Δυο καταστροφικές παραστάσεις

hatzidakis

Ο Μάνος Χατζιδάκις με τη Σαπφώ Νοταρά στις πρόβες της «Πορνογραφίας» Ο Μάνος Χατζιδάκις με τη Σαπφώ Νοταρά στις πρόβες της «Πορνογραφίας»

Ο μουσικός βίος του Μάνου Χατζιδάκι είναι πλήρης από επιτυχίες – τόσο που διαφεύγουν δυο τρανταχτές αποτυχίες. Δυο θεατρικές παραστάσεις, από τις οποίες όμως, ευτυχώς, έμειναν μερικά υπέροχα τραγούδια: «Καίσαρ και Κλεοπάτρα», πριν από 55 χρόνια και κάτι, «Πορνογραφία», πριν από 35 χρόνια και κάτι.

Η πρώτη

Ηταν προς το τέλος του 1962, όταν η καλοκαιρινή επιτυχία της επιθεώρησης «Οδός ονείρων» οδήγησε τον θεατρικό επιχειρηματία του θεάτρου «Ρεξ» Γιώργο Χέλμη (σύζυγο της Μαρίκας Κοτοπούλη) να προτείνει στον συνθέτη να ανεβάσουν τον χειμώνα του ίδιου χρόνου, σε μουσική παράσταση, το έργο του Μπέρναρντ Σο «Καίσαρ και Κλεοπάτρα», με πρωταγωνίστρια την κυριαρχούσα τότε Αλίκη Βουγιουκλάκη.

«Εξυπνος μεν, αλλά αθεράπευτα μη πονηρός, την έπαθα για πολλοστή φορά. Και λέω “την έπαθα”, γιατί η θεατρική επιχείρηση με την οποία συνεργάστηκα άλλαξε πρόσωπο σαν πέρασε το πρώτο δεκαπενθήμερο της κοσμοσυρροής», σημειώνει μελαγχολικά ο συνθέτης στο συνοδευτικό τού CD με τη μουσική και τα τραγούδια της παράστασης, που κυκλοφόρησε αργότερα.

Η παράσταση, πλουσιότατη, ετοιμάστηκε με λαμπρούς –πλην Χατζιδάκι– συντελεστές: σκηνοθεσία Αλέξης Σολομός, μετάφραση Κώστας Σταματίου, σκηνικά-κοστούμια Νίκος Εγγονόπουλος, χορογραφίες Μανώλης Καστρινός, μουσική διδασκαλία Ελλη Νικολαΐδου, βοηθός σκηνοθέτη Γιώργος Εμιρζάς. Κλεοπάτρα, φυσικά, η Αλίκη Βουγιουκλάκη (με μελαχρινά μαλλιά), Αντώνιος ο Τζαβαλάς Καρούσος.

Η Αλίκη Βουγιουκλάκη - Κλεοπάτρα Η Αλίκη Βουγιουκλάκη - Κλεοπάτρα |

Και στους άλλους ρόλους: Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, Τζόλη Γαρμπή, Δήμος Σταρένιος, Γιώργος Πάντζας, Ζωή Φυτούση, Γιώργος Μαρίνος, Γιώργος Ζωγράφος και ουκ ολίγοι άλλοι. Στη διεύθυνση της ζωντανής ορχήστρας ο Χατζιδάκις. Τι καλύτερο θα μπορούσε να προσφερθεί στο θεατρόφιλο κοινό;

«Και ήρθεν η ώρα της πολυπόθητης πρεμιέρας, σ’ ένα κατάμεστο “Ρεξ”, με τον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή στην πρώτη σειρά, τη σύζυγό του, τη μάνα μου και άλλους που δεν γνωρίζω», σημειώνει ο Χατζιδάκις. «Η παράσταση κύλησε εξαίσια εκείνο το βράδυ της 11ης Οκτωβρίου 1962.

»Η Αλίκη συγκίνησε και συγκινήθηκε η ίδια τραγουδώντας τον “Μαρκ’ Αντώνιο”. Εγώ διηύθυνα με ένταση και την “πρέπουσα διαύγεια” την παρτιτούρα τού ρωσικής υφής μουσικού μου σκαριφήματος, ο Καίσαρ του Καρούσου ήταν σκωπτικός και με ειρωνεία αριστερίστικης καταγωγής, η χορωδία, διδαγμένη από την αχώριστη φίλη μου Ελλη Νικολαΐδου τραγούδησε με άνεση και λυρική ευπρέπεια τα αλεξανδρινά χορικά μου, και πού και πού αφήναμε και λίγο Μπέρναρ Σο να σκάσει μύτη – που λένε. Τέλος, με γνήσια αυτοπεποίθηση για το επίτευγμά μας, χαιρετήσαμε προ του ενθουσιασμένου κοινού μας».

Το κακό άρχισε από την επομένη με δημοσιεύματα που δεν στάθηκαν τόσο στην παράσταση όσο σ’ ένα βιτριολικό σημείωμα του Χατζιδάκι, ο οποίος, χολωμένος από κάποια αρνητικά σχόλια για την «Οδό Ονείρων», αποκαλούσε τους Ελληνες συγγραφείς δημοσιογράφους ηλίθιους: «Βλέπετε εκείνον τον καιρό –τότε– θεατρικός συγγραφέας δεν ήταν δυνατό να υπάρξει κανείς χωρίς τη δημοσιογραφική ιδιότητα. Διέθεταν στήλες καθημερινές και ήσαν παντοδύναμοι. Τους τρέμαν’ θιασάρχες κι ηθοποιοί και τους ανέβαζαν έργα».

Ο κόσμος σταμάτησε να γεμίζει το θέατρο και ο Χέλμης έχασε το χαμόγελό του. Το έργο κατέβηκε, η μελαχρινή Αλίκη ξανάγινε ξανθιά και ανέβηκε το εμπορικό «Χτυποκάρδια στο θρανίο».

Από την παράσταση έμειναν η υπέροχη μουσική και τα τραγούδια: Αχ, Μάρκ’ Αντώνιε, Η μητέρα μου η γάτα, Τα έξυπνα παπάκια κ.ά. – όλα σε στίχους του συνθέτη, χωρίς όμως τη φωνή της Βουγιουκλάκη, επειδή ανήκε σε άλλη εταιρεία. Την αντικατέστησε επάξια η Ευγενία Συριώτη.

Η δεύτερη

Είκοσι χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 1982, ακολουθεί η περίφημη «Πορνογραφία» - άλλη θεατρική καταστροφή. «Η ιδέα για την “Πορνογραφία” μου ήρθε τη Μεγάλη Εβδομάδα στη Μακρινίτσα, αξεκαθάριστη και ομιχλώδης, όπως και το υγρό τοπίο του Πηλίου, με το οποίο έζησα μερικές αξέχαστες μέρες φιλοξενούμενος σε φίλους», σημειώνει o Χατζιδάκις στο εσωτερικού του ομότιτλου CD, που κυκλοφόρησε, επίσης, αργότερα.

Το έργο ανέβηκε με κάθε φροντίδα στο θέατρο «Σούπερ Σταρ» της οδού Πατησίων. Τα κείμενα έγραψαν οι: Αρης Δαβαράκης, Αντώνης Κυριακούλης, Μάνος Χατζιδάκις, που εκτός της μουσικής είχε και τη σκηνοθεσία, κ.ά., στίχοι Γκάτσου, Δαβαράκη, Χατζιδάκι κ.ά. Χορογραφία Γιάννης Φλερύ. Κι από ηθοποιούς: Σαπφώ Νοταρά, Κ. Τζούμας, Μαρίκα Τζιραλίδου, Χάρης Ρώμας κ.ά. Τραγουδιστές: Βασίλης Λέκκας, Μαίρη Δαλάκου, Ηλίας Λιούγκος κ.ά.

Αλλά η παράσταση δεν έπιασε. Ανέβηκε καθυστερημένα, 17 Οκτωβρίου 1982, και κατέβηκε εσπευσμένα στις 8 Δεκεμβρίου, λόγω ελλείψεως θεατών. Εμειναν όμως, και στην περίπτωση αυτή, τα υπέροχα τραγούδια: Πορνογραφία, Ελα σ’ εμένα, Η μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων κ.ά.

Στο πλαίσιο

Από τις λίγες φορές –αν όχι η μόνη– που χάρηκα στρατιωτική παρέλαση, μαζί με τον κόσμο που την παρακολουθούσε. Από τη μια, ίσως επειδή μας έχει πρήξει ο γείτονας, με τις βάρβαρες ιαχές του. Από την άλλη, η έγνοια για τους έγκλειστους στις τουρκικές φυλακές στρατιωτικούς μας. Περισσότερο ωστόσο, καθώς πάντα, χάρηκα τη μαθητική. Και πολύ περισσότερο τους μοναχικούς μαθητές της απορφανισμένης από κόσμο επαρχίας.

«Εχει ευθύνες και το κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που νομίζει ότι εκδικείται το πολιτικό σύστημα στέλνοντας τους ναζιστές στη Βουλή», δήλωσε ο βουλευτής Σπύρος Λυκούδης. Για να εκδικηθούν τη δημοκρατία, που ανέχεται αυτούς για τους οποίους το μόνο που μετράει είναι ο σωματικός όγκος και το νταϊλίκι, θα μπορούσε να προστεθεί.

Η τηλεοπτική εκπομπή βιβλίου του Βασίλη Βασιλικού «Αξιον Εστί», που την είχε συμπαρασύρει το «μαύρο» της ΕΡΤ, επανήλθε. Αυτή τη φορά όχι στην ΕΡΤ3 αλλά στην ΕΡΤ2 – Κυριακή, 12 μεσημέρι, που δεν είναι και η καλύτερη ώρα. Εχασα την πρώτη, αλλά θα την πετύχω σε κάποια επανάληψη, μαζί, εννοείται, με τις επόμενες.

Μια και περί Βασιλικού ο λόγος, ο οποίος βραβεύτηκε πρόσφατα με το Κρατικό Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας, νομίζω ότι η διάκριση (η εν λόγω και οι άλλες) συνοδεύεται και από κάποιο χρηματικό ποσό. Στην τελετή της απονομής η υπουργός Πολιτισμού -λες και ήταν αλλού- έκανε λόγο για χρήματα που θα δοθούν σε θιάσους, αλλά κουβέντα για τους βραβευμένους λογοτέχνες. Υπάρχει κάποια αποστομωτική απάντηση;

ΚΑΙ… «Η ζωή μας είναι μια σειρά από λάθη. Πού και πού κάνουμε και κάτι σωστό – κατά λάθος» (κινέζικο απόφθεγμα).

 

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας