Ευάγγελος Μαχαίρας: Φάρος Ελευθερίας, Αντίστασης, Δικαιοσύνης!

Σκλάβος δε θέλεις εσύ να ζήσεις,

σκλαβιάς δε στέργεις σίδερα βαριά.

Πήρες ντουφέκι, θες να πολεμήσεις

για της Ελλάδας μας τη λευτεριά.

(…)

Όμως, παιδί μου, χτυπάει η καμπάνα,

έφτασε η ώρα η σκληρή του χωρισμού

σήκω, κι εγώ σαν Ελληνίδα μάνα,

σε θέλω σταυραϊτό του λυτρωμού.

Με του ΕΛΑΣ τους ένδοξους αντάρτες

τη λευτεριά να φέρετε στη γη,

νέας ζωής, εμπρός επαναστάτες, για να ροδίσει ολόφωτη αυγή.

(Απόσπασμα από το ποίημα «Η Μάνα του Αντάρτη» του Ευάγγελου Μαχαίρα).

Πέρασαν κιόλας δύο χρόνια, από τη μέρα που έφυγε από κοντά μας ο Ευάγγελος Μαχαίρας: ο ατρόμητος πολεμιστής του αλβανικού μετώπου και καπετάνιος του ΕΛΑΣ˙ ο αγωνιστής της δημοκρατίας και της ειρήνης με την πολυσχιδή δράση˙ ο μαχητικός δικηγόρος - υπερασπιστής των κατατρεγμένων˙ ο συγγραφέας, ποιητής και διανοούμενος˙ ο πρωτοπόρος Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών. Ο σεμνός και τρυφερός άνθρωπος, ο πολύτιμος φίλος και συναγωνιστής, ο ανυποχώρητος μαχητής στον αγώνα για τη δικαίωση της Αντίστασης και Θυσίας του ελληνικού λαού.

Το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων και επανορθώσεων, στο οποίο ο Ευάγγελος Μαχαίρας αφιέρωσε την τελευταία εικοσαετία της ζωής του, παρέμεινε ζωντανό στα «πέτρινα χρόνια», χάρη στους σκληρούς αγώνες του κινήματος διεκδίκησης.

Σε πείσμα των ανομολόγητων πόθων της πολιτικής ελίτ του τόπου, που, με ελάχιστες εξαιρέσεις, απείχε από τον εθνικό και δημοκρατικό αγώνα της διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών, το Εθνικό Συμβούλιο συνέβαλε καθοριστικά στην ευρύτερη ανάδειξη του ζητήματος, στήριξε τον τιτάνιο δικαστικό αγώνα των οικογενειών των θυμάτων (που είχε ως πρωτεργάτη το Γιάννη Σταμούλη), κινητοποίησε την κοινωνία, διεθνοποίησε τον αγώνα, μεταλαμπάδευσε τη φλόγα της δικαίωσης στις νεότερες γενιές.

Τίμησε δηλαδή εμπράκτως την μεγαλειώδη ιστορία Αντίστασης και Θυσίας του λαού μας, συνέχεια της οποίας είναι ο αγώνας διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών.

Σ’ αυτό τον άνισο αλλά υπέροχο αγώνα ο Ευάγγελος Μαχαίρας συνέβαλε καταλυτικά, από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 έως το θάνατό του, το Νοέμβριο του 2015: ως συνιδρυτής και μέλος της ηγεσίας του Εθνικού Συμβουλίου πάλεψε σκληρά, μαζί με τον Μανώλη Γλέζο και τους εξαίρετους συναγωνιστές τους από την Εθνική Αντίσταση και τον αντιδικτατορικό αγώνα, για να τεθεί το ζήτημα των γερμανικών επανορθώσεων στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της κοινής γνώμης, που εκείνη την εποχή, μαγευμένη από τις σειρήνες της κάλπικης ευδαιμονίας, «περί άλλα ετύρβαζε».

Άλλωστε, ο Ευάγγελος Μαχαίρας διέθετε όλα τα χαρακτηριστικά του πνευματικού ηγέτη, του ηθικά ακέραιου και ακάματου αγωνιστή: κρυστάλλινη νομική και πολιτική σκέψη, διορατικότητα, θάρρος και παρρησία, πειθαρχία στον αγώνα και ανυπακοή σε κάθε εξουσία, αφοσίωση στην υπεράσπιση των δικαίων του λαού μας.

Το 1950, αν και υπόδικος, τόλμησε, από τις στήλες της εφημερίδας «Μάχη»(1), μία δημοσιογραφική εκστρατεία με διεθνή απήχηση, με αίτημα να κλείσει το κολαστήριο της Μακρονήσου. Μαζί με σημαντικές μορφές δικηγόρων, όπως οι Νικηφόρος Μανδηλαράς, Σταύρος Κανελλόπουλος κ.α., πρωτοστάτησε στους αγώνες υπεράσπισης των δημοκρατικών ελευθεριών.

Μνημειώδεις οι λόγοι και τα κείμενά του για την απόδοση δικαιοσύνης στα θύματα των στυγερών εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας που διέπραξε το Γ’ Ράιχ στην Ελλάδα. Έγραφε χαρακτηριστικά το 2002, λίγο πριν τη δίκη στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, που είχε ως κύριο επίδικο την ετεροδικία (κρατική ασυλία), που επικαλείτο η Ο.Δ. της Γερμανίας και είχε απορρίψει με την ιστορική της απόφαση 11/2000 η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, δικαιώνοντας τα θύματα της Σφαγής του Διστόμου: «…Το θέμα ήταν απλό και από την άποψη της Ιστορίας και από την άποψη της Δικαιοσύνης: Ποιος έπρεπε να δικαιωθεί; Οι θύτες ή τα θύματα;» (2).

Το Εθνικό Συμβούλιο και ο Δ.Σ.Α. προχωρήσαμε μαζί στην οργάνωση μίας λιτής εκδήλωσης για να τιμήσουμε, ως οφείλαμε, τη μνήμη του Ευάγγελου Μαχαίρα. Αλλά και για να διατρανώσουμε την κοινή μας βούληση να αγωνιστούμε για την σθεναρή και αποτελεσματική διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών από την ελληνική Πολιτεία. Η οποία έχει χρέος να απαιτήσει από το γερμανικό κράτος όσα αυτό μας οφείλει, χωρίς άλλη αναβολή.

Ελευθερία, Αντίσταση, Δικαιοσύνη: έννοιες – σύμφυτες με τη ζωή του Ευάγγελου Μαχαίρα, που μας δείχνει το δρόμο του αγώνα «για να φτιάξουμε έναν κόσμο στο μπόι των ονείρων και των ανθρώπων».

* Καθηγητής – Σύμβουλος στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Συγγραμματέας της Σ.Ε. του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα

Σημειώσεις

1. Η «Μάχη» κυκλοφορούσε παράνομα στην Κατοχή ως όργανο της Ένωσης Λαϊκής Δημοκρατίας (ΕΛΔ – Πρόεδρός της ο Καθηγητής Αλέξανδρος Σβώλος), ενός από τα τέσσερα συστατικά κόμματα του ΕΑΜ. Μεταπολεμικά η Μάχη ήταν όργανο του ΣΚ-ΕΛΔ.

2. Μαχαίρας Ε., Οι ιδιωτικές απαιτήσεις κατά του Γερμανικού Δημοσίου και οι αποφάσεις των Δικαστηρίων, στο: Η ιστορική δίκη για τις γερμανικές επανορθώσεις, Έκδοση του Εθνικού Συμβουλίου για τη Διεκδίκηση των Γερμανικών Οφειλών προς την Ελλάδα, Αθήνα 2002, σελ. 35.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ