα ποτέ ο καιρός…».

Διονύσης Τσακνής Φωτογραφία: Βασίλης Μαθιουδάκης

● Εχουν περάσει τρεις μήνες από τη μέρα που παραιτήθηκες από την ΕΡΤ, πώς βλέπεις τώρα όλα όσα συνέβησαν;

Βλέπω τα πράγματα πιο καθαρά. Ηταν μια περιπέτεια από την οποία θέλω να πιστεύω πως βγήκα σοφότερος. Εμαθα πράγματα και συμπεριφορές που δεν ήταν για μένα αναγνωρίσιμες. Τις προσέγγιζα στο παρελθόν μόνο θεωρητικά.

Στην ΕΡΤ είδα εν τοις πράγμασι τι μπορεί να συμβαίνει σε έναν τεράστιο δημόσιο οργανισμό.

Μπήκα με τη διάθεση της προσφοράς, νομίζω ότι κάποια πράγματα, ως παλιότερη διοίκηση, τα καταφέραμε.

Καταφέραμε για παράδειγμα ένα τεράστιο πράγμα, που λέγεται επαναλειτουργία. Από κει και πέρα όταν αισθάνθηκα ότι δεν είμαι χρήσιμος, δεν είχα λόγο να παραμείνω…

● Ποια ήταν αυτή η στιγμή που συνειδητοποίησες ότι δεν είσαι χρήσιμος;

Η αλλαγή της διοίκησης. Ηταν μια κατάσταση η οποία υπέκρυπτε άλλου είδους πολιτικές συμμαχίες, στις οποίες εγώ δεν μπορούσα να συναινέσω.

Παραχωρήθηκε ουσιαστικά η ΕΡΤ σε δυνάμεις που στο παρελθόν είχαν ταυτιστεί με αυτό που ονομάτισα ως συντεχνιακό, κρατικοδίαιτο συνδικαλισμό.

● Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ όμως ξέρουν ότι είναι γνωστή τακτική της εκάστοτε κυβέρνησης να περνάει τη δική της πολιτική γραμμή.

Ναι, όλοι το ξέρουν. Ετσι κι αλλιώς η εκάστοτε κυβέρνηση, και με βάση την αρχή της αναλογικής ισότητας, θα «παίζεται» περισσότερο.

Το να είσαι εξόφθαλμα φιλοκυβερνητικός είναι ένα πράγμα που, τουλάχιστον στην πρώτη περίοδο, το αποφύγαμε. Η ΕΡΤ ήταν το μόνο κανάλι που δεν τιμωρήθηκε από το ΕΣΡ για την προβολή των εκλογών, του δημοψηφίσματος και της αναλογικής εκπροσώπησης όλων των απόψεων.

Το να υπάρχει μια φιλοκυβερνητική νότα δεν οφείλεται πάντα σε μια κατεύθυνση που όντως μπορεί να δώσει μια κυβέρνηση, οφείλεται και σε μια τάση που έχουν ορισμένοι εργαζόμενοι να μην είναι «ενοχλητικοί», απέναντι στην εξουσία κάθε μορφής.

Υπό την έννοια αυτή συμπεριφέρονται ως αυτολογοκρινόμενοι. Αυτό συμβαίνει σε όλα τα μέσα, ας είμαστε ειλικρινείς!

Αλλά για μένα δεν είναι το θέμα αυτό, το θέμα είναι ότι η ΕΡΤ πολλές φορές χρησιμοποιήθηκε για άλλου είδους συμμαχίες ή διευκολύνσεις. Θα σου πω ένα παράδειγμα από το παρελθόν, όπου η ΕΡΤ χρησιμοποιήθηκε σαν εφαλτήριο για να γίνει η Digea.

Το κλείσιμό της έγινε ακριβώς για αυτόν τον λόγο. Να μείνει δηλαδή μόνη της μια ιδιωτική εταιρεία, και μάλιστα με μετόχους τους ίδιους τους καναλάρχες, ως μόνη πάροχος ψηφιακού περιεχομένου.

Δηλαδή δεν χρησιμοποιήθηκε για να περάσει την κυβερνητική γραμμή (έκλεισε άλλωστε), αλλά για γενικότερους πολιτικούς-οικονομικούς σχεδιασμούς.

● Υπήρξαν παραδείγματα ανθρώπων που μεγαλούργησαν στην ΕΡΤ, το παράδειγμα ας πούμε του Μάνου Χατζιδάκι που έκανε εξαιρετικά πράγματα…

Θα μπορούσαμε να πούμε πάρα πολλά πράγματα γι’ αυτό!

Ο περισσότερος κόσμος αγνοεί ότι η στάση μιας μεγάλης μερίδας των τότε εργαζομένων όταν μπήκε ο Χατζιδάκις στην ΕΡΤ ήταν από αρνητική ως εχθρικότατη.

● Παρ' όλα αυτά, κάποιοι τον στήριξαν για να έχει μια τέτοια θητεία…

Προφανώς, όπως κι εμένα κάποιοι με στήριξαν. Και μεγαλύτερο στήριγμα από το να σου σφίγγουν το χέρι άγνωστοι άνθρωποι στον δρόμο δεν υπήρξε!

Αυτά τα πράγματα μπορούμε να τα δούμε καθαρά όταν έχουμε πάρει μια απόσταση…

Ολοι γνωρίζουν την ιδιαίτερη φιλική σχέση του Μάνου Χατζιδάκι με τον τότε πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή. Ακόμα και ο καθ’ ύλην αρμόδιος υπουργός δεν μπορούσε να παρέμβει.

● Κι εσύ δεν είχες μια φιλική σχέση με τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα;

Υπάρχει μια σχέση αλληλοεκτίμησης. Αλλά αυτό δεν σημαίνει κάτι από μόνο του. Υπάρχουν και άλλα πράγματα πέρα από την εκτίμηση.

Στην πολιτική όταν φτάνεις σε κάποιο σημείο που εξ αντικειμένου μπαίνεις σε ένα δίλημμα, στο να πεις δηλαδή το μεγάλο ναι ή το μεγάλο όχι, πρέπει να έχεις το θάρρος να το κάνεις.

Δεν παραγκωνίστηκα όπως κάποιοι προσπαθούν να πουν, δεν υπάρχει κάτι πικάντικο σε όλη αυτή την ιστορία, ούτε έχω θυμό.

Ηταν μια καθαρή, ψύχραιμη πολιτική στάση. Μπήκα στην ΕΡΤ για να είμαι χρήσιμος, όταν κατάλαβα πως πλέον δεν ήμουν, έφυγα.

Διονύσης Τσακνής Φωτογραφία: Βασίλης Μαθιουδάκης

● Μιλώντας για πολιτική σκέψη, δραστηριοποιείσαι από πάντα σ’ αυτό που λέμε πολιτικό λόγο.

Ακόμα και με την τέχνη μου κάνω πολιτική. Πάντα έκανα. Τα τραγούδια μου είναι τραγούδια γνώμης. Ακόμα και τα ερωτικά.

Παίρνω πάντα υπόψη μου ένα πολιτικό, κοινωνικό περιβάλλον.

Δεκαπέντε χρόνια αρθρογραφούσα στην «Ελευθεροτυπία», ανέκαθεν είχα σχέση με την πολιτική. Δεν έχω μια ευκαιριακή σχέση μαζί της και αυτό ο κόσμος το ξέρει.

Δεν θα ήθελα όμως να συνδυάσω την παρουσία μου με ορισμένα πράγματα που είναι αντίθετα στις αρχές μου.

● Εχεις αναπτύξει πολύ ωραίες σχέσεις με τους εργαζόμενους της ΕΡΤ. Θυμάμαι πριν από λίγο καιρό σε μια παράστασή σου είχαν έρθει αρκετοί και ήταν συγκινητικό γιατί συμμετείχαν στο πρόγραμμα με όλη τους την καρδιά, τραγουδώντας και χειροκροτώντας…

Γνώρισα ανθρώπους που νομίζω πως «έχανα» όσα χρόνια δεν τους γνώριζα.

Ανθρώπους με αυταπάρνηση που εργάζονται χωρίς καμία ιδιοτέλεια και αν τους αφήσουν αυτούς τους ανθρώπους -και άλλους που υπάρχουν στην ΕΡΤ- μπορούν να κάνουν θαύματα.

Θα μπορούσαν να δώσουν ένα καίριο χτύπημα στη λογική τού κακώς εννοούμενου δημοσίου υπαλλήλου.

Να φτιάξουν μια αλλιώτικη δημόσια ραδιοφωνία-τηλεόραση. Που να τους αξίζει και να μας αξίζει. Σε μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσα και πάλι να δηλώσω παρών.

Βλέπεις, έχουν ιδέες, γνώσεις, διάθεση προσφοράς, αλλά δυστυχώς, τις πιο πολλές φορές στον δημόσιο βίο, αυτοί οι άνθρωποι και λόγω ενός μη συγκρουσιακού χαρακτήρα παραγκωνίζονται και θριαμβεύουν οι φελλοί.

● Πρόσφατα, σε θέμα που προέκυψε από ένα άρθρο που έγραψε ο Πάσχος Μανδραβέλης, απάντησες με δυναμικό και σκληρό τρόπο…

Και δεν έχω να απαντήσω τίποτα παραπάνω από όσα έγραψα στο κείμενό μου, αλλά ούτε και να αφαιρέσω καμία λέξη!

● Μπήκες και στο στόχαστρο της Χρυσής Αυγής όταν ήσουν πρόεδρος της ΕΡΤ, γιατί δεν μεταδίδατε τις ομιλίες τους. Σε κάλυπτε ο νόμος;

Οχι, ο νόμος δεν με κάλυπτε στο ακέραιο. Το ΕΣΡ είπε ότι εξαρτάται από μας, από την κρίση μας, αν μια ομιλία είναι μεταδόσιμη ή όχι.

Εγινε λοιπόν μια επιτροπή, πρόεδρος της οποίας ήμουν εγώ, απαρτιζόμενη από τους γενικούς διευθυντές και τους διευθυντές ειδήσεων. Κάθε ομιλία της Χρυσής Αυγής πέρναγε έκτοτε από την κρίση αυτής της επιτροπής.

Σε μια περίπτωση που η επιτροπή αποφάσισε τη μετάδοση της ομιλίας του αρχηγού της, η δική μου ψήφος ήταν αντίθετη.

Τώρα, αν η Χρυσή Αυγή είναι εναντίον μου, αυτό δεν είναι παρά ένα παράσημο στο στήθος μου.

Διονύσης Τσακνής Φωτογραφία: Βασίλης Μαθιουδάκης

● Πώς έγινε κι ένα παιδί που προσανατολίζεται από το περιβάλλον να γίνει επιστήμονας, ένας οικονομολόγος, κάνει ξαφνικά στροφή και γράφει, τραγουδάει, παίζει μουσική;

Ποτέ η μόρφωση δεν κάνει κακό σε κανέναν. Το γεγονός ότι σπούδασα Οικονομικές Επιστήμες δεν μου φάνηκε άχρηστο στη ζωή μου.

Ακόμα και το άρωμα του Πανεπιστημίου να πάρει κανείς, θα του είναι μια πολύτιμη κληρονομιά.

● Είχες ασχοληθεί νωρίτερα με τη μουσική;

Από δεκατεσσάρων ετών. Αλλά επειδή ήμουν αριστερόχειρας, δεν μπορούσα να παίξω καλή κιθάρα. Δεν ήξερα βλέπεις πως υπήρχαν τότε κιθάρες και για αριστερόχειρες.

Μόλις είδα τον Χέντριξ το '71, στην ταινία «Woodstock» σε σινεμά στην Καρδίτσα, βγήκα έξω και μούντζωνα τον εαυτό μου. Δεν την εγκατέλειψα ποτέ, ούτε στα χρόνια που σπούδαζα.

● Ησουν αυτό που λέμε καλό παιδί στην εφηβεία ή τους παίδευες;

Πάρα πολλές φορές το συζητάμε αυτό με παλιούς συμμαθητές. Εγώ θεωρώ ότι ίσως ήμουν ο πιο φρόνιμος μαθητής! Κοιμόμουνα στην τάξη, δεν λέω!

Ομως οι αποβολές δεν ήταν γιατί δεν ήμουν φρόνιμος, ήταν για το γεγονός ότι κάπνιζα και δεν φορούσα το καπέλο.

● Εγώ έχω μάθει πάντως ότι έφευγες το πρωί από το σπίτι και, αντί να πας σχολείο, πήγαινες στην ΕΒΓΑ εκεί δίπλα…

Δεν πήγαινα στον εκκλησιασμό, από άποψη και πατρική απαγόρευση. Ναι, τις ώρες του υποχρεωτικού εκκλησιασμού πήγαινα στον Φώντα. Πείραζα κανέναν;

Πήγαινα, έπινα τον καφέ μου, κάπνιζα το τσιγαράκι μου και περίμενα τα φιλαράκια μου να γυρίσουν.

Περνούσε ο γυμνασιάρχης, με έβλεπε ασκεπή και καπνίζοντα και μου έριχνε έξι μέρες αποβολή. Τριάντα έξι μέρες αποβολών στις δυο τελευταίες τάξεις και διαγωγή «καλή».

● Μπήκες στο Πανεπιστήμιο το 1972 νομίζω…

Ναι, την εποχή που ξεκίναγε το φοιτητικό κίνημα. Οργανώθηκα πολιτικά στην Αντιδικτατορική ΕΦΕΕ (Αντι-ΕΦΕΕ). Η σκέψη μας ήταν να πέσει η χούντα.

Ας είμαστε όμως ρεαλιστές. Δεν θα μπορούσε το φοιτητικό κίνημα να ρίξει τη χούντα, εάν δεν υπήρχε ο γενικός λαϊκός ξεσηκωμός.

Το σύνθημά μας «Συμπαράσταση Λαέ» αυτό δήλωνε.

Στο Πολυτεχνείο δεν σκοτώθηκε κανένας επώνυμος που συμμετείχε στις επιτροπές ή στη συντονιστική επιτροπή, σκοτώθηκαν άνθρωποι απλοί που κατέβηκαν στους δρόμους της Αθήνας για να υποστηρίξουν το φοιτητικό κίνημα ενάντια στον φασισμό.

● Ενιωσες κάποια στιγμή πραγματικό φόβο εκείνες τις μέρες;

Οταν είσαι με πάρα πολλούς ανθρώπους, μετριάζεις όλα σου τα συναισθήματα, συμπεριλαμβανομένου του φόβου.

Ηταν η νιότη, η άγνοια κινδύνου που σε κάνει να λες «δεν μπορεί, εμείς θα νικήσουμε» και η αίσθηση του δίκιου. Περισσότερο φοβήθηκα όταν είδα τους στρατιώτες να τρέμουν.

Ενα 19χρονο παιδί, συνομήλικός μου, έτρεμε και κρατούσε το πολυβόλο…

● Ηταν ξεκάθαρο αυτό το «νικήσαμε» τότε;

Εξαρτάται με τι όρους θα το δεις. Το κέρδος ήταν ότι η εναντίωση στη χούντα ξέφυγε από μια ομάδα κάποιων πέντε χιλιάδων φοιτητών και έγινε υπόθεση του κόσμου και παγιώθηκε η αντίληψη ότι η χούντα μπορεί να νικηθεί.

Οταν όμως μετράς νεκρούς, συλλήψεις, βασανιστήρια, δεν μπορείς παρά να μιλάς για νίκη που κερδήθηκε έχοντας και τα θύματά της.

● Μου έχουν περιγράψει πως συνέρρεε τότε ο κόσμος στις συναυλίες για να ακούσει μουσική…

Τότε ο κόσμος άκουγε μουσική. Ηθελε να ψάξει, να ακούσει καινούργια είδη μουσικής, πράγματα που στην περίοδο της χούντας ήταν απαγορευμένα.

Η μουσική ήταν το εισιτήριο για να κοινωνικοποιηθείς. Τόσο μεγάλη δύναμη είχε! Θυμάμαι το 1972 άκουσα από τον Γιάννη Πετρίδη στο ραδιόφωνο ένα κομμάτι των JethroTull, το «Thickasabrick».

Ημουν στην Καρδίτσα, μάζεψα εκατόν είκοσι δραχμές, πήρα σκαστός το τρένο, πήγα στην Αθήνα στο «POP 11», άκουσα τον δίσκο στο δωματιάκι, τον αγόρασα, ξαναπήρα το τρένο και γύρισα στην Καρδίτσα.

Γύρισα ως τροπαιοφόρος, ο μοναδικός Θεσσαλός που είχα το «Thickasabrick» την εποχή εκείνη. Και φυσικά το ακούγαμε όλοι οι φίλοι μαζί.

Μετά τη Μεταπολίτευση προσέγγισα το λαϊκό τραγούδι μ’ ένα μπουζουκάκι, θέλοντας να ψάξω τον περίεργο χώρο του τρίχορδου.

Λατρεύω τα ρεμπέτικα, είναι μεγάλη προίκα. Οπως και τα ηπειρώτικα. Πήγα φαντάρος στα Χανιά και εκεί ανακάλυψα τη μαγεία της jazz!

Γυρίζω λοιπόν στην Καρδίτσα το ’80 και φτιάχνω έναν μουσικό χώρο, το «Καφωδείο», όπου παίζουμε επιλεγμένα πράγματα από όλα τα είδη της μουσικής.

● Πολύ πρωτοποριακό αυτό τότε…

Πάρα πολύ. Σκέψου ότι σε μια πόλη σαν την Καρδίτσα δέκα χρόνια πριν διωκόταν κάποιος γιατί πήγαινε σε μια συναυλία.

Είχα αποβληθεί, γιατί είχα πάει στη συναυλία του Πουλικάκου το ’70.

Στον χώρο αυτό λοιπόν παίζαμε από Cibelius και jazz μέχρι ρεμπέτικα και ηπειρώτικα, κλαρίνα. Οπως καταλαβαίνεις, οικονομικά αποτύχαμε παταγωδώς. Δημιουργήσαμε όμως μια κατάσταση, ένα κοινό εκπαιδεύτηκε...

● Κάποια στιγμή ένιωσες ότι το περιβάλλον της επαρχιακής πόλης δεν σε χωράει και έφυγες για την Αθήνα. Ηταν δύσκολη απόφαση;

Ηταν δύσκολο, αλλά μονόδρομος. Ηρθα στην Αθήνα χωρίς συμμαθητές, δεν πήγα στο Αμερικανικό Κολέγιο, σε μεγάλα σχολεία, δεν ήμουν σε «μεγάλες» παρέες. Επρεπε να συστηθώ εξαρχής.

Το ‘91 ήταν ευτυχής συγκυρία όταν γνώρισα τον Λαυρέντη και συνεργαστήκαμε για 12 χρόνια.

● Εγραψες μουσική για ένα σίριαλ, το «Μπουρίνι», και έκανες μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες σου σε αυτό, τον «Μπαλαμό»...

Να 'ναι καλά ο φίλος μου ο Γιάννης Διαμαντόπουλος, που μου τον επέστρεψε τρεις φορές πίσω επειδή δεν του άρεσε!

Με παρότρυνε να απελευθερωθώ περισσότερο, να φύγω από τα κλισέ. Οταν παρέλαβε το τελικό, μιλήσαμε στο τηλέφωνο, μου είπε «κλαίω…».

Το σίριαλ ήταν βασισμένο σε ένα βιβλίο του Καραγάτση. Ο Καραγάτσης: ο μέγας «ασυνεπής» όσον αφορά το έργο και την ιδεολογία που έλεγε πως πρεσβεύει.

● Τι εννοείς «ασυνεπής»;

Θεωρούσε τον εαυτό του δεξιό, αλλά το έργο του μόνο τέτοιο δεν ήταν. Μη θεωρείς όμως πως αυτό είναι «προνόμιο» μόνο των δεξιών.

Ξέρω πολλούς τάχα αριστερούς με καθόλου προοδευτικό έργο όμως!

● Πώς αντιμετώπισες το ότι άρχισες να γίνεσαι αναγνωρίσιμος;

Η ιδεολογία μου πάντα καθόριζε τη στάση μου και δεν μου επέτρεπε να κάνω εκτροπές στη συμπεριφορά μου.

Εγινα γνωστός μετά τα 35, δεν μπορούσα να αλλάξω χαρακτήρα επειδή έγινα αναγνωρίσιμος…

● Είσαι φανατικός «γαύρος». Πώς τα βλέπεις τα πράγματα στον Ολυμπιακό;

Εγώ είμαι με τον δαφνοστεφανωμένο έφηβο! Είμαι με την ομάδα των εργατών και των προσφύγων του λιμανιού και δεν είμαι με την ομάδα των ιδιοκτητών. Αυτό αγαπάω ακόμα στον Ολυμπιακό.

Αυτό που μ’ ενοχλεί τώρα στα γήπεδα είναι η εμφάνιση φασιστικών φαινομένων, γι’ αυτό δεν πολυπηγαίνω. Κατά τα άλλα, εκτιμώ πολύ τον Τάκη Λεμονή για το ήθος του και το έργο του.

● Εχεις ξεκινήσει εμφανίσεις, πού μπορούμε να σε δούμε αυτή την εποχή;

Για τις Παρασκευές, 5 & 12 Ιανουαρίου, στο Γυάλινο Up Stage με δικά μου τραγούδια αλλά και τραγούδια φίλων.

Θα δοκιμάσω και κάποια καινούργια τραγούδια, όπως γινόταν παλιά. Θέλω να βλέπω τις αντιδράσεις του κόσμου στο νέο άκουσμα.

Μαζί μου θα έχω μια υπέροχη μπάντα και τη Δήμητρα Κελεκίδη. Στη συντροφιά θα βρεθούν επίσης και αγαπημένοι φίλοι: Σήμερα 5 Ιανουαρίου, ο Μανώλης Φάμελλος και o Μάκης Σεβίλογλου και στις 12 Ιανουαρίου, τα Κίτρινα Ποδήλατα.

● Τι θα ρώταγες, αν μπορούσες, έναν μεγάλο μουσικό που θαυμάζεις;

Θα ήθελα να ρωτήσω τον Μπαχ με τα δεκατέσσερα παιδιά, πώς έγραψε αυτόν τον όγκο δουλειάς κι από Κυριακή σε Κυριακή παρουσίαζε μια καινούργια λειτουργία;

Πώς τα κατάφερε με διακόσια κουτσούβελα τριγύρω, που φαντάζομαι ότι φώναζαν κιόλας;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας