«Χρησιμοποιούμε τον υπολογιστή, όπως ο Ρέμπραντ το πινέλο»

gilbert_george.jpg

Gilbert & George Oι Gilbert & George αποτελούν το πιο εμβληματικό δίδυμο της σύγχρονης τέχνης | ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

Eυγενικοί, μα με φλεγματικό χιούμορ, συντηρητικοί στην εμφάνιση μα προκλητικοί στα έργα τους, ζευγάρι στη ζωή και στη δημιουργία εδώ και μισό αιώνα, οι Gilbert & George αποτελούν το πιο εμβληματικό δίδυμο της σύγχρονης τέχνης. Σίγουρα δεν αλλάζουν συνήθειες. Πρωταγωνιστούν πάντα στα έργα τους, ντύνονται πάντα με κοστούμια -ο ένας καφέ, ο άλλος πράσινο- ζουν στο πολυπολιτισμικό East End του Λονδίνου σε ένα βικτοριανό κτίριο -κατοικία και στούντιο μαζί-, δειπνούν πάντα στο ίδιο εστιατόριο και πάντα με το ίδιο μενού. Και σταθερά, ανά πενταετία, από τις αρχές της δεκαετίας του ‘80 επιστρέφουν στην Αθήνα για να παρουσιάσουν τη δουλειά τους στην γκαλερί Bernier/Eliades.

Ετσι τώρα, τα τρομερά παιδιά της βρετανικής εικαστικής σκηνής μάς δείχνουν τις... αλλόκοτες γενειάδες τους στη σειρά ανατρεπτικών, βίαιων, γκροτέσκων έργων τους «Τhe Beard Pictures»: Γενειάδες, σουρεαλιστικές και συμβολικές πάνω στα κατακόκκινα πρόσωπά τους. Γενειάδες φτιαγμένες από συρματόπλεγμα, από αφρό μπίρας, από λουλούδια, γενειάδες απ’ όπου ξεπροβάλλουν κουνέλια με φίδια... Κοσμική και ιερή, έμβλημα της χιπ νεολαίας, όσο και σημάδι θρησκευτικής πίστης, η γενειάδα παρουσιάζεται στις «Βeard Pictures» και ως προσωπείο και ως ουσία: σημείο των καιρών.

Οι Gilbert & George γιορτάζουν πενήντα χρόνια κοινής πορείας και μάλιστα ετοιμάζουν στο Λονδίνο έναν βιομηχανικό χώρο 3.000 τ.μ. όπου θα στεγάσουν μόνιμα τα έργα της συλλογής τους. Ολα άρχισαν το 1967 όταν ο Γκίλμπερτ Προς από το Σαν Μαρτίνο των ιταλικών Αλπεων και ο Τζορτζ Πάσμορ από το Πλίμουθ συναντήθηκαν στο τμήμα γλυπτικής του St. Martin’s School of Art.

Εγιναν γνωστοί ως «ζωντανά γλυπτά» όταν τραγούδησαν ακίνητοι και βαμμένοι με μεταλιζέ χρώματα μέσα στην γκαλερί που τους απέρριψε, σόκαραν παρουσιάζοντας έργα με αίμα, σπέρμα, κόπρανα αλλά και τους ίδιους ολόγυμνους, έφεραν αισθητική επανάσταση συνδυάζοντας το σχέδιο, τη φωτογραφία, τον λόγο με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές σε μια έκρηξη χρωμάτων.

Το τρίπτυχο πολιτική-θρησκεία-σεξ βρίσκεται πάντα στο επίκεντρο του 74χρονου Γκίλμπερτ και του 75χρονου Τζορτζ. Το τελευταίο, έστω και λεκτικά, χωρίς εικόνες πλέον, στο νέο τους πρότζεκτ «Fuckosophy» που περιλαμβάνει γνωστές αλλά και δικές τους επινοημένες εκφράσεις με τη λέξη «γαμώ».

Gilbert & George

Η «φιλοσοφία» τους, που καταλαμβάνει έναν ολόκληρο τοίχο της αθηναϊκής γκαλερί διαρκώς εμπλουτίζεται και σίγουρα στην Ελλάδα έχουν βρει... άφθονο νέο υλικό.

• Πώς προέκυψε η ιδέα για τη σειρά «Τhe Beard Pictures»;

Τζορτζ: Πάντα θέλουμε να κάνουμε τέχνη που είναι παρελθόν, παρόν και μέλλον. Παρατηρούμε την κατάσταση στον δυτικό κόσμο όπου πολλά χρήματα, τα περισσότερα μέχρι σήμερα στην Ιστορία, ξοδεύονται για συστήματα και μέτρα ασφαλείας.

Γκίλμπερτ: Τα τελευταία χρόνια μιλάμε διαρκώς για τείχη, φράχτες και ασφάλεια. Από τη μια υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να έρθουν στον «παράδεισο» της Ευρώπης και από την άλλη κοιτάμε πώς θα απομονώσουμε και θα κρατήσουμε μακριά μας τους γενειοφόρους που κρέμονται στα συρματοπλέγματα. Στη γειτονιά μας, στο East End, οι μουσουλμάνοι μεγαλώνουν όλο και περισσότερο τα γένια τους και τα κάνουν εμφανή, ενώ παλαιότερα σαν να προσπαθούσαν να τα κρύψουν. Με την άφιξη των μουλάδων εντάχθηκαν σε θρησκευτικές οργανώσεις. Μοιάζει να ενδυναμώθηκαν από τη γενειάδα εξαιτίας της πίεσης που δέχονταν.

Gilbert & George

Τζορτζ: Βεβαίως στο Λονδίνο υπήρχαν πάντα πολλοί χίπστερ, προοδευτικοί, με χαρακτηριστικά γένια και μουστάκια. Βλέπουμε επίσης ότι τα μεγάλα μουστάκια και τις γενειάδες των ομοφυλόφιλων άρχισαν να τα υιοθετούν και οι ετεροφυλόφιλοι... Οταν ήμασταν νέοι δεν μπορούσες να βρεις δουλειά αν είχες γένια, ενώ τώρα πρέπει να έχεις για να βρεις.

• Εσείς θα αφήνατε ποτέ γενειάδα;

Τζορτζ: Οχι! (γέλια). Για τη γενιά μας ήταν σύμβολο του γραφικού καλλιτέχνη. Αλλά οι καιροί και τα σύμβολα αλλάζουν. Την εποχή των αυτοκρατοριών υπήρχε η άποψη ότι για να κατακτήσεις τον κόσμο έπρεπε να έχεις τη δύναμη της γενειάδας. Πολλά σπουδαία πρόσωπα, από τον Καρλ Μαρξ μέχρι τον Τσαρλς Ντίκενς, είχαν γενειάδα... Μην πάτε μακριά, εδώ απέναντι στην εκκλησία στο Θησείο βλέπουμε εικόνες αγίων με γένια, αλλά και παπάδες...

• Στο Λονδίνο ο κόσμος κοιτάζει καχύποπτα τους «μελαψούς γενειοφόρους», υπάρχει ο φόβος των τρομοκρατικών επιθέσεων;

Τζ.: Βεβαίως όχι. Εχουμε δεχτεί κι άλλους βομβαρδισμούς... από τους Γερμανούς στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Γκ.: Είναι η αντίθεση ανάμεσα στη φιλελεύθερη Δύση, τη δημοκρατία και τον θρησκευτικό φονταμενταλισμό και τη θεοκρατία. Τα τελευταία 50 χρόνια ο κόσμος έχει αλλάξει δραστικά, όσο ποτέ άλλοτε. Η μεγαλύτερη απελευθέρωση ήταν από τον Θεό, τη Βίβλο, τη θρησκευτική καταπίεση. Από εντολές γραμμένες σε πέτρα. Οταν δεν εξαρτιέσαι από την Εκκλησία, τη θρησκεία είσαι ένας άνθρωπος ελεύθερος. Να πιστεύεις ότι εμείς είμαστε υπεύθυνοι για τον κόσμο, όχι ο Θεός.

• Η τέχνη σας είναι πολιτική;

Τζ.: Είναι μια διαμαρτυρία. Νιώθουμε προνομιούχοι που ζούμε σε αυτή την εποχή. Η τέχνη αλλάζει τον κόσμο. Οι καλλιτέχνες έχουν τη δύναμη να αλλάξουν τον κόσμο περισσότερο από τους πολιτικούς. Μακάρι στις αλλαγές που συντελούνται να συμβάλλει λίγο και η δική μας τέχνη.

• Βλέπετε εκθέσεις άλλων καλλιτεχνών;

Γκ.: Δεν το κάνουμε συχνά γιατί θέλουμε να είμαστε «παρθένοι» στη ματιά. Δεν θέλουμε να κάνουμε τέχνη κοιτάζοντας την τέχνη των άλλων, αλλά κοιτάζοντας αυτό που βρίσκεται μπροστά μας, έξω στον κόσμο. Δεν ανήκουμε σε κάποιο εικαστικό κίνημα, θέλουμε η δουλειά μας να γίνεται ένα οπτικό ταξίδι.

Tζ.: Πάντα θέλαμε να είμαστε ελεύθεροι, περίεργοι και διαφορετικοί ταυτόχρονα, ώστε να κάνουμε εικόνες που δεν κάνουν οι άλλοι.

• Πώς θα ορίζατε την «πρωτοπορία» σήμερα;

Γκ.: Να εφεύρεις μια δική σου γλώσσα, προσωπική, όπως εμείς, που βασίζεται στην ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης.

• Με τα έργα σας επιδιώκετε να προκαλείτε σοκ;

Τζ.: Θέλουμε μια σχέση με τον θεατή... όχι να το βάλει στα πόδια. Δεν κοιτάζουμε εντός μας, θέλουμε οι εικόνες μας να βρίσκονται σε αλληλεπίδραση με τον άλλον και να τον κεντρίζουν λόγω του περιεχομένου και του νοήματος.

• Και η «Fuckosophy»;

Τζ.: Βασίζεται σε αυτό που μας έλεγαν από παιδιά, «μην το πεις αυτό!». Και την ίδια στιγμή ό,τι κάνουμε βασίζεται στο σεξ. Η «Fuckosophy» έχει μεγάλη απήχηση, έρχονται πολλοί με εκφράσεις για να την εμπλουτίσουμε... Ενας μου είπε: «Πες μου κάτι “αηδιαστικό” για να δείξω την αγάπη μου στη γυναίκα μου».

Γκ.: Είναι γνώση, είναι έκφραση, όλοι το αγαπούν, θέλουν να πάρουν μέρος...

• Πώς είναι να ζείτε και να δουλεύετε 50 χρόνια μαζί; Δεν υπάρχουν προστριβές, ανταγωνισμοί;

Γκ.: Εξασκούμαστε πολύ σε αυτό. Είναι πολύ απλό. Δεν έχουμε τίποτε άλλο εκτός από τον Γκίλμπερτ και τον Τζορτζ. Δεν θεωρούμε ότι είμαστε δύο, αλλά ένα. Και πιστεύουμε ότι όλος ο κόσμος θα έπρεπε να είναι... δυάδες.

Τζ.: Οταν είμαστε νέοι είχαμε αρκετούς εχθρούς, γι’ αυτό καταλάβαμε ότι έπρεπε να μένουμε ενωμένοι. Και μάθαμε να ζούμε με τις αντιθέσεις. Ο Οσκαρ Ουάιλντ έχει πει κάτι πολύ σημαντικό: «Διάλεξε προσεκτικά τους εχθρούς σου».

• Εχετε ποτέ σκεφτεί να δουλέψετε χωριστά;

Τζ.: Ποτέ, ούτε το επιχειρήσαμε, δεν χρειάστηκε.

Γκ.: Δύο ενωμένοι ξεπερνούν τα εμπόδια και τις δυσκολίες πιο εύκολα.

• Η χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή στην τέχνη είναι προνόμιο ή παγίδα;

Γκ.: Ο υπολογιστής σού δίνει τρομερή ελευθερία, πατάς ένα κουμπί και έχεις μια εικόνα. Εμείς κάνουμε ζωγραφική, σχέδια, φωτογραφίες και μετά στο στούντιο γίνεται στον υπολογιστή η σύνθεση από όλα αυτά. Υπάρχει τεχνική, εμείς είμαστε οι δημιουργοί.

Τζ.: Οταν μιλάς για Ρέμπραντ, μιλάς για την πινελιά. Χρησιμοποιούμε το κομπιούτερ όπως ο Ρέμπραντ το πινέλο. Υπάρχει το κεφάλι, το πνεύμα και το φύλο. Οταν κάνεις μια εικόνα, αυτή έχει σχέση με την παιδική σου ηλικία, τα βιώματα, τους φίλους, το φαγητό που τρως, τα συναισθήματα, τα προβλήματά σου. Δημιουργήσαμε μια οπτική γλώσσα.

• Το ότι πάντα εσείς οι ίδιοι εμφανίζεστε στα έργα σας είναι ναρκισσισμός;

Τζ.: Δεν το κάνουμε για τους εαυτούς μας, δεν το κάνουμε για τους συλλέκτες αλλά για τους θεατές. Εχουμε την αίσθηση ότι υπάρχουμε για να υπηρετούμε έναν σκοπό. Να δείξουμε δηλαδή πως αλλάζει η ηθική του κόσμου στην εποχή μας, να κάνουμε τέχνη για τη ζωή των ανθρώπων. Θέλουμε να καλυτερεύσουμε τους εαυτούς μας και αν μπορούμε και τους άλλους.

• Ποιο είναι το επόμενο βήμα σας;

Τζ.: Ετοιμάζουμε μια αναδρομική έκθεση, αρχίζοντας από την Αρλ, τον τόπο όπου έζησε και δημιούργησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Βαν Γκογκ, και θα συνεχίσουμε σε άλλες έξι πόλεις της Ευρώπης, σε Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία και αλλού..

Happy Βrexit, Happy Grexit!

• Tι σκέφτεστε για το Brexit;

Τζ.: Σε αντίθεση με τους περισσότερους καλλιτέχνες που ζουν στη Βρετανία, νoμίζουμε πως είναι μια πολύ καλή ιδέα. Δεν θέλουμε να μας λένε οι Βρυξέλλες ή το Βερολίνο τι να κάνουμε. Να θεωρούν ότι Ευρώπη είναι η Γερμανία και η Γαλλία μόνο. Οι ηγέτες των άλλων χωρών δεν έχουν καμία αξία γι’ αυτούς. Εχουν λόγο οι πρωθυπουργοί της Πορτογαλίας, της Ρουμανίας, ακόμα και της Φινλανδίας; Κι όμως έχουμε δημοκρατία!

Γκ.: Η Αγγλία ποτέ δεν ήθελε «Ηνωμένες Πολιτείες» της Ευρώπης. Στην Αγγλία αγαπάμε την Ευρώπη, όχι όμως την Ευρωπαϊκή Ενωση.

• Επομένως θα υποστηρίζατε και το Grexit...

Γκ.: Οπωσδήποτε... Πιο σπουδαίο από τα οικονομικά είναι να μπορείτε να έχετε την ελευθερία επιλογής και όχι αυτά που σας επιβάλλουν. Γιατί η Ε.Ε. όπως είναι σήμερα καλλιεργεί τις ανισότητες και δεν σέβεται την ατομικότητα.

Τζ.: Ηappy Brexit, Happy Grexit!

 

Γκαλερί Bernier/Eliades, Επταχάλκου 11, Θησείο, τηλ. 210 3413935-7.
 Εως 22 Φεβρουαρίου.

   

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας