Η ελληνική πρωτοπορία στο Κάσελ

documenta.jpg

Γιάννης Κουνέλλης, Ατιτλο Γιάννης Κουνέλλης, Ατιτλο | Jasper Kettner

Η κορυφαία εικαστική έκθεση ανοίγει το Σάββατο για το κοινό στη γερμανική πόλη και το μουσείο Fridericianum φιλοξενεί την πρώτη παρουσίαση της μόνιμης συλλογής τού Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Τη σημασία του γεγονότος υπογράμμισε η υπουργός Πολιτισμού Λυδία Κονιόρδου, η οποία εκπροσώπησε τη χώρα μας στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου

Σε περισσότερα από τριάντα σημεία του Κάσελ, δημόσια κτίρια, μουσεία, πλατείες, κινηματογράφους και πανεπιστήμια, απλώνεται ήδη η documenta 14, το γερμανικό της σκέλος. Πλημμύρισε από χθες η πόλη από 3.500 δημοσιογράφους και 10.000 επαγγελματίες της τέχνης από όλο τον κόσμο, που έσπευσαν για το πρώτο τριήμερο (Τετάρτη με Παρασκευή) παρουσίασης της περίφημης έκθεσης, αφού για το κοινό οι πόρτες της ανοίγουν επίσημα το Σάββατο και θα μείνουν ανοιχτές έως 17 Σεπτεμβρίου.

Για τη χώρα μας, όμως, που εκπροσωπήθηκε στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου από την υπουργό Πολιτισμού Λυδία Κονιόρδου, το γεγονός έχει ιδιαίτερη σημασία. Οχι μόνο γιατί ο καλλιτεχνικός διευθυντής της documenta 14 Ανταμ Σίμτσικ κατάφερε και έκανε την Αθήνα ισότιμο εταίρο του Κάσελ, κάτι που δεν έχει ξαναγίνει στην ιστορία του θεσμού, και ήδη από τις 8 Απριλίου σε πολλούς χώρους της πρωτεύουσας Ελληνες και ξένοι απολαμβάνουν πλήθος εικαστικών γεγονότων. Αλλά γιατί παραχώρησε στην Ελλάδα κεντρικό ρόλο ακόμη και στο Κάσελ.

Μπία Ντάβου, «Ιστία», 1981 Μπία Ντάβου, «Ιστία», 1981 | Nils Klinger

Ο κύριος εκθεσιακός χώρος της documenta, το μουσείο Fridericianum, έχει καταληφθεί ολόκληρο από το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Σε επιμέλεια της διευθύντριάς του, Κατερίνας Κοσκινά, παρουσιάζονται 180 έργα 82 καλλιτεχνών, Ελλήνων και ξένων, από τη συλλογή του μουσείου, που ξεκίνησε να δημιουργείται από την Αννα Καφέτση το 2000 και σήμερα περιλαμβάνει περισσότερα από 1.100 έργα από το 1960 και εξής.

Με αυτήν την έκθεση η συλλογή του ΕΜΣΤ παρουσιάζεται για πρώτη φορά (εντός και εκτός Ελλάδος), αφού το μουσείο, αν και άνοιξε, δεν λειτουργεί κανονικά και πλήρως. Χάρη στη γενναιόδωρη και τολμηρή πολιτικά χειρονομία του ριζοσπάστη Πολωνού Σίμτσικ το «κλειστό» ΦΙΞ μετακομίζει στο κέντρο της Ευρώπης. Εξ ου και η Κατερίνα Κοσκινά, που προσάρμοσε στους χώρους του Fridericianum τη μουσειολογική μελέτη που θα εφαρμοστεί στο ΦΙΞ, ονόμασε ευφυώς την έκθεση «Αντίδωρον».

Ενώ η παρουσίαση της συλλογής διατηρεί το διεθνές εύρος της με σημαντικά έργα διάσημων ξένων καλλιτεχνών (Μπιλ Βιόλα, Ολιβερ Ρέσλερ, Γιαν Φαμπρ, Κιμσούτzα, Μόνα Χατούμ κ.ά.) το μεγαλύτερο βάρος πέφτει σε 52 πρωτοπόρους Ελληνες καλλιτέχνες. Επανεξετάζεται και αναδεικνύεται η εθνική και διεθνή τους πορεία.

Μπιλ Βιόλα, «Η σχεδία», 2004 Μπιλ Βιόλα, «Η σχεδία», 2004 | Nils Klinger

Η Κατερίνα Κοσκινά στήνοντας την έκθεση πραγματεύεται θέματα όπως η διέλευση συνόρων, η διασπορά, ο νόστος, οι διαπολιτισμικές ανταλλαγές, η υπαρξιακή αναζήτηση, η μυθολογία, η ατομική και συλλογική μνήμη. Επιπλέον, το γεγονός ότι το Fridericianum υπήρξε, έστω και για λίγο, το πρώτο κοινοβουλευτικό κτίριο της Γερμανίας, βοήθησε την επιμελήτρια να δημιουργήσει συνειρμούς μεταξύ της ταραγμένης μεταπολεμικής περιόδου και των επόμενων δεκαετιών πολιτικής αναταραχής και επαναστατικής μεταμόρφωσης της κοινωνίας.

Η υπουργός Πολιτισμού Λυδία Κονιόρδου μιλώντας στη συνέντευξη Τύπου, που έγινε χθες στο Kongress Palais Kassel, παρουσία του δημάρχου της πόλης Μπέρτραμ Χίλγκεν, έκανε μια συγκινητική αναφορά στο έργο του Γιάννη Χρήστου, που τόσο έχει η ίδια μελετήσει αλλά και ο Ανταμ Σίμτσικ εντάσσει ποικιλοτρόπως στην documenta 14. Στάθηκε ιδιαίτερα, φυσικά, και στο ΕΜΣΤ, που βρίσκεται, όπως είπε, σε «ένα πολύ δημιουργικό σταυροδρόμι». Είχε όμως περισσότερα να πει για τη σημερινή Ελλάδα, τη σημερινή Αθήνα της κρίσης και τον ρόλο που έχει δώσει στην τέχνη.

«Αυτά τα τελευταία χρόνια η Αθήνα και η Ελλάδα έγιναν το χωνευτήρι ενός διαλόγου που πήρε τη μορφή καλλιτεχνικής δημιουργίας. Χιλιάδες παραστάσεις κάθε χρόνο, σε οποιοδήποτε χώρο μπορεί κανείς να φανταστεί: πλατφόρμες χορού, εικαστικές εκθέσεις, τέχνη στους δημόσιους χώρους, λογοτεχνία, κινηματογράφος.

Η Ελλάδα αντιστέκεται μέσω του πολιτισμού, με έναν εμπνευσμένο, νεανικό και ευφάνταστο τρόπο. Αντιστέκεται στον φόβο, στη χειραγώγηση, στις δυνάμεις που προσπαθούν να την ελέγξουν. Σε αυτό το περιβάλλον αναπτύχθηκε και η documenta 14. H παρουσία καλλιτεχνικών φωνών από όλο τον κόσμο σε συνεργασία με Ελληνες μας έκανε όλους ικανότερους να βλέπουμε πιο καθαρά, να διαφοροποιούμαστε, να τολμάμε, να μοιραζόμαστε ένα δώρο σε ανταπόδοση για ένα άλλο δώρο».

Και στο σημείο αυτό η Λυδία Κονιόρδου ευχαρίστησε θερμά τον Ανταμ Σίμτσικ και τους συνεργάτες του, αλλά και τον δήμαρχο και την πόλη του Κάσελ.

Βοηθοί επιμελητές της έκθεσης του ΕΜΣΤ: Τίνα Πανδή, Σταμάτης Σχιζάκης.
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός Ηρώ Νικολακέα. Η documenta 14 της Αθήνας συνεχίζεται έως τις 16 Ιουλίου.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας