Εκδίκηση με το «υλικό των ονείρων»

Το έργο που η Ατγουντ επέλεξε να «ξαναγράψει» στη σειρά του Hogarth Shakespeare «Ο Σέξπιρ ξαναγράφεται από μεγάλους συγγραφείς» είναι Η Τρικυμία, επιλογή που δεν αποτελεί έκπληξη καθώς η Καναδή συγγραφέας έχει ασχοληθεί με τη μορφή του Πρόσπερου σε κείμενα και σε βιβλία της.

Margaret Atwood «Το Παιδί της Τρικυμίας» Μετάφραση Τρισεύγενη Παπαϊωάννου Μεταίχμιο, 2017 Σελ. 383 Margaret Atwood «Το Παιδί της Τρικυμίας» Μετάφραση Τρισεύγενη Παπαϊωάννου Μεταίχμιο, 2017 Σελ. 383 |
Επίσης, η ιδέα του «έργου μέσα στο έργο» είναι κάτι στο οποίο η ίδια έχει δοκιμαστεί στο παρελθόν, καθώς σε αρκετά μυθιστορήματά της υπάρχουν εγκιβωτισμένα άλλα μυθιστορήματα (Ο τυφλός δολοφόνος, booker 2000).

Εξάλλου η ιδέα της «μεταγραφής» δεν είναι παρά η νομιμοποίηση μιας διαδικασίας που είναι εγγενής στην ίδια τη διαδικασία της δημιουργίας· η έμπνευση από ένα κλασικό κείμενο που συνεχίζει να προκαλεί και να μεταμορφώνεται παράλληλα με τις ιδιαιτερότητες της εκάστοτε εποχής, οφείλεται, εν μέρει, στο πλήθος των καινούργιων αναγνώσεων, ερμηνειών και «πειραγμένων» ή πειραματικών μεταγραφών που έχει «υποστεί» το έργο μέσα στα χρόνια.

Η Ατγουντ στο δοκιμιακό της βιβλίο Writers and Writing παρουσιάζει τον Πρόσπερο ως ένα είδος θαυματοποιού, έναν μάγο που σαγηνεύει τα πλήθη με σκοπό να τα εκπαιδεύσει: «Ο Πρόσπερος χρησιμοποιεί την τέχνη του –την τέχνη της μαγείας και της ψευδαίσθησης– όχι μόνο προς ιδίαν τέρψιν, αλλά και έχοντας ως στόχο την ηθική και την κοινωνική βελτίωση». Τον ίδιο ρόλο δίνει στον Πρόσπερο και στο Παιδί της Τρικυμίας, τη δική της μεταγραφή του σεξπιρικού έργου.

Φυλακή, μεταμέλεια και τέχνη

Στο έργο του Σέξπιρ, ο Πρόσπερος, προδομένος από τον σφετεριστή αδελφό του, αποδιωγμένος με την κόρη του Μιράντα και τα μαγικά του βιβλία, καταφθάνει σε ένα τροπικό νησί, όπου αποπειράται να εκπολιτίσει τον Κάλιμπαν, τον μοναδικό αυτόχθονα που έχει απομείνει εκεί, το παιδί μιας μάγισσας, και όταν δεν τα καταφέρνει, τον κρατά υπό έλεγχο επιστρατεύοντας τη μαγεία του.

Στο ίδιο νησί καταλήγει ναυαγός και ο κακός αδελφός του μαζί με τον βασιλιά της Νάπολης και την Aυλή του. Ο Πρόσπερος καλεί το αιθέριο πνεύμα, το ξωτικό Αριελ να τον βοηθήσει, να σαγηνεύσει και να τρομάξει τους πάλαι ποτέ εχθρούς του που η μοίρα έριξε στα χέρια του. Σκοπός του δεν είναι να εκδικηθεί αλλά να προκαλέσει τη μεταμέλειά τους, κάτι που εν μέρει επιτυγχάνει.

Προσαρμόζοντας την πλοκή της σεξπιρικής ιστορίας στο σήμερα, η Ατγουντ επιλέγει για Πρόσπερο τον Φίλιξ, έναν σύγχρονο σκηνοθέτη και καλλιτεχνικό διευθυντή του Θεατρικού Φεστιβάλ του Μακέσιγουεγκ, ο οποίος γίνεται θύμα μιας σκευωρίας την ώρα που ετοιμάζεται να ανεβάσει μια παράσταση της σεξπιρικής Τρικυμίας. Ταυτόχρονα χάνει την πολυαγαπημένη τρίχρονη κόρη του, Μιράντα, από πυρετό, ενόσω αυτός είναι απασχολημένος με τις πρόβες του έργου.

Η τρομερή αυτή απώλεια συμπίπτει με την προδοσία από τους στενότερους συνεργάτες του που τον εκτοπίζουν και του παίρνουν τη θέση. Πληγωμένος και καταρρακωμένος ο Φίλιξ αυτοεξορίζεται σε μια απομονωμένη καλύβα στην ερημιά. Η ανάμνηση της χαμένης κόρης του Μιράντας και η σκέψη της εκδίκησης θα τον στοιχειώσουν.

Και εδώ εντοπίζεται και η καινοτομία της Ατγουντ. Η Μιράντα γίνεται ένα περιπλανώμενο πνεύμα που στοιχειώνει τον πατέρα της, μέσα και έξω από την καλύβα. Η χαμένη κόρη είναι μια συνεχής παρουσία, συνομιλεί μαζί της, μεγαλώνει όσο τα χρόνια περνούν, τον συμβουλεύει ή τον αποδοκιμάζει. Μέσα στη μοναξιά του ο Φίλιξ ζει με τις οικονομίες του και την αποζημίωση που πήρε όταν τον έπαψαν από τη διεύθυνση του φεστιβάλ και με την απόφαση της εκδίκησης που με το πέρασμα του χρόνου δυναμώνει.

Δώδεκα χρόνια αργότερα θα του δοθεί η ευκαιρία να εκδικηθεί, στο πλαίσιο ενός εκπαιδευτικού θεατρικού προγράμματος σε μια φυλακή, όπου έχοντας αλλάξει όνομα και ιδιότητα (εμφανίζεται ως καθηγητής), αναλαμβάνει να μυήσει τους κρατούμενους στη μαγεία του θεάτρου.

Στην τάξη, μέσα σε σύντομο διάστημα, γίνεται ιδιαίτερα δημοφιλής, οι κρατούμενοι μελετούν με ζήλο και ανεβάζουν έργα του Σέξπιρ με έμπνευση και πρωτοτυπία. Ο δε Φίλιξ απολαμβάνει την επιστροφή του στον κόσμο και στη δουλειά, αν και η αλλαγή αυτή δεν είναι ικανή να εξαφανίσει το φάντασμα της Μιράντας. Η σχέση του με την πραγματικότητα παραμένει εύθραυστη, έως ότου μέσα από το ίντερνετ εντοπίζει τους εχθρούς του και παρακολουθεί με εμμονή την εξέλιξη των πρώην συνεργατών του.

Ο Φίλιξ και οι φυλακισμένοι θα ανεβάσουν την Τρικυμία με τον δικό τους καινοτομικό τρόπο, θα δώσουν μια διαδραστική, πειραματικού χαρακτήρα, θεατρική παράσταση και θα καταφέρουν να παγιδέψουν τους προδότες οι οποίοι, εν τω μεταξύ, έχουν αποκτήσει εξουσία και πολιτική ισχύ. Για μια ακόμα φορά, η θεατρική μαγεία, «το υλικό των ονείρων», θα σαγηνεύσει τους εχθρούς του και θα τους οδηγήσει στη διάλυση και τη μεταμέλεια.

Η Ατγουντ, πέρα από όλα τα άλλα, στο Παιδί της Τρικυμίας εξερευνά την έννοια της φυλακής, τη φυλακή των ψευδαισθήσεων, της ψεύτικης ταυτότητας, αλλά και τη φυλακή του ίδιου του δημιουργού μέσα στο έργο του. Δεν είναι τυχαίο πως μόλις ο Πρόσπερος ελευθερωθεί από τα φαντάσματα της μνήμης του, θα ανακτήσει την ελευθερία του και θα το αποχαιρετήσει με τα λόγια: «Εχε γεια. Τέχνη μου που είχες τόση δύναμη».

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας