Εγχειρίδιο πολιτικής ανυπακοής

pleysi_eleytherias.jpg

EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ

Τι είναι πολιτική ανυπακοή; «Είναι μια δημόσια πράξη παραβίασης ενός ή περισσοτέρων νόμων ή κυβερνητικών αποφάσεων από πολίτες που τους θεωρούν άδικους, για να υποχρεωθεί η κυβέρνηση να τους αναθεωρήσει ή να τους καταργήσει». Είναι μία από τις απαντήσεις σε δέκα ερωτήσεις που περιέχονται σε μπροσούρα της Πλεύσης Ελευθερίας και ξεδιαλύνουν πολλές απορίες για την παρεμβατικότητα της ανυπακοής ως πολιτικής αντίστασης καθώς και για τις συνέπειες, νομικές κυρίως, που προκύπτουν από μια τέτοια στάση.

Η πολιτική ανυπακοή είναι μια πράξη που υπερβαίνει το πλαίσιο του νόμου και στη βασική της μορφή αποβλέπει στην κατάργηση ενός κυβερνητικού νόμου-μέτρου, χωρίς απαραίτητα να ζητάει την ανατροπή της κυβέρνησης· παράδειγμα ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ, ο οποίος στη δεκαετία του '50 κήρυξε αγώνα ανυπακοής με στόχο την κατάργηση των ρατσιστικών νόμων και των διακρίσεων στις ΗΠΑ, ή η βρετανική Αριστερά το 1989-90 όταν κήρυξε πολιτική ανυπακοή κατά του «κεφαλικού φόρου» της κυβέρνησης Θάτσερ.

Πρώτο ιστορικό και διαχρονικό παράδειγμα στη δυτική γραμματεία η Αντιγόνη του Σοφοκλή, που αψήφησε τους νόμους και τη διαταγή του Κρέοντα διεκδικώντας το ηθικό δικαίωμα να θάψει τον νεκρό αδελφό της. Ο Αγγλος θεμελιωτής του φιλελευθερισμού Τζον Λοκ υποστήριξε ότι όταν ένας μονάρχης παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα των υπηκόων του, τότε οι τελευταίοι δικαιούνται να πάψουν να τον υπακούουν και να αντισταθούν μέχρι να τον ανατρέψουν.

Ο Χένρι Ντέιβιντ Θόρο, Αμερικανός ιντιβιντουαλιστής (19ος αιώνας), αρνήθηκε να πληρώσει φόρους διότι διαφωνούσε με τον (άδικο) πόλεμο των ΗΠΑ κατά του Μεξικού. Επίσης το 1930 ο Γκάντι και το 1955 ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ οργάνωσαν μαζικές εκστρατείες ανυπακοής εναντίον των άδικων νόμων.

Η ανυπακοή μπορεί να είναι ατομική (π.χ. ο Γρηγόρης Λαμπράκης που αψήφησε την απαγόρευση της πορείας ειρήνης) ή συλλογική πράξη (το κίνημα 1-1-4 με ευθεία αναφορά στο δημοκρατικό δικαίωμα και καθήκον αντίστασης, που οδήγησε στην πτώση της κυβέρνησης βίας και νοθείας το 1963 και αντιστάθηκε στην κυβέρνηση αποστασίας το 1965-ισχυρό παράδειγμα της δύναμης της γενικευμένης ανυπακοής).

Αλλη ερώτηση: Μπορεί η πολιτική ανυπακοή να χρησιμεύσει ενάντια στο Μνημόνιο και το παράνομο χρέος; «Ναι», διαβάζουμε, «η πολιτική ανυπακοή είναι ένα πολύ ισχυρό, μη ενεργοποιημένο όπλο στα χέρια των πολιτών, ενάντια στο Μνημόνιο και το χρέος. Είναι δικαίωμα αλλά και καθήκον, όπως ορίζει το άρθρο 120 του Συντάγματος». (Η πειθαρχία και η υπακοή των κυβερνήσεων οδήγησαν στην αποθράσυνση δανειστών και κυβερνώντων με νέα μέτρα, ακραία επιδείνωση της ζωής των πολιτών και υποδούλωση της χώρας.)

Ενέχει κινδύνους μια πράξη ανυπακοής; Ναι, υπάρχει ρίσκο, γι’ αυτό όποιος προβαίνει σε τέτοια πράξη πρέπει να είναι αποφασισμένος να αναλάβει το ρίσκο. Εχει σημασία όμως ότι ενίοτε οι αρχές αποφεύγουν να εφαρμόσουν αυστηρά τον νόμο διότι αντί να αποκλιμακώσουν την ανυπακοή, την εντείνουν!

Η μπροσούρα κοσμείται με έξυπνα και αιχμηρά σκίτσα του Στάθη (Σταυρόπουλου).

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ