Η διαφορά πολιτικού λόγου και αόρατου πράσινου καγκουρό...

trivizas.jpg

Ευγένιος Τριβιζάς Ο εθνικός μας παραμυθάς, Ευγένιος Τριβιζάς

Ο Ελληνας Αντερσεν, ο εθνικός μας παραμυθάς, ο θαυματοποιός που αγγίζει την καρδιά και το μυαλό μικρών και μεγάλων... Πολλά τα «επίθετα» που συνοδεύουν τον Ευγένιο Τριβιζά, αγαπημένο συγγραφέα με διεθνή αναγνώριση, που μας ταξιδεύει χρόνια τώρα σε χώρες που ξεπερνούν κάθε φαντασία -όπως η «Φρουτοπία», το «Νησί των Πυροτεχνημάτων», η «Χώρα των Χαμένων Χαρταετών»-, που μας συστήνει τα πιο παράδοξα πλάσματα, που μεταπλάθει με μαεστρία και χιούμορ τις λέξεις.

Ο «σοβαρός» εγκληματολόγος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ μεταμορφώνεται σε γλυκύτατο παραμυθά όταν βρίσκεται κοντά στους μικρούς του φίλους, οι οποίοι δεν παύουν να ανακαλύπτουν και να εξερευνούν το συναρπαστικό σύμπαν του: Με τα περισσότερα από 100 βιβλία για παιδιά που έχει γράψει (πρόσφατα κυκλοφόρησαν τα «Πλατς Μουτς!» και «Η Κοκκινομπλουτζινίτσα» από τη «Διόπτρα», καθώς και «Το Αταχτο Συννεφουλίνι» από τη «Διάπλαση»), με τα θεατρικά έργα του, τα λιμπρέτα και τώρα με το θεματικό πάρκο «Οι μυστικοί κόσμοι του Ευγένιου Τριβιζά» στη Helexpo Μαρούσι, όπου ζωντανεύουν όλοι οι γνωστοί ήρωές του.

«Θέλω να προσφέρω στα παιδιά οράματα φανταστικών κόσμων που μπορεί να αποτελέσουν πρότυπα αλλαγής του δικού τους κόσμου, όσο δύσκολο κι αν φαίνεται εκ πρώτης όψεως αυτό», μας λέει ο Ευγένιος Τριβιζάς. Στον ίδιο τα παραμύθια προσφέρουν «την απόλαυση της δημιουργίας».

• Ποιοι από τους ήρωες των παραμυθιών σας είναι οι αγαπημένοι σας;

Από τους «καλούς» ο Τουρτούρι ο χιονάνθρωπος που δεν ήθελε να λιώσει από το βιβλίο «Ο χιονάνθρωπος και το κορίτσι» και ο ποντικός Ιγνάτιος από το βιβλίο «Ο Ιγνάτιος και η γάτα». Από τους «κακούς» ο βασιλιάς Αρπατίλαος ο Πρώτος από «Τα μαγικά μαξιλάρια» και ο βαρώνος Φλαφ Φον Φλουφ από το βιβλίο «Οι χελώνες του βαρώνου».

• Και από τις ηρωίδες σας;

Από τις «καλές» η Μυρτώ από το βιβλίο μου «Η Μυρτώ και το κουνουπάκι» και η Κοκκινομπλουτζινίτσα από το ομώνυμο βιβλίο. Από τις «κακές» η μάγισσα Φουφήχτρα που ρουφάει παιδιά με την ηλεκτρική της σκούπα από το βιβλίο «Φουφήχτρα, η μάγισσα με την ηλεκτρική σκούπα».

• Τι μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για να γράψετε ένα παραμύθι;

Ενα χρώμα, ένας ήχος, μια σκιά, ακόμα και το πιο ασήμαντο αντικείμενο, όπως ένα κουκούτσι βύσσινου, ένα τούλι μπομπονιέρας, ένα καμένο σπίρτο ή ένα καλαμάκι πορτοκαλάδας μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης. Επίσης, η επικοινωνία με τα παιδιά, οι ερωτήσεις και οι παρατηρήσεις τους προσφέρουν μια ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης. Σε ένα σχολείο όπου παρουσίαζα ένα παραμύθι μου με θέμα την κλωνοποίηση ρώτησα τι σημαίνει αυτή η λέξη και ένα αγόρι μού απάντησε «σημαίνει ότι οι άνθρωποι γίνονται κλόουν».

Αυτό μου έδωσε την ιδέα να γράψω μια ιστορία για τη Χώρα των Σοβαρών Ανθρώπων που μια μέρα για κάποιον μυστηριώδη λόγο αρχίζουν ο ένας μετά τον άλλο να μεταμορφώνονται σε κλόουν. Μια άλλη πηγή έμπνευσης είναι τα λάθη που κάνω όταν γράφω βιαστικά ή αυτά που συναντώ όταν διορθώνω τα δοκίμια των βιβλίων μου.

Για παράδειγμα, είχα δει σε ένα τυπογραφικό δοκίμιο τη λέξη «λυκοπατάτες» αντί «γλυκοπατάτες» και αυτό μου έδωσε την έμπνευση για πατάτες που, όταν τις τρως, γίνεσαι λύκος. Το «Κουφέιτ», η Χώρα των Κουφέτων όπου ζούνε οι ροζ και οι γαλάζιοι κουφετάνθρωποι, γεννήθηκε επειδή έγραψα λάθος στον υπολογιστή μου τη λέξη «Κουβέιτ», το «εστιαγόριο», όπου οι δράκοι τρώνε αγοράκια, επειδή έγραψα λάθος τη λέξη «εστιατόριο».

• Νιώθετε διχασμένος ανάμεσα στον «ρεαλισμό» της εγκληματολογίας, από τη μια, και στη φαντασία των παραμυθιών και την αθωότητα των παιδιών από την άλλη; Ή μήπως το ένα τροφοδοτεί το άλλο;

Οι δύο δραστηριότητες προσφέρουν μια κάποια ισορροπία. Οι νομικοί κανόνες, άλλωστε, και η παράβασή τους, θεμελιώδη θέματα της σύγχρονης εγκληματολογίας, προσφέρουν πλούσιο υλικό για τα παραμύθια, όπως στο βιβλίο μου «Ποιος έκανε πιπί στον Μισισιπή;».

Στην ιστορία αυτή ο αυστηρός καπετάνιος ενός ποταμόπλοιου γεμάτου με παπιά που ταξιδεύουν στον Μισισιπή ανακαλύπτει ότι ένα από αυτά έκανε πιπί του στο ποτάμι και προσπαθεί να το πείσει να ομολογήσει. Στο βιβλίο μου πάλι «Η νύχτα της μπανανόφλουδας» η μικρή ηρωίδα πετάει μια μπανανόφλουδα στον δρόμο και όταν αναλογίζεται τις συνέπειες και την ενδεχόμενη τιμωρία της, ξεκινάει για μια ριψοκίνδυνη αναζήτηση της μπανανόφλουδας στη σκοτεινή νύχτα.

• Τα περισσότερα παιδιά είναι εθισμένα σε ιντερνετικά παιχνίδια, βιντεο-γκέιμ κ.λπ. Πώς μπορούμε να τα κάνουμε να ενδιαφερθούν για το καλό εξωσχολικό βιβλίο;

Να τα κάνουμε να αγαπήσουν το βιβλίο, διαβάζοντάς τους ιστορίες και απολαμβάνοντας μαζί τους την εμπειρία της ανάγνωσης όταν είναι μικρά. Ούτε πρέπει να παραλύουμε μπροστά στην επέλαση της τεχνολογίας. Ακόμα και το διαδίκτυο και τα ηλεκτρονικά βιβλία και παιχνίδια, αν χρησιμοποιηθούν με τον σωστό τρόπο, μπορεί να μας φανούν χρήσιμα.

• Πρέπει τα παραμύθια να μιλάνε για τα προβλήματα της εποχής μας, όπως η οικονομική κρίση, το μπούλινγκ, o ρατσισμός, και με ποιον τρόπο;

Και βέβαια, αλλά με συμβολικό και αλληγορικό τρόπο που δεν τραυματίζει το παιδί. Τα θέματα του ρατσισμού και της γενοκτονίας, για παράδειγμα, τα θίγω στο έργο μου «Η τελευταία μαύρη γάτα».

Σε ένα μακρινό νησί αρχίζουν να εξαφανίζονται η μία μετά την άλλη οι μαύρες γάτες. Μια μυστική αδελφότητα προληπτικών είναι αποφασισμένη να εξολοθρεύσει όλες τις μαύρες γάτες επειδή πιστεύει ότι φέρνουν γρουσουζιά. Πίσω όμως από αυτή την οργάνωση κρύβονται άλλα σκοτεινά συμφέροντα, άλλες άνομες επιδιώξεις.

• Αισθάνεστε μερικές φορές ότι οι πιο μεγάλοι παραμυθάδες είναι οι πολιτικοί;

Υπάρχει μία ουσιώδης διαφορά μεταξύ παραμυθιού και παραπλανητικού πολιτικού λόγου. Στην περίπτωση του παραμυθιού, και σε αντίθεση με τον πολιτικό λόγο, υφίσταται μια σιωπηλή σύμβαση μεταξύ αφηγητή και αναγνώστη. Ο αναγνώστης γνωρίζει ότι πρόκειται για προϊόν δημιουργικής φαντασίας, αποδέχεται τη μυθοπλαστική ιδιότητα του αφηγητή και είναι έτοιμος να αφεθεί στη μαγεία ενός μυθικού κόσμου, να ταυτιστεί με τους ήρωες, να συγκινηθεί, να γελάσει και να υποφέρει μαζί τους.

Οπως, άλλωστε, και οι ενήλικες όταν ανοίγουν ένα μυθιστόρημα ή όταν βρίσκονται στο θέατρο και ανοίγει η αυλαία. Πρόκειται γι’ αυτό που ο φιλόσοφος της Αισθητικής Samuel Coleridge ονομάζει ηθελημένη αναστολή της δυσπιστίας (willing suspension of disbelief). Μεταξύ πολιτικού και πολίτη δεν υφίσταται, βέβαια, τέτοια συνθήκη.

Τα παιδιά μπορούν να κινούνται με άνεση μεταξύ φανταστικού και πραγματικού και να αναστέλλουν τη δυσπιστία τους. Κάποτε συμμετείχα σε ένα παιδικό τηλεοπτικό παιχνίδι. Στο τέλος της εκπομπής ζήτησα από τα παιδιά να διαλέξουν ανάμεσα σε δύο δώρα: μια σειρά βιβλίων ή ένα αόρατο πράσινο καγκουρό. Τα παιδιά επέλεξαν το αόρατο καγκουρό, κι ας ήξεραν ότι τους έδινα κάτι που δεν υπήρχε.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας