Δημόσιο αγαθό το νερό

mesogeios_sos.jpg

Μεσόγειος SOS Σε 10 πόλεις, σε 12.400 μαθητές, στάλθηκαν μηνύματα ευαισθητοποίησης μέσω του προγράμματος «Υδάτινες Γέφυρες»

Ο Νίκος Χαλκιάς, υπεύθυνος Υδατικών Πόρων - Δίκτυο «Μεσόγειος SOS», μιλά στις «νησίδες» με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νερού, μια μέρα που καθιερώθηκε το 1993 από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, σε μια προσπάθεια αφύπνισης της παγκόσμιας κοινότητας σε σχέση με την υδατική κρίση και τα δυσθεώρητα ανθρωπιστικά προβλήματα που αυτή συνεπάγεται.

«Υπολογίζεται –μας είπε– ότι στις μέρες μας, πάνω από 663 εκατομμύρια άνθρωποι στερούνται την πρόσβαση σε ασφαλές νερό και πάνω από 2,4 δισεκατομμύρια σε βασικές υπηρεσίες υγιεινής, ενώ καθημερινά πεθαίνουν περίπου 1.000 παιδιά λόγω ασθενειών που σχετίζονται με την έλλειψη ασφαλούς νερού και αποχέτευσης. Προφανώς στην Ελλάδα δεν αντιμετωπίζουμε τέτοιας έντασης προβλήματα, όμως και τα ήδη υφιστάμενα δεν μπορούν να θεωρηθούν αμελητέα».

Τα μεγάλα ζητήματα στη χώρα μας

«Στη χώρα μας, τα μεγαλύτερα ζητήματα που σχετίζονται με τους υδατικούς πόρους αφορούν κατά κύριο λόγο την προστασία και διατήρηση των υδάτινων σωμάτων, ώστε αυτά να βρίσκονται σε καλή κατάσταση» εξηγεί ο κ. Χαλκιάς. «Αυτή είναι η απαραίτητη προϋπόθεση ώστε, με ολοκληρωμένη διαχείριση, από την απόληψη του νερού έως τη χρήση, την επεξεργασία και την επαναφορά στο φυσικό περιβάλλον, να επιτυγχάνονται η βιωσιμότητα και η ανάπτυξη. Σε αυτή την κατεύθυνση καταρτίστηκαν τα Σχέδια Διαχείρισης κατά Λεκάνη Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ) με μεγάλη καθυστέρηση, τα οποία βρίσκονται στη διαδικασία της αναθεώρησης, που θα έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί από το 2015.

»Πέραν αυτού, εκκρεμεί και η κατάρτιση των Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνου Πλημμύρας (ΣΔΚΠ), τα οποία αποσκοπούν στην αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας με στόχο τη μείωση των αρνητικών συνεπειών στην ανθρώπινη υγεία, το περιβάλλον, την πολιτιστική κληρονομιά και τις οικονομικές δραστηριότητες.

»Αναγνωρίζοντας την αλληλεξάρτηση που έχει το νερό με την ενέργεια, λόγω της κατανάλωσης ενέργειας για τη συλλογή και επεξεργασία του νερού, αλλά και της παραγωγής ενέργειας από τη διαχείριση του πόρου, μεγάλη βαρύτητα πρέπει να δοθεί από τη μία στην εξοικονόμηση της ενέργειας και από την άλλη στην ανάπτυξη τεχνολογιών και υποδομών παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες θα περιλαμβάνουν μικρά και συμβατά με το περιβάλλον έργα τοπικής κλίμακας, αντί μεγάλων έργων που στην πραγματικότητα αντιτίθενται στη βιώσιμη ανάπτυξη.

»Τελευταίο, αλλά ίσως το πιο σημαντικό για τη βιώσιμη ανάπτυξη, είναι η ανάγκη διασφάλισης του δημόσιου χαρακτήρα του νερού, μέσω της διατήρησης της δημόσιας διαχείρισης του πόρου, καθώς δεν πρέπει να ξεχνάμε παραδείγματα άλλων χωρών που, στρεφόμενες στον ιδιωτικό τομέα, υπέστησαν σημαντικές κοινωνικοοικονομικές και περιβαλλοντικές ζημίες».

Νερό και εκπαίδευση

Το Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS επενδύει ιδιαίτερα στην εκπαίδευση για την ανάπτυξη μιας διαφορετικής κουλτούρας στα θέματα του περιβάλλοντος και ιδιαίτερα των υδάτινων πόρων Το Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS επενδύει ιδιαίτερα στην εκπαίδευση για την ανάπτυξη μιας διαφορετικής κουλτούρας στα θέματα του περιβάλλοντος και ιδιαίτερα των υδάτινων πόρων |

«Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση αποτελεί πεδίο κομβικής σημασίας για οποιαδήποτε προοπτική βιωσιμότητας» σημειώνει ο κ. Χαλκιάς.

«Τα παιδιά έχουν την ικανότητα να ενστερνίζονται πολύ πιο εύκολα νέα μηνύματα και να υιοθετούν στην καθημερινότητά τους πρακτικές ορθολογικής διαχείρισης του περιβάλλοντος. Παράλληλα, λειτουργούν ως μεταλαμπαδευτές των μηνυμάτων αυτών και προς τους ενήλικες, “παρασύροντας” και εμπνέοντάς τους να απεμπλακούν από παγιωμένες, μη βιώσιμες συνήθειες ετών. Γι’ αυτό και η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση διατρέχει όλες τις δράσεις του Δικτύου “Μεσόγειος SOS” και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι σε εκστρατείες, προγράμματα κ.λ.

Στο πλαίσιο αυτό, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση αποτέλεσε βασικό άξονα και του προγράμματος “Υδάτινες Γέφυρες” καθώς, και στις 10 πόλεις που υλοποιήθηκε, πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις σε σχολεία, με αποτέλεσμα πάνω από 12.400 μαθητές να ενημερωθούν για τη σημασία των υδατικών πόρων. Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, όμως, δεν πρέπει να εξαντλείται ή να περιορίζεται στα παιδιά.

Στο πρόγραμμα “Υδάτινες Γέφυρες”, οι δράσεις ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και, τελικά, εκπαίδευσης λειτουργούσαν ολιστικά, γιατί προφανώς όλοι συνδεόμαστε άρρηκτα με το νερό.

Υπό αυτό το πρίσμα, πραγματοποιήθηκαν δράσεις ενημέρωσης και για τους χρήστες, όπως street events και ανοιχτές εκδηλώσεις διαβούλευσης, αλλά και για τους διαχειριστές του νερού μέσα από επιμορφωτικά σεμινάρια προς τα στελέχη των ΔΕΥΑ.

Κρίσιμη παράμετρος του συγκεκριμένου προγράμματος υπήρξε, επίσης, η διευρυμένη αξιοποίηση μεθοδολογιών διαβούλευσης και συμμετοχικών διαδικασιών, που αν και αποτελούν νομικό προαπαιτούμενο σύμφωνα με την Οδηγία-Πλαίσιο για το Νερό για τη διαμόρφωση των Σχεδίων Διαχείρισης, στη χώρα μας εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται με όρους διεκπεραίωσης».

Ο ρόλος των Πράσινων Συμβάσεων

Μιλώντας για τον ρόλο των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων στην προστασία των υδάτινων πόρων και την οικονομία, ο κ. Χαλκιάς εξηγεί ότι «αποτελούν ένα εργαλείο που προσφέρει κίνητρα για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που έχουν τα αγαθά, οι υπηρεσίες και τα έργα κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, όπως είναι η μεγάλη κατανάλωση ενέργειας και νερού, η ρύπανση του εδάφους, των υδάτων, της ατμόσφαιρας κ.λπ.».

Οι δράσεις του Δικτύου «Μεσόγειος SOS»

Τα ζητήματα Νερού βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας του Δικτύου «Μεσόγειος SOS» και ως εκ τούτου η οργάνωση, μέσα από προγράμματα, εκστρατείες, συμμαχίες και συνεχείς παρεμβάσεις, έχει ασχοληθεί επανειλημμένα με τη συγκεκριμένη θεματική σε διάφορες εκφάνσεις της: την αξιοποίηση συμμετοχικών διαδικασιών στη διαφύλαξη προστατευόμενων υδάτινων περιοχών (WAREMA), την επαναχρησιμοποίηση υγρών αποβλήτων («Life Pure»), τη μεταφορά καλών πρακτικών στη διαχείριση του αστικού νερού, την υπεράσπιση του δημόσιου χαρακτήρα του, το θεμελιώδες δικαίωμα των πολιτών για ελεύθερη πρόσβαση σε ασφαλές νερό κ.ά.

Κοινός τόπος όλων των παραπάνω είναι η ανάγκη συνεχούς και σε βάθος ενημέρωσης των πολιτών, με στόχο την εμπέδωση της αξίας του νερού και κατ’ επέκταση της αναγκαιότητας προσωπικής εμπλοκής και συμμετοχής όλων μας στη διαχείριση και διαφύλαξή του.

Η ψευδαίσθηση της αφθονίας αποτελεί ίσως ένα από τα βασικότερα προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα και γενεσιουργό αιτία του αμβλυμένου ενδιαφέροντός μας για τα ζητήματα νερού.

Τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Νερού 22/3, το Δίκτυο «Μεσόγειος SOS» διοργανώνει διαδραστική δράση δρόμου στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου (στο ύψος του Μουσείου της Ακρόπολης) στις 12 μ. και στο πλαίσιο της διευρυμένης εκστρατείας «Break Free», με στόχο την ευαισθητοποίηση των πολιτών πάνω στην αξία των υδατικών πόρων και τις απειλές που αντιμετωπίζουν σε παγκόσμιο επίπεδο.

H προστασία του νερού θα είναι το κεντρικό σύνθημα του Δικτύου «Μεσόγειος SOS» και την 26η Μαρτίου, ημέρα της μεγάλης ειρηνικής πορείας του Break Free στο κέντρο της Αθήνας.