Επίδαυρος, λίκνο της ιατρικής

anahtima.jpg

Ανάθημα του Αρχίνου στο Αμφιάρειο του Ωρωπού. Οι δυο εκδοχές της θεραπείας: Αριστερά η οπτασία, ο ασθενής βλέπει στο όνειρό του το θεό να τον γιατρεύει. Δεξιά το «πραγματικό» θαύμα, το ιερό ζώο του θεού πραγματοποιεί τη θεραπευτική πράξη

Το Ιερό του Ασκληπιού στην Επίδαυρο υπήρξε το πιο γνωστό και σεβαστό ιερό του θεού της Υγείας, με δράση που εξαπλώθηκε γρήγορα σε ολόκληρο τον μεσογειακό χώρο. Μπορεί στη σύγχρονη εποχή να κυριάρχησε η χρήση του αρχαίου θεάτρου, ωστόσο στην αρχαιότητα το Ιερό απέκτησε τεράστια φήμη και αποτέλεσε πρότυπο ιατρικό κέντρο. Μέσα σ’ ένα εξαιρετικό τοπίο, όπου φύονται μέχρι σήμερα θεραπευτικά φυτά, σώζονται σε μεγάλη έκταση τα ερείπιά του. Τα τελευταία σαράντα χρόνια αναστηλώνονται από την Επιτροπή Συντήρησης Μνημείων Επιδαύρου του υπουργείου Πολιτισμού. Στόχος είναι η ανάδειξη του ευρύτερου χώρου σε «Αρχαιολογικό-Περιβαλλοντικό Πάρκο», πόλο έλξης ιδιαίτερης σημασίας για τους Ελληνες επισκέπτες και το παγκόσμιο κοινό.

Την ιδέα έχει αγκαλιάσει η Κίνηση Πολιτών το «Διάζωμα», που επιδιώκει να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση για τις απαραίτητες μελέτες ανάδειξης και διαμόρφωσης. Χθες παρουσιάστηκε το σχέδιο υλοποίησης του πάρκου, όπως το έχει οραματιστεί ο επικεφαλής του έργου, ο αρχαιολόγος Βασίλης Λαμπρινουδάκης. Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι η Interamerican χρηματοδοτεί μέρος από τις απαραίτητες μελέτες (είναι εταιρικό μέλος του «Διαζώματος»), ενώ εμπλέκονται τα υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος, η Επιτροπή Συντήρησης Μνημείων Επιδαύρου, η Περιφέρεια, ο δήμος, η Ιατρική Σχολή Αθηνών και άλλοι φορείς.

Αρχαιολογικό-Περιβαλλοντικό Πάρκο με επίκεντρο το Ασκληπιείον |

Στην αρχή της παρουσίασης τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή για τα θύματα των προσφύγων στη Μεσόγειο και του καταστροφικού σεισμού στο Νεπάλ. Και ο Σταύρος Μπένος θυμήθηκε τις τρομακτικές στιγμές στη δική του γενέθλια πόλη, την Καλαμάτα. «Το «Διάζωμα» εξυπηρετεί όλο το αξιακό σύστημα που τότε αναδείχθηκε μπροστά μας ως απαραίτητο για τη διαχείριση τέτοιων καταστάσεων. Η μαγική λέξη είναι «συνέργειες», που τόσο λείπουν από τη δημόσια ζωή. Είμαστε άθροισμα μικρών φυλακών. Δεν συνεργάζονται οι δομές μεταξύ τους, με τον ιδιωτικό τομέα, με την κοινωνία», είπε και τόνισε ότι το «Διάζωμα» «έχει αποστολή να καθίσουμε όλοι γύρω από ένα τραπέζι».

Με την ολοκλήρωση του Αρχαιολογικού Πάρκου οι επισκέπτες θα βιώνουν τη λειτουργία του Ιερού κατά την αρχαιότητα και πώς η θρησκευτική λατρεία και τα στοιχεία της φύσης (θέση, κλίμα, χλωρίδα, πανίδα, νερό, που ήταν βασικός παράγοντας στην ίαση) συνδέθηκαν με την ανακάλυψη της ιατρικής επιστήμης.

Ο καθηγητής Βασίλης Λαμπρινουδάκης ανέφερε ότι η ιδέα ξεκίνησε από συγκλίνουσες πρωτοβουλίες διαφορετικών φορέων προκειμένου «να αναδειχθεί η σπουδαιότητα του Ασκληπιείου ως λίκνου της ιατρικής επιστήμης». Και αναφέρθηκε στο «καλό ατύχημα» της ανάδειξης της Επιδαύρου ως τόπου θεάτρου, παρόλο που διαφεύγει από το ευρύ κοινό η σημασία του τόπου όπου γεννήθηκε η ιδέα της φροντίδας της υγείας, ενός τόπου που σέβονταν οι αρχαίοι.

Κεντρικός άξονας του αρχαιολογικού πάρκου είναι η ανάδειξη του περιβάλλοντος και η φροντίδα της υγείας. Θα παρουσιάζονται μέσα από πέντε ενότητες: ο αρχαιολογικός χώρος, έκθεση με θέμα Από τη μαγική πράξη στην πραγματική ιατρική, Διεθνές Δίκτυο Ασκληπιείων (βρέθηκαν τεκμήρια ότι από τον 6ο π.Χ. αιώνα υπήρξαν πολλά θυγατρικά ιερά σε όλη τη Μεσόγειο, μέχρι και στη Ρώμη, που διατηρούσαν σχέσεις με το Ιερό της Επιδαύρου), πολιτιστικές δράσεις (εκπαιδευτικά προγράμματα, διεθνή συνέδρια) και, τέλος, σύνδεση με την επιχειρηματικότητα και τον γεωργικό πλούτο της περιοχής.

Σύμφωνα με τη μελέτη, θα υπάρξει διαμόρφωση και ανάπλαση του χώρου στάθμευσης, ενώ προβλέπεται και αλλαγή της εισόδου στον αρχαιολογικό χώρο. Οι επισκέπτες θα εισέρχονται από την αρχαία είσοδο, τα προπύλαια του ιερού και διαδοχικά θα γνωρίζουν τα μνημεία του χώρου: τις Κρήνες, τον Ναό του Ασκληπιού, τη στοά Αβάτου, τη Θόλο, το Στάδιο, το τελετουργικό Εστιατόριο, τον Ξενώνα και τελικά το περίφημο Θέατρο.

Μέσα από μια παράπλευρη διαδρομή οι επισκέπτες θα φτάνουν στη Βασιλική του Αγίου Ιωάννη του Νηστευτή, μνημείο του 5ου μ.Χ. αιώνα με καλυμμένα ψηφιδωτά, μια συνέχεια της χριστιανικής θρησκείας στη λατρεία του Ασκληπιού. Αλλη παράπλευρη διαδρομή στην ευρύτερη περιοχή είναι η σύνδεση του Ασκληπιείου με το Ιερό του Απόλλωνα Μαλεάτα, όπου βρίσκονται οι ρίζες της επιδαύριας λατρείας ήδη από την 3η χιλιετία π.Χ.

Το έργο, με προϋπολογισμό 5,5 εκατ. ευρώ, έχει ενταχθεί στο ΕΣΠΑ 2014-2020 και έχει ορίζοντα υλοποίησης τουλάχιστον έως το 2020.