«Η Αριστερά έχει αφήσει τεράστιο φιλοσοφικό κενό»

moutidou.jpg

Σοφία Μουτίδου Βασίλης Μαθιουδάκης

Εχει πολλά καλά. Πολλά. Δεν γίναμε ακόμα στενές φίλες, για να μάθω τα κακά της. Παρατήρησα, ωστόσο, κάποια χαρακτηριστικά που, απ' ό,τι ήξερα ως θεατής, ίσως τα περίμενα αλλιώς.

Το πρώτο, πως είναι πολύ πιο όμορφη απ' ό,τι δείχνει στον φακό ή στο θέατρο. Και, το δεύτερο, πως κρύβει μέσα της μεγάλη θλίψη και την εξωτερικεύει χωρίς άμυνες. Αυτά από κοντά.

Ωστόσο, το ιδιαίτερο με τη Σοφία Μουτίδου, τη γνωστή και αγαπημένη ηθοποιό, είναι πως και στη δημόσια εικόνα της είναι ειλικρινής. Μιλάει ξεκάθαρα, παίρνει θέση, εκφράζει επιχείρημα. Απλώς, δεν τη ρωτάνε συχνά κάτι διαφορετικό από τα τετριμμένα μιας τηλεοπτικής συνέντευξης.

Η ίδια, όμως έχει απαντήσεις. Και δύναμη. Και χιούμορ. Και πολύ ταλέντο. Και για πρώτη φορά δηλώνει, με τον δικό της μοναδικό τρόπο φυσικά, πως ναι, η ώρα που θα ασχοληθεί με την πολιτική δεν είναι μακριά.

Σοφία Μουτίδου

● Από τη Νομική στο θέατρο. Δεν θα θέλατε να ήσασταν δικηγόρος; Να υπερασπίζεστε τον Αβραμόπουλο στο σκάνδαλο για τη Novartis;

Δεν θα 'θελα καθόλου. Κανέναν να μην υπερασπίζομαι. Πήρα το πτυχίο μου κανονικά, έκανα και μισή άσκηση, αλλά απομακρύνθηκα από τη Νομική, γιατί διαπίστωσα πως όλοι έχουν και από λίγο δίκιο. Επίσης, μου έδινε μια περίεργη εξουσία πάνω στους ανθρώπους, που δεν την ήθελα.

Ηθελα βέβαια να γίνω και ηθοποιός, αλλά και η Νομική, ως επιστήμη, είναι σούπερ. Αλλά αυτό που ο καθένας έχει το μερτικό του από το δίκιο στο τέλος και εσύ λειτουργείς ως εξουσία πάνω τους, αυτά καθόλου δεν μου πήγαιναν.

Αν και στη ζωή μου υπερασπίζομαι ανθρώπους και καταστάσεις, επαγγελματικά δεν θα μπορούσα να το κάνω...

Εκείνα τα χρόνια, βέβαια, αρχές με μέσα του '90 ήμασταν αρκετά δυναμικοί ως φοιτητές. Ημουν στις Πανσπουδαστικές Κινήσεις Συνεργασίας, αριστεροί, κομμουνιστές δηλαδή.

Και φώναζα και σε διαδηλώσεις κατέβαινα και ξύλο έριχνα και έτρωγα και απ' όλα. Δεν ήμουν, όμως, ποτέ γραμμένη σε κάποιο κόμμα.

● Μπορεί να μην ήσασταν σε κόμμα, ωστόσο έχετε δηλώσει πως «μ' αρέσει η πολιτική. Θα μπω όταν σαπιογεράσω».

Τελικά, μάλλον θα γίνει νωρίτερα αυτό, πριν σαπιογεράσω. Και το λέω πρώτα σε σένα: θα μπω πιο νωρίς απ' ό,τι νόμιζα.

Ωστόσο, ακόμα και αυτό να γίνει, δεν θα σημαίνει πως θα συμβεί αυτό που λένε οι Πόντιοι «βρήκα της ψυχής μου το ταίρι». Δεν θα 'χω βρει την απόλυτη ταύτιση.

Απλά θα έχω βρει έναν χώρο, στον οποίο θα μπορώ να βοηθήσω εκεί που ξέρω και μπορώ: στον πολιτισμό.

Είμαι πολιτικοποιημένο και όχι κομματικοποιημένο άτομο. Διαβάζω για τα τρέχοντα πολιτικά του τόπου -όχι όμως τα κομματικά.

Ο λόγος που θέλω ν' ασχοληθώ με την πολιτική είναι γιατί με ενδιαφέρει να ασχοληθώ με τα κοινά. Από την άλλη, βέβαια, έχω πολύ έντονο το προσωπικό στοιχείο.

Φαντάζομαι πως δεν θέλουν και πολύ τα κόμματα «ζωηρές» και αυτοδύναμες προσωπικότητες. Ωστόσο, αυτό δεν το σκέφτομαι. Υπερισχύει το ότι θέλω να κάνω κάποια πράγματα, κυρίως στον πολιτισμό.

Πατρίδα και Θεός

● Δεν υπάρχει αντίφαση στο ότι σταματήσατε τη δικηγορία γιατί δεν θέλατε να έχετε εξουσία και στο να γίνετε πολιτικός, που προσφέρει ακόμη μεγαλύτερη;

Για μένα δεν είναι έτσι. 'Η μάλλον, δεν βλέπω αυτό σε μένα σε σχέση με την πολιτική. Φυσικά και είναι μια τεράστια εξουσία, αλλά προσωπικά θέλω απλά να χρησιμοποιήσω την πολιτική μου θέση για να κάνω κάποια πολύ συγκεκριμένα πράγματα. Και αυτό δεν μπορώ να το κάνω πετώντας αβγά, όπως κάναμε στα νιάτα μας.

● Ταυτόχρονα, δηλώνετε και άθεη.

Σέβομαι τον καθέναν σε ό,τι μεταφυσικό κι αν αυτός πιστεύει. Πολλοί και καλοί μου φίλοι είναι πολύ θεοσεβούμενοι. Προσωπικά, ωστόσο, δεν έχω καταφέρει στα 45 μου χρόνια να πείσω τον εαυτό μου ότι μπορώ να στηριχθώ οπουδήποτε αλλού εκτός από μένα.

Πιστεύω στον άνθρωπο. Αυτό δένει και με την ανάγκη μου ν' αναμειχθώ ενεργά στην πολιτική.

Ο άνθρωπος είναι αυτός που θα βοηθήσει ή όχι τον άνθρωπο. Θα 'θελα δηλαδή να γίνει αυτό που είχε προταθεί, ν' αλλάξουν τα Θρησκευτικά στα σχολεία και τα παιδιά να διδάσκονται θρησκειολογία.

'Η να μην υπάρχουν στις τάξεις ή τις δικαστικές αίθουσες θρησκευτικά σύμβολα και εικόνες. Αυτό είναι τραγικό για μένα. Τι θέση έχει το θείο στη δικαιοσύνη;

Αντιλαμβάνομαι την άλλη άποψη, την ακούω, αλλά αυτή είναι η δική μου θέση.

● Πιάσαμε τη θρησκεία, ας πιάσουμε την οικογένεια και μετά την πατρίδα.

Η μητρότητα μου προέκυψε τυχαία. Δεν την είχαμε ποτέ στόχο, ούτε εγώ ούτε ο άντρας μου. Ημασταν καλά μαζί και κάπως χαλαρά είπαμε να παντρευτούμε και κάπως έτσι προέκυψε και το παιδί.

Να φανταστείς πως, όταν φτιάξαμε το σπίτι μας, ο άντρας μου τότε μου είπε «μπράβο μας, περίμενα πως εμείς θα μέναμε σε χαρτόκουτο».

Δεν ήταν το στιλ μας όλες αυτές οι ας πούμε συμβάσεις, ήμασταν πιο πολύ της ελευθερίας. Μπορεί να μην υπήρχε σχέδιο, ωστόσο και τον γάμο και το παιδί τα δέχτηκα με χαρά.

● Και η πατρίδα;

Είμαι Πόντια. Οι γονείς μου ήρθαν από τα βάθη της Τουρκίας, απ' το Μετέν. Εξ ου και «Μουτίδου»: Μετενίδου - Μουτίδου. Είναι το όνομα ενός ορυκτού, καθώς εκεί υπήρχαν πολλά ορυχεία. Από εκεί ήρθαν στη Βόρεια Ελλάδα. Εγώ όμως είμαι παιδί μεταναστών.

Γεννήθηκα στη Γερμανία και έξι χρόνων ήρθα εδώ, για να πάω σχολείο. Ωστόσο, θυμάμαι τα πάντα από εκεί.

Θυμάμαι ότι είχα βαρεθεί να μιλάω γερμανικά. Είχε κουραστεί η γλώσσα μου να μιλάω αυτή τη γλώσσα. Ηθελα να μιλάω ελληνικά πια. Θυμάμαι και την τελευταία μέρα που ήταν να φύγω για Ελλάδα, πως ο Στέφαν (ήταν ο γιος του ταχυδρόμου) είχε μαζέψει εκατοντάδες «κλέφτες» (ένα αγριολούλουδο που το φυσάμε και κάνουμε μια ευχή), τους είχε βάλει στο γραμματοκιβώτιό μας και όταν το άνοιξα βγήκαν όλοι και ήταν πολύ όμορφο.

Και τότε χειροκροτήσαμε όλοι και την άλλη μέρα έφυγα. Και μόλις φτάσαμε Ελλάδα, γυρνάω και λέω στη μάνα μου «οι αγελάδες πού είναι;». Αυτό περίμενα να δω πρώτα...

● Σου έχει λείψει η Γερμανία;

Καθόλου. Από νωρίς κατάλαβα πως στην Ελλάδα ήμουν πολύ πιο ευτυχισμένο παιδί. Ημουν σε έναν χωματόδρομο στην Κάτω Τούμπα, στη Θεσσαλονίκη, μαζί με άλλα τριάντα παιδιά με ποδήλατα και παίζαμε συνέχεια.

Ενώ εκεί ήταν πολύ πιο κλειστά, πολύ πιο τσιμέντο, πιο πόλη, όλα ήταν αλλιώς. Ακόμα και σήμερα, δεν σκέφτηκα ποτέ να φύγω. Είμαι αποφασισμένη να μείνω στην Ελλάδα.

Οσο για τους Γερμανούς, νιώθω πως συνέχεια με προδίδουν, λες και είμαι γονιδιακά διαφορετική.

● Τελευταία είχαμε και τα συλλαλητήρια για την πατρίδα σου, τη Μακεδονία.

Δεν είναι ότι θα μας πάρουν τη χώρα ή άλλα παρόμοια. Πολλά δεν είναι, όπως και πολλά είναι. Αντιλαμβάνομαι και τον κόσμο που είναι φοβισμένος, ωστόσο, όχι. Δεν θα πήγαινα με το παιδί μου σε ένα τέτοιο συλλαλητήριο. Ειδικά μαζί με τους ακροδεξιούς.

● Είναι, πάντως, παντού. Εχει αυξηθεί η δυναμική τους.

Η άνοδος της Ακροδεξιάς νιώθω ότι είναι σημείο των καιρών. Σημείο και σημάδι καθόλου τυχαίο. Είναι αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας διαδικασίας που έχει γίνει στην πολιτική σκέψη του κάθε ανθρώπου, που τους ξαναδίνει χώρο.

Ισως και το γεγονός ότι εμείς, οι νεότερες γενιές, δεν ξέρουμε πρακτικά τι σημαίνει Ακροδεξιά, δεν το έχουμε ζήσει στο πετσί μας, δεν έχουμε αυτό τον πόνο, ούτε καν την ανάμνησή του, αυτό μας κάνει πιο ευάλωτους στην παραπληροφόρηση και σε μία ανάγκη αστυνόμευσης.

Η Χρυσή Αυγή έχει αναλάβει τον ρόλο της αστυνομίας. Υπάρχουν αρκετοί που πιστεύουν πως τα προβλήματά τους που δεν μπορεί να τους λύσει το κράτος, θα τα λύσει η βία της Χρυσής Αυγής.

Πέρα από αυτές τις ψευδαισθήσεις, παίζει καταλυτικό ρόλο και το σπίτι μας.

● Δηλαδή;

Τα σπίτια μας είναι πολύ χάλια πια. Χειρότερα απ' όταν ήμουν μικρή. Οι σύγχρονες οικογένειες είναι πολύ πιο φασιστικές.

Εγώ, ας πούμε, που συνδιαλέγομαι με συνομήλικους γονείς, γύρω στα 40, παρατηρώ πως υπάρχει μεν μια φαινομενική έλλειψη ρατσισμού, αλλά ως εκεί. Ουσιαστικά, το μικρό παιδί στην ελληνική οικογένεια ανατρέφεται με βαθιά φασιστικές απόψεις. Αυτό, βέβαια, έχει ξεκινήσει μια δεκαπενταετία πριν.

Οπότε τώρα έχουμε τη συγκομιδή -νέους ανθρώπους που ψηφίζουν νεοναζιστές για να μπουν στη Βουλή.

● Μήπως τους έχει αφήσει χώρο και η Αριστερά; Και δεν εννοώ μόνο στην Ελλάδα.

Τεράστιο χώρο τους έχει αφήσει. Οπως και άλλοι, έτσι κι εγώ νιώθω τεράστια απογοήτευση και τεράστια προδοσία. Δε λέω για την Ελλάδα. Μιλάω για απογοήτευση μπροστά σ' ένα μεγάλο φιλοσοφικό κενό που έχει αφήσει η Αριστερά συνολικά και ανά τον κόσμο.

Δεν νιώθω και πολύ καλά που είμαι αριστερή. Το λέω ευθέως. Ωστόσο, δεν θ' αλλάξω φυσικά. Αλλά δεν θέλει και πολύ για να γλυκοχαράξει ένας φασισμός.

Αν και πρέπει να έχεις πραγματικά χαμηλό αξιακό κώδικα, για να υποστηρίξεις τους ακροδεξιούς. Και πώς να μην έχεις;

Η τηλεόραση, η τηλεοπτική κουλτούρα, η έλλειψη διαβάσματος, το διαδίκτυο... Οι άνθρωποι πρώτα απομονώθηκαν, πρώτα στράφηκαν προς τον εαυτό τους και μετά προς την Ακροδεξιά.

Τηλεοπτική κουλτούρα

Σοφία Μουτίδου Βασίλης Μαθιουδάκης

● Αυτή η τηλεοπτική κουλτούρα έχει φτάσει και στο θέατρο; Οταν π.χ. οι θεατές χειροκροτούν μόλις βγαίνει στη σκηνή ένας γνωστός από την τηλεόραση, ηθοποιός;

Και στη δική μας παράσταση συμβαίνει αυτό. Φουλ τηλεοπτική κουλτούρα. Δεν θα το ήθελα να γίνεται, αν με ρωτάς. Δε μ' αρέσει το χειροκρότημα στην είσοδο, αλλά είναι ένας κανόνας του εμπορικού και το σέβομαι.

Από την άλλη, το να μη βάλουμε ταμπέλα -αυτό είναι εμπορικό, αυτό ποιοτικό- είναι κάπως γραφικό. Ταμπέλες μπαίνουν. Προσωπικά, από πολύ νωρίς αποφάσισα πως μου πάει ο χώρος του «εμπορικού θεάτρου».

Γιατί με το δήθεν βγάζω αλλεργία. Πρόσφατα είδα ποιοτική παράσταση στην Αθήνα και απλά επιβεβαίωσα το γιατί δεν πάω θέατρο.

Αισθάνθηκα τόση ντροπή και τόση αμηχανία ως θεατής, που δεν θα το αισθανθεί κάποιος στον δικό μας το χώρο, τον «εμπορικό», γιατί δεν του υποσχόμαστε δεύτερο επίπεδο και βαθύ νόημα.

Είναι πιο ειλικρινής αυτός ο χώρος. Εκεί που θέλουν να υπάρχει δεύτερο επίπεδο, το ξεπούλημα είναι τεράστιο.

● Ωστόσο, και το ποιοτικό χρειάζεται.

Να υπάρχει. Αυτό χρειάζεται. Οχι να υποκρίνεσαι ότι υπάρχει. Μιλάμε για επίφαση του δεύτερου επιπέδου, μόνο και μόνο γιατί καταπιάνεσαι με ένα μεγάλο, κλασικό έργο και όχι με μια σύγχρονη φάρσα, όπως είναι το «Μπαμπά... μην ξαναπεθάνεις Παρασκευή».

Στην πρώτη περίπτωση, το ξεπούλημα είναι τεράστιο, η αηδία του θεατρόφιλου ακόμα πιο τεράστια, το δήθεν και τα βραβεία που δίνονται είναι ανατριχιαστικά εγκληματικά (και δεν ξέρω καν αν ανταποκρίνονται σε πραγματική αξία ερμηνείας).

Εμάς, στο εμπορικό, στόχος είναι να έρθει κόσμος. Και στο ποιοτικό αυτό θέλουν, απλά δεν το παραδέχονται. Αυτοί χρησιμοποιούν τις δημόσιες σχέσεις. Εμείς πάλι χρησιμοποιούμε αυτό που λέμε «πόσα απίδια πιάνεις».

Σε αγαπάνε; Θα έρθουν να σε δούνε; Τα φέρνεις; Αλλά στο ποιοτικό, τα ίδια ισχύουν. Οι ίντριγκες και οι κατινιές είναι ολόιδιες. Εκεί, ναι, το θέατρο είναι ολόιδιο παντού.

Στο ποιος τα λέει καλύτερα, θα σε φάω, θα με φας, ποιος είναι πιο αγαπητός -όλα αυτά. Μη μου πει κανείς ότι στο καλύτερο πειραματικό θέατρο δεν ισχύουν αυτά, θα μασάω κουκιά και θα τον φτύνω στο Σύνταγμα!

● Οι Ελληνες άλλαξαν λόγω κρίσης;

Με καθησύχασε πολύ το γεγονός ότι μετά την κρίση όλοι γίναμε χειρότεροι και πως εγώ αυτό το ήξερα και το περίμενα ήδη. Κανείς δεν νοιάζεται περισσότερο για τον άλλον ή δεν έγινε καλύτερος άνθρωπος λόγω κρίσης. Είμαστε τα ίδια γαϊδούρια που ήμασταν και πριν.

● Δεν σας θυμώνει αυτό;

Καθόλου. Ισα ίσα η γνώση του ότι το ήξερα από πριν ότι δεν θ' αλλάξουμε, με ηρεμεί. Δεν έχω καμιά ελπίδα στους ανθρώπους ότι θ' αλλάξουν λόγω κρίσης και θα γίνουν πιο ανθρώπινοι.

● Και θέλετε να γίνετε πολιτικός;

Μα δεν θέλω να πολιτευτώ γιατί πιστεύω σε ένα ψέμα, ότι οι άνθρωποι θ' αλλάξουν από τη μια μέρα στην άλλη και θα γίνουν άγιοι. Το θέλω, γιατί πιστεύω πως μπορώ να προσφέρω.

Σε αυτούς τους ανθρώπους, έτσι όπως είναι. Σε μια γερασμένη κοινωνία, η οποία δεν ανέχεται το διαφορετικό. Σε αυτή ζω. Ξέρω και πως η Ελλάδα κακιώνει.

Είναι πολύ χαμηλοτάβανη για να δεχτεί να ξαναδεί στο θέατρο κάποιον που της είπε κάτι που δεν της άρεσε. Εδώ οι άνθρωποι φοβούνται ακόμα να πουν ότι έχουν διαβήτη!

Ακόμα λέμε «μην το φωνάζεις». Μιλάμε για τραγική κατάσταση. Με αυτή την κατάσταση είμαι, όμως, συμφιλιωμένη. Και γι' αυτό μπορώ και μιλάω όπως μιλάω.

 Info:

Πρωταγωνιστεί στη μαύρη κωμωδία των Αλέξανδρου Ρήγα-Δημήτρη Αποστόλου «Μπαμπά... μην ξαναπεθάνεις Παρασκευή», που συνεχίζει για 10ο και τελευταίο χρόνο στο θέατρο Ριάλτο - Αλέκος Αλεξανδράκης (Κυψέλης 54, Κυψέλη, τηλ. 2114107764). Εως αρχές Απριλίου. Κάθε Τρ., Τετ. 20.00, Πέμ., Παρ. 21.15, Σάβ. 18.00, 21.00 και Κυρ. 17.00, 20.00. Το καλοκαίρι θα συνεργαστεί και πάλι με τον Α. Ρήγα, στην κωμωδία «Εκκλησιάζουσες» του Αριστοφάνη. Εχει δικό της κανάλι στο youtube (Sofia Moutidou).

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας