«Εβαλα την ανθρωπιά πριν από την τέχνη»

roloi.jpg

«Το Ωρολόγιον του μετρό» «Το Ωρολόγιον του μετρό»

Τα μνημειακά έργα του δεσπόζουν στον δημόσιο χώρο. «Το Ωρολόγιον του ΜΕΤΡΟ» (2001) στον σταθμό του Μετρό στο Σύνταγμα, οι «Μετέωροι Δείκτες» (2007) στο νέο κτίριο του Χρηματιστηρίου Αθηνών, η «Κλεψύδρα '00» (2002) έξω από το Δημαρχιακό Μέγαρο Αμαρουσίου, η «Πλωτή Καρυάτιδα» (2000) στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος στον Πειραιά, το «Ολυμπιακό Δίπτυχο» (1996) στην πρόσοψη της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής...

Θεόδωρος Παπαδημητρίου Θεόδωρος: 1931-2018 |

Η τέχνη ήταν πυξίδα ζωής, υπαρξιακό ζήτημα, επικοινωνία με τον κόσμο, όχημα έκφρασης κοινωνικών ζητημάτων για τον σπουδαίο, διεθνώς αναγνωρισμένο, γλύπτη Θεόδωρο Παπαδημητρίου -γνωστός ως Θόδωρος- ο οποίος έφυγε από τη ζωή την Παρασκευή, σε ηλικία 87 ετών.

Γεννημένος στο Αγρίνιο το 1931, η έμφυτη περιέργεια που είχε από παιδί αποτέλεσε αφετηρία για την περιπέτειά του στη γλυπτική. «Η πορεία μου στην τέχνη ξεκινάει πριν από τον πόλεμο του '40, με τις πρώτες εγγραφές της μνήμης, από τα παιγνίδια που κατασκεύαζα σε διάφορα υλικά -πηλό, ξύλα, σύρματα και άλλα- ενώ διέλυα όσα έτοιμα παιγνίδια μού δώριζαν, για να δω πώς ήταν κατασκευασμένα», αφηγείται. «Εκείνος ο παιδικός "παράδεισος" διεκόπη απότομα με τον πόλεμο, την κατοχή, τον εμφύλιο, που χάραξαν μέσα μου τραυματικά βιώματα, τα οποία τροφοδότησαν αργότερα το έργο μου».

«Μετέωροι δείκτες», Χρηματιστήριο Αθηνών «Μετέωροι δείκτες», Χρηματιστήριο Αθηνών |

Το 1951 ξεκίνησε σπουδές στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με δάσκαλο τον Μιχάλη Τόμπρο, ενώ με κρατική υποτροφία πήγε στο Παρίσι (Εcole Nationale Superieure des BeauxArts και μεταλλοτεχνία στην Academie du Feu) όπου έζησε μέχρι το 1974 και ζυμώθηκε με τα σύγχρονα εικαστικά ρεύματα. Με ταξίδια στο εξωτερικό, με μεγάλες εκθέσεις, από την Μπιενάλε Σάο Πάολο (1963) ώς τις Βρυξέλλες (Ευρωπάλια 1982), την Εθνική Πινακοθήκη της Αθήνας, την Αγία Πετρούπολη και την Documenta 14, με πολλές διακρίσεις και βραβεία, με βιβλία και μελέτες ο Θόδωρος έδινε σταθερά το στίγμα πορείας του: βιωματικό, ασυμβίβαστο, οικουμενικό και ουμανιστικό.

Ερευνητικός, ανήσυχος, φιλοσοφημένος, πίστευε πως «η γλυπτική δεν είναι μόνο θέαμα, αλλά απόδοση μιας συλλογικής έκφρασης και οράματος μέσα από την προσωπική έκφραση του γλύπτη». Ο ίδιος τόνιζε πως έγινε γλύπτης και όχι καλλιτέχνης: «Δεν συμβιβάστηκα με την εικόνα του καλλιτέχνη. Εβαλα την ανθρωπιά πριν από την τέχνη, γι' αυτό και δεν δήλωσα ποτέ καλλιτέχνης αλλά γλύπτης. Τεχνίτης δηλαδή που σέβεται την τέχνη με το ήθος των παλιών μαστόρων έξω από το σύστημα του γκλάμουρ. Το αρνήθηκα γιατί δεν με ενδιέφερε να κάνω τον σπουδαίο, αλλά να κάνω σπουδαία πράγματα».

«Πλωτή Καρυάτιδα ΙΙ», Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος «Πλωτή Καρυάτιδα ΙΙ», Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος |

Αρχικά με πιο παραστατικές μορφές από το οικείο περιβάλλον του, στη συνέχεια με πιο ελεύθερο, γεωμετρικό, πάντα δωρικό και περιεκτικό ύφος, προσέγγισε με τη γλυπτική τις έννοιες του άπειρου χρόνου και της αέναης κίνησης και πειραματίστηκε με τα υλικά - ατσάλι, μπρούντζο, κρύσταλλο, νερό κ.ά. «Για μένα έργο τέχνης σημαίνει να πυκνώσω τον χρόνο, όχι να δημιουργήσω κάτι στιγμιαίο και αναλώσιμο, όπως ένα επίκαιρο σλόγκαν. Τέχνη χωρίς ερωτήματα είναι δημαγωγία. Ο δέκτης πρέπει να είναι ενεργός, έτοιμος να αμφισβητήσει, γι' αυτό και πιστεύω ότι η μεγάλη τέχνη έγινε την εποχή που οι πολίτες αποτελούσαν υψηλούς δέκτες. Οι παθητικοί δεν με ενδιαφέρουν».

Αδιαφορώντας για τα ρεύματα κάθε δεκαετίας, αρνούμενος την ετικέτα της πρωτοπορίας, έθετε ως άξονα του δημιουργικού του έργου τη γλυπτική στον δημόσιο χώρο και επιζητούσε την κριτική σκέψη. Αυτό φαίνεται και στα βιβλία που έγραψε («Λόγοι», εκδ. Αιγόκερως, 1994, «Ανα-Κατάληψη», εκδ. Υψιλον, 1992, «Ενας γλύπτης στον αέρα», εκδ. Υψιλον, 1989, «Ιχνη», εκδ. Καστανιώτη, 1988 κ.ά.).

Σημαντική ήταν και η δραστηριοποίησή του στον τομέα της παιδείας. Το 1972 δίδαξε γλυπτική στο California State University ως επισκέπτης καθηγητής, ενώ το 1980 έγινε καθηγητής Πλαστικής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, το 2007 ανακηρύχτηκε ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ και το 2013 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Δυτικής Ελλάδος στο Αγρίνιο.

Η κηδεία του γίνεται σήμερα, στις 12 το μεσημέρι από τον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Ρηγίλλης. Επιθυμία του γλύπτη Θόδωρου ήταν αντί για στεφάνια να γίνει δωρεά στο Διεπιστημονικό Κέντρο Μελέτης Γλυπτικής Αρχιτεκτονικής και Επικοινωνίας (με την επωνυμία CitiesinBalance), που έχει σκοπό τη συνέχιση του πνευματικού του έργου και στόχο τη βελτίωση των συνθηκών στον αστικό χώρο μέσω της τέχνης και της αρχιτεκτονικής, ή σε κάποιον άλλον μη κερδοσκοπικό οργανισμό, όπως η ΕΛΕΠΑΠ Αγρινίου και οι Γιατροί χωρίς Σύνορα.

  

Έντυπη έκδοση
 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας