Για την αναδιανομή της αγοράς και την ανακατανομή ρόλων

ball.jpg

EUROKINISSI-ΝΤΟΥΝΤΟΥΜΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Οι σχέσεις των προέδρων/ιδιοκτητών με το σύμπαν των ομάδων τους σε καμιά περίπτωση δεν είναι μονοσήμαντες και ευθύγραμμες. Είναι σύνθετες, πολυεπίπεδες και αρκετά συχνά μεταβαλλόμενες. Είναι, ωστόσο, κοινά αποδεκτό ότι ο πρόεδρος/ιδιοκτήτης, με την ενασχόληση με μία ομάδα αποβλέπει στην αποδοχή αν όχι όλων τουλάχιστον μεγάλου μέρους των οπαδών της. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να πιέσει ένα πολιτικό σύστημα όπως το ελληνικό, στενά συνδεδεμένο αν όχι διαπλεκόμενο με την οικονομία, να του προσφέρει δυνητικά κάποιο εκλογικό κοινό και έτσι να είναι σε πλεονεκτική θέση για την ανάληψη επιχειρηματικών δράσεων.

Δίχως αμφιβολία, στο πλαίσιο της λεγόμενης παγκοσμιοποίησης, τα χαρακτηριστικά αυτής της σχέσης έχουν αλλάξει δραματικά, κυρίως στις προηγμένες ποδοσφαιρικά χώρες. Πολυεθνικά κεφάλαια ή ολιγάρχες από τρίτες χώρες επένδυσαν τεράστια ποσά σε φημισμένες και λαοφιλείς ομάδες άλλαξαν τους κανόνες του παιχνιδιού και περιόρισαν τους εγχώριους επενδυτές.

Η λογική παραμένει, ωστόσο, λίγο-πολύ ίδια. Πρώτη βασική προϋπόθεση για την αγορά ομάδας από επιχειρηματία είναι αυτή να ανήκει στις δημοφιλείς είτε γιατί κατέκτησε τίτλους είτε γιατί ταυτίζεται, για διάφορους λόγους, με μια υπολογίσιμη αριθμητικά τοπική κοινωνία. Δεύτερη βασική προϋπόθεση είναι η ύπαρξη διαθέσιμου χώρου (μερίδιο) στο ποδοσφαιρικό πεδίο της χώρας ώστε να αξιοποιηθούν τυχόν πλεονεκτήματα της ομάδας. Κοντολογίς, να υπάρχει περιθώριο διάκρισης με τη διεκδίκηση τίτλων ώστε ο εκάστοτε πρόεδρος να μπορεί να αξιοποιήσει το κοινωνικό κεφάλαιο –που παρέχει δυνατότητα πολιτικής πίεσης- επιχειρηματικά.

Η σύγκρουση που εκδηλώθηκε το τελευταίο διάστημα στον χώρο του ελληνικού ποδοσφαίρου με πρωταγωνιστές τους προέδρους/ ιδιοκτήτες των κατά τεκμήριο πιο δημοφιλών ομάδων σχετίζεται με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του ποδοσφαίρου της χώρας, του τρόπου με τον οποίο οι επιχειρηματίες το αξιοποιούσαν και με τις αλλαγές τα τελευταία 10-15 χρόνια στον χώρο. Η υποβάθμιση των αγωνιστικών δυνατοτήτων των 2-3 «μεγάλων» ομάδων και η διαμορφωθείσα κατάσταση μονοπωλίου (πλήρης κυριαρχία σε αγωνιστικό και θεσμικό επίπεδο μιας ομάδας), εξέθρεψαν μια αντιπαλότητα η οποία βγαίνει στην επιφάνεια και οδηγεί σε συμμαχίες και συγκρούσεις.

Πρόκειται για μια συνθήκη διατάραξης ισορροπιών στο ελληνικό ποδόσφαιρο με την απόλυτη επικράτηση μιας ομάδας, η οποία έθεσε εκτός ανταγωνισμού εκείνες που παραδοσιακά συν-διεκδικούσαν υπολογίσιμα μερίδια του χώρου. Το «τέλος της μοιρασιάς» αφαίρεσε από τους ιδιοκτήτες των άλλων παραδοσιακών μεγάλων ομάδων τη δυνατότητα να αξιοποιούν το πλεονέκτημα του να είσαι ιδιοκτήτης ΠΑΕ με τίτλους. Αντίθετα, οδηγήθηκαν σε μία κατάσταση συμμετοχής, θορυβώδους συχνά, σε ένα σκηνικό το οποίο στο τέλος αποθεώνει τον έναν. Αυτό κυκλικά δίνει τη δυνατότητα στον ένα να αποδεικνύει τακτικά και σχεδόν τελετουργικά την ισχύ του παραμερίζοντας μονίμως τους πρώην ανταγωνιστές-συναγωνιστές.

Η αλλαγή του ποδοσφαιρικού τοπίου από πολυπολικό σε μονοπολικό αναπαρήγαγε τεράστιες διαφορές: οικονομικές λόγω κυρίως Champions League, κοινωνικής αποδοχής και, τελικά, δυναμικότητας. Οι αποστάσεις που δημιουργήθηκαν ανάμεσα στους 2-3 ανταγωνιστές με τον ένα (Ολυμπιακό), σε συνδυασμό με τον περιορισμένο περιθώριο κέρδους σήμερα (λόγω κρίσης, χαμηλής ποιότητας ποδοσφαίρου και περιορισμένης τοπικής αγοράς), προκάλεσαν αντίδραση, συμμαχίες και σύγκρουση.

Με δύο λόγια το διακύβευμα είναι η αμφισβήτηση της υφιστάμενης κατάστασης, η ανατροπή της και η δημιουργία νέων κανόνων συνύπαρξης όλων (προέδρων, οπαδών, μέσων, πολιτείας) και, βέβαια, διαχείρισης και νομής. Το διακύβευμα είναι σημαντικότατο για τους εμπλεκόμενους. Γι’ αυτό και η ένταση και η διαμόρφωση εκρηκτικού κλίματος εντός και εκτός αγωνιστικών χώρων, η εκδήλωση βίαιων περιστατικών όπως βιαιοπραγίες ενάντια σε διαιτητές, ποδοσφαιρικούς παράγοντες και δημοσιογράφους.

Η σύγκρουση μπορεί να πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Το χρόνιο σοβαρό θεσμικό έλλειμμα, η μείωση του ειδικού βάρους παρέμβασης του κρατικού μηχανισμού λόγω και της κρίσης και η απουσία πολιτικής βούλησης να μπει τάξη στα πράγματα του ποδοσφαίρου για να μην παρεξηγηθούν οι κυβερνώντες από τις συγκρουόμενες επιχειρηματικές δυνάμεις αφήνουν χώρο πολύ στο ενδεχόμενο αυτό.

*Συγγραφείς του βιβλίου «Ανατομία των ποδοσφαιρικών παθών», εκδ. Διόνικος, 2009.