Ενα έδαφος γεμάτο Ιστορία

t._papaioannoy_akriliko_se_kamva.jpg

Τ. Παπαϊωάννου, ακριλικό σε καμβά Τ. Παπαϊωάννου, ακριλικό σε καμβά

Πολλές φορές περπατώντας πάνω στο έδαφος αυτού του τόπου έχεις την αίσθηση ότι το έδαφος αυτό είναι κατά κάποιον τρόπο ζωντανό. Σαν μέσα στη μάζα του να στοιβάζονται αμέτρητες ανθρώπινες ιστορίες. Ενα έδαφος πλημμυρισμένο από μνήμες χιλιετιών, από πολιτισμούς μεγάλους που άφησαν τα ίχνη τους πάνω στο χώμα, στα βράχια, μέσα σε ανήλιαγες σπηλιές, σε δυσπρόσιτες βουνοκορφές, κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Θαρρείς πως κάθε σπιθαμή τούτης της γης κρύβει μέσα της μυριάδες μυστικά, συγκλονιστικά γεγονότα, ανθρώπινα δράματα. Σαν να έχει ποτιστεί από τον ιδρώτα όλων εκείνων που κάποτε περπάτησαν πάνω του, δούλεψαν, μόχθησαν, έκαναν όνειρα όπως κι εμείς, πάσχιζαν για μια καλύτερη ζωή. Είναι ένα έδαφος γεμάτο Ιστορία∙ γεμάτο αρχιτεκτονική! Μήτρα και τάφος μαζί.

Πώς μπορούμε να αγνοήσουμε, λοιπόν, ένα χώμα που μας «μιλάει»; Που συμπυκνώνει τέτοιο παρελθόν; Συχνά όταν πάμε να χτίσουμε, άλλωστε, ανακαλύπτουμε ότι χτίζουμε πάνω σε πανάρχαια αρχιτεκτονικά ερείπια.

Ερείπια τα οποία μας υπενθυμίζουν (όταν το λησμονούμε) πως αυτός ο τόπος κατοικείται αδιάλειπτα μέσα στον χρόνο. Την ίδια στιγμή όμως μας κάνουν να συνειδητοποιούμε πως κι εμείς εφήμεροι κάτοικοι είμαστε τούτης της γης.

Είμαστε στοιχειωμένοι, λοιπόν, να ζούμε με την Ιστορία μας, να συνεχίζουμε να χτίζουμε όπως οι προηγούμενες γενιές πάνω σε πελεκημένες πέτρες και σε θραύσματα παλαιότερων εποχών. Γιατί τούτη η κληρονομιά που με τόση κομπορρημοσύνη καυχιόμαστε ότι αποκλειστικά μας ανήκει και την «ξεθάβουμε» μόνον όταν μας βολεύει εθνικιστικά, είναι μια κληρονομιά οικουμενική που απλώνεται σ’ όλο τον κόσμο.

Το έδαφος αυτό πρέπει να το ξαναπλησιάσουμε, να το κατοικήσουμε με σεβασμό κατά πώς του πρέπει και του αξίζει. Γιατί του φερθήκαμε βάναυσα, με βαρβαρότητα και ανείπωτη άγνοια(;) για το κακό που προξενούσαμε τόσες δεκαετίες. Χτίζαμε παντού χωρίς μέτρο, χωρίς ταπεινότητα, χωρίς διορατικότητα.

Τραυματίσαμε ανεπανόρθωτα το δώρο που μας κληροδοτήθηκε μετατρέποντάς το σε άγονο νταμάρι, σε χέρσο χωράφι γεμάτο φυτοφάρμακα, σε μπαζωμένο ρέμα. Θυσιάσαμε και συνεχίζουμε να θυσιάζουμε στον βωμό του εφήμερου κέρδους και με επίκληση τη σωτηρία τάχα της χώρας ό,τι πολυτιμότερο είχαμε.

Σπάνια φυσικά τοπία και πέτρες ιερές. Κι όμως, σήμερα συνεχίζουμε να το αντιμετωπίζουμε απλώς ως οικόπεδο προς εκποίηση, πιστοποιώντας για άλλη μια φορά την απύθμενη πολιτισμική μας ένδεια. Είμαστε κατά πώς φαίνεται τελείως ανίκανοι να ακούσουμε τις φωνές που αντηχούν μέσα από τις σχισμές του, να διδαχτούμε από τους μύθους που αφηγείται, να αφουγκραστούμε τους θρήνους της ανθρώπινης τραγωδίας.

Τι άλλο άραγε να σημαίνουν οι λυσσαλέες αντιδράσεις για τον χαρακτηρισμό της αρχαιολογικής ζώνης στο πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού; Η εγκατάλειψη της ακτογραμμής της Σαλαμίνας με τα αρχαία κατάλοιπα στο έλεος της ρύπανσης και της ολοκληρωτικής καταστροφής; Η αντιμετώπιση της Ακαδημίας Πλάτωνος ως ακόμη ενός «φιλέτου» προς εκμετάλλευση και πλουτισμό ημετέρων;

Αντί να βασίσουμε την ανάπτυξη της χώρας στην ανάδειξη των εκπληκτικών αρχαιολογικών χώρων μας σε συνδυασμό με την προστασία του μοναδικού φυσικού περιβάλλοντος που μαζί αποτελούν τον ανεπανάληπτο πλούτο της, εμείς καταστρέφουμε αντιθέτως, στο όνομα τάχατες της ανάπτυξης, τόπους μοναδικής ομορφιάς σπέρνοντας ολόγυρα «Σκουριές».

Δείτε σε τι κατάσταση βρίσκονται εμβληματικοί αρχαιολογικοί χώροι σε όλη την επικράτεια, οι οποίοι σιγά σιγά καταρρέουν και καταστρέφονται. Τις σύγχρονες κατασκευές που χτίσαμε δίπλα τους. Κακόγουστα παραπήγματα ελεεινής προχειρότητας που πιστοποιούν περίτρανα την ευτέλεια και τη ρηχότητα του πολιτιστικού μας παρόντος. Και οι χώροι ανασκαφής; Στην πλειονότητά τους μοιάζουν με ανοιχτές πληγές στο σώμα των νεοελληνικών πόλεων, χαβούζες γεμάτες σκουπίδια, τόποι ανοίκειοι και βρομεροί.

Κι άλλοι, ίσως οι πιο τυχεροί, που με τα χρόνια έρχεται η ίδια η φύση να καλύψει πάλι με πυκνή βλάστηση, σαν να θέλει με τον τρόπο της να τους κρύψει και να τους ενσωματώσει ξανά μέσα της, αφού εμείς αποδειχτήκαμε ανίκανοι να τους φροντίσουμε και να τους προστατεύσουμε.

Ας κοιτάξουμε, λοιπόν, προς το μέλλον και να απευθυνθούμε με τόλμη στη νέα γενιά αρχαιολόγων, αρχιτεκτόνων, ειδικών επιστημόνων να μελετήσουν ξανά τους σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους μας και όχι μόνον. Να προκηρύξουμε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς για τον σχεδιασμό των κατασκευών που πλαισιώνουν τους χώρους αυτούς: στέγαστρα, εκδοτήρια, καταστήματα, καθιστικά, διαδρομές, περιφράξεις.

Κατασκευές που με σύγχρονο τρόπο θα συνταιριαστούν με τις «αρχαίες πέτρες», αλλά και το τοπίο. Και γι’ αυτό απαιτείται ένας συνολικός σχεδιασμός, σε μάκρος χρόνου μεγάλο και με κύριο στόχο την ανάδειξη αυτού του μοναδικού εδάφους και των θησαυρών που κάθε τόσο φέρνει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη, παράλληλα με μια σύγχρονη και ποιητική αρχιτεκτονική που θα μπολιάζει το χθες με το σήμερα, εκφράζοντας την εποχή μας, δηλαδή, τη δική μας Ιστορία.

Εκεί πρέπει να επενδύσουμε! Σ’ αυτό το έδαφος το γεμάτο Ιστορία. Γιατί αυτή η ανάπτυξη θα είναι ουσιαστική και ομόρροπη με το παρελθόν και το παρόν του τόπου μας. Σκάβοντας στο παρελθόν, βρίσκουμε τα υλικά για να χτίσουμε το μέλλον. Αυτός είναι ο πραγματικός «χρυσός» που πρέπει να εξορύξουμε.

*Αρχιτέκτων, καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας